ƘUNSHIYA
Wannan kundin binciken an samar da shi ne domin samun shaidar takardar karatun digiri na farko a Sashen Nazarin Harsunan Nijeriya, Tsangayar Karatun Digiri, Kwalejin Ilmi Da Ke Gumel, Kulawar Jami'ar Bayero, Kano.
NAZARI A KAN
BAMBANCE-BAMBANCEN DA KE TSAKANIN WAƘOƘIN GARGAJIYA DA NA
ZAMANI, BINCIKE NA MUSAMMAN NA WAƘOƘIN SARAUTA NA ALHAJI
MUSA ƊANƘWAIRO DA NA GAMA-GARI
NA AMINU LADAN ABUBAKAR (ALAN WAƘA)
NA
ISAH MUHAMMAD KAWU
Lambar Waya: 07047484384
BABI
NA BIYAR
KAMMALAWA,
SHAWARWARI, MANAZARTA
5.1 Jawabin Kammalawa
Babu shakka wannan
bincike ya zo ƙarshe kuma a cikin wannan babi ne za mu gabatar da
jawabinmu domin kammala wannan bincike. Wannan aiki, aiki ne da ya ke da taken “Nazari A Kan Bambance-Bambancen Da Ke Tsakanin Waƙoƙin Gargajiya Na Sarauta Na Alhaji Musa Ɗanƙwairo Da Na Zamani Na Gama-gari Na Aminu Ladan Abubakar” Kuma an kasa wannan kundin bisa ga tsari na babi-babi
inda na zuba shi bisa ga babi biyar.
Baya ga babi na ɗaya da babi na biyu
waɗanda suka kasu ga abin da ake gudanarwa a ciki bai shafi
gundarin aikin ba, amma hakan ba a yi ƙasa a gwiwa ba an yi
amfani wajen duba kundaye da bugaggun littattafai da muƙala masu alaƙa da wannan binciken don ɗabbaka shi yadda zan
yi armashi.
A babi na uku an kawo
bayanai masu gamsarwa game da dabarun koyar da bincike inda aka yi bayanai akan
kowane mataki na daban-daban.
A babi na huɗu kuma nan ne aka
tsindima aikin kacokan inda aka ba da bayanan masana akan ma'anar waƙar baka ta gargajiya da ta zamani tare da samuwar
kowannansu a ƙasar Hausa da rabe-raben makaɗa da mawaƙan baka, sannan an duba taƙaitaccen tarihin Alh. Musa Ɗanƙwairo Maraɗun da Aminu Ladan Abubakar tare da gudummawa da ci gaban
da suka bayar a ɓangaren adabi.
Haka kuma bincike ya
kawo kamancin waƙar gargajiya da ta zamani da kuma bambancin da ke
tsakaninsu, inda kuma kowace suna da bambanci ta hanyar amshi da kiɗa da aiwatarwa a
dandali. Kuma suna da kamanci ta hanyar isar da saƙo da sauransu.
A babi na biyar kuma
nan ne aka naɗe tabarmar wannan bincike da jawabi na kammalawa da kuma
shawarwari sannan kuma aka zayyano madogara da ake samu dukkan bayanan wannan
aikin binciken.
5.2.
Shawarwari
A matsayina na mai
nazarin harshen Hausa ina ba duk waɗanda za su yi nazari a wannan fanni shawara cewa, in dai
su ka ci karo da kundin nan ko makamancin irinsa kuma in har binciken nasu yana
da alaƙa da wannan, to su yi ƙoƙarin gudanar da bincike mai zurfi su kawai da wannan ɗabi'ar ta kwafi-kwafi
na kundayen bincike don wannan al'adar a wasu lokutan ba ta taimaka wa masu
nazari wajen fahimtar gudanar batun da su ke bincike akansa yadda ya kamata.
Kamar yadda na zaɓo taken da wani bai taɓa yi irinsa ba na yi
shige-shige sosai a ɗakunan karatu ba adadi da shiga yanar zigo-zigo da
sauraron waƙoƙin baka na Hausa da duba kundaye da muƙalu ba don komai ba sai don samo na tattaro bayanan da
suka gina min wannan kundin don ya zama abin karatu da nazarce-nazarce, to
lallai su ma ya zama wajebi su dage don su samar da wani abu mai amfani ko ɗabbaka shi, ba wai su
kwashe duka abubuwan da wasu manazartan suka yi ba.
Daga ƙarshe kuma ina ba da haƙuri ga duk waɗanda suka ci karo da wannan kundi da su yi min uzuri
dangane da wannan aiki da na gudanar. Ina ba da shawara ga makaɗa da marubuta da su
dage sosai su samar da wasu abubuwa da ɗalibai za su nazarta ko karanta a wannan fanni na adabi.
Manazarta
Abba, M. da
Zulyadaini, B. (2000). Nazari kan waƙar baka ta Hausa.
Gaskiya Corporation Limited.
Abubakar, A. (2015) Ƙamusun Harshen Hausa. Zaria: Northern Nigeria Publishing
Company LTD.
Al-Munajjid, M.S.
(2004). Muharramat: Forbidden matters same people take lightly. International
Islamic Publishing House, Saudi Arebia.
Ammani, M. (2019).
Nazarin Awon Baka da Aiwatar wa a Wa ƙ o ƙ in Nafi’u Yakubu Baba. Kundin
Digiri na Uku (PhD). Kano: Sashen Koyar da Harsunan Nijeriya, Kano: Jami’ar Bayero.
Bello, G. (1976).
Yabo da Zuga da Zambo a Waƙoƙin Sarauta Harsunan Nijeriya, V ol . V I:21-34. CNHN
(2006). Ƙamusun Hausa na Jami’ar
Bayero.
Bunza, A.M. (2014).
In ba ka san gari ba saurari daka: Muryar nazari cikin tafashen Gambo Elkods
Printing Hausa.
C.N.H.N (2006:466). Ƙamusun Hausa Na Jami'ar Bayero. Zaria: University Press,
Ltd.
Ɗangambo A. (1984). Rabe-raben Adabin Hausa da
Muhimmancinsa ga rayuwar Hausawa. Madabaƙar Kamfanin Triumph
Gidan Sa'adu Zungur, Kano da kuma shafin Rumbin ilmi.
Ɗangambo, A. (2005). Ɗaurayar Gadon Feɗe Waƙa. Sabon Tsari. Zaria: Amana Publishers Ltd.
Gusau, S.M (2008). Waƙoƙin Baka a Ƙasar Hausa: Yanaye-yanayensu da Sigoginsu. Kano:
Benchmarks Publishers Limited.
Gusau, S.M. (2011).
Bitar Littafin Waƙoƙin Aminu Ladan Abubakar: Alan waƙa Na Muhammad Lawan Barita (2011). Takarda wadda Aka
Gabatar A Taron Gabatar Da Littafin Da Aka yi a Musa Abdullahi Auditorium.
Sabuwar Jami'ar Bayero, Kano 15/01/2011.
Gusau, S.M. (2014).
Waƙar Baka Bahaushiya: Musa Abdullahi Auditorium, New
Campus, Bayero University Kano.
Gusau, S.M.
(2014).Makaɗan Hausa Jiya da yau. In Garkuwan Adabin Hausa: A
Festschrift in Tribute to Albdulƙadir Ɗangambo. Zaria: ABU Zaria Press.
Gusau, S.M. (2016).
Diwanin Waƙoƙin Baka. Wasu Waƙoƙin Alhaji Musa Ɗanƙwairo Maraɗun (1900-1991), Sarkin Kiɗan Maraɗun Jahar Zamfara.
Juzu'i Na Huɗu. Kano: Century Research and Publishing Limited.
Gusau, S.M. (2016).
Makaɗa da Mawaƙan Hausa (1-2). Kano: Century Research and Publishing.
Rubuce-rubuce da dama
sun kawo bayanai game da zuwan Musulunci ƙasar Hausa. Ana iya
duba Shehu and Sani, (2019) ko Sani da Jaja, (2019) domin samun ƙarin bayani.
Sa'id, B. (1981).
"Bambancin Waƙar Baka da Rubutacciya" In Yahaya I.Y: A.&
Manga, A. (Ed) Studies In Hausa Language, Literature and Culture: The Second
Hausa International Conference. Kano: Centre for Study of Nigerian Languages,
Bayero University, Kano.
Sarɓi, S.A. (2007).
Nazarin Waƙen Hausa.Kano: Samarib Publishers
Shehu, M. & Sani,
A-U. (2019). Intra-Religious Conflicts within the Hausa Hausa-folk. In EAS
Journal of Humanities and Cultural Studies, Volume-1, Issue-3. Pp
Umar, M.B. (1987).
Dangantakar adabin baka da al’adun gargajiya. Kamfanin “Triumph” Gidan Sa’adu
Zungur.
Yahaya, D.H. (1991)
"Alhaji Musa Ɗanƙwairo Makaɗin Fada ko na Jama'a" ? Kundin BA, Kano: Bayero
University Kano.
Zaria: Ahmadu Bello University Press. Muhammad, U. (2015). "Zumuntar Tsafe-tsafen Hausawa da akarkari" Kundin Digirin M.A. Sashen Nazarin Harsunan Nigeria, Jami'ar Usman Ɗanfodiyo, Sakkwato.
0 Comments
ENGLISH: You are warmly invited to share your comments or ask questions regarding this post or related topics of interest. Your feedback serves as evidence of your appreciation for our hard work and ongoing efforts to sustain this extensive and informative blog. We value your input and engagement.
HAUSA: Kuna iya rubuto mana tsokaci ko tambayoyi a ƙasa. Tsokacinku game da abubuwan da muke ɗorawa shi zai tabbatar mana cewa mutane suna amfana da wannan ƙoƙari da muke yi na tattaro muku ɗimbin ilimummuka a wannan kafar intanet.