👉 Ku danna SUBSCRIBE domin ƙarfafa mana guiwa.🙏
💡 A kullum muna maraba da shawarwarinku da gudummawarku.👍
https://www.youtube.com/@AmsoshiTV
Gutsurarren Aikatau / Ɗaurarren Aikatau
Kalmomin aikatau, su ne kalmomin da suke nuna aikin da aka yi a cikin
jumla. Misali, a jumlar “Aminu ya zauna a kan kujera,” kalmar “zauna” ita ce
aikatau. Ita ce take nuni ga aikin da Aminu ya aikata (wato zama a kan kujera).
Kalmomin aikatau suna zuwa cikin sigogi daban-daban. Ɗaya daga cikin
sigogin kuwa shi ne inda ake gutsure su wato katse wani ɓangarensu domin a furta
wani ɓangare kawai. Ana yin haka ne ta hanyar ɗebe wata gaɓa ko wasu gaɓoɓi na
kalmar aikatau domin a bar kalmar da gaɓa ɗaya kawai, wadda takan kasance ɗaurarriya.
Ɗaurarriyar gaɓa tana nufin wadda take ƙunshe da ‘baƙi da wasali da baƙi’
(BWB). Ita ce ake kira rufaffiyar gaɓa – domin ta fara da baƙi sai wasali ya
biyo baya, sai kuma ta ƙare da baƙi. Ina kiran ta ɗaurarriyar gaɓa domin cikin
yanayin ɗauri ake furta ta. Idan muka duba burucin kalmar “dabba”, gaɓar farko ɗaurarriya
ce (dab).
Wannan darasi ya yi magana a kan hukuncin
da yake hawa kan ɗaurarrun aikatau (gutsurarrun aikatau) a cikin rubutun Hausa.
Su ne a Ingilishi ake kira ‘truncated verbs’. Kalmar gutsurewa (a
muhallin nahawu) a Ingilishi ita ce ‘truncation’.
Yayin da aka samu gutsurarrun aikatau a
cikin rubutun Hausa, to ba a haɗe su da kowace kalma. Ba a haɗe su da kalmomin
da suka biyo bayansu, kuma ba a haɗe su da waɗanda suka zo a gabansu.
A wannan darasi an kawo ire-irensu tare
da bayanai da kuma misalai a cikin jumloli.
“Gutsurarren Aikatau (Truncated Verb)
Verbs are words that express the action taking
place in a sentence. For example, in the sentence “Aminu ya zauna a kan kujera” (“Aminu sat on a chair”), the
word zauna (“sat”) is the verb, as it
indicates the action performed by Aminu (sitting on the chair).
Hausa verbs appear in different forms. One of
these forms is when a verb is shortened, that is, when part of it is cut off so
that only a portion of the verb is pronounced. This process is called gutsurewa (truncation). It involves
removing a syllable (or syllables) from a verb so that only one syllable
remains.
The remaining syllable is usually a ɗaurarriyar gaɓa - that is, a closed syllable which begins with a
consonant, is followed by a vowel, and ends with a consonant (CVC). It is called
ɗaurarriyar gaɓa (bound syllable) because it is pronounced in a
“tight” or “bound” manner. For instance, in the word dabba (“animal”), the first syllable dab is a ɗaurarriyar gaɓa (bound syllable), since it starts
with a consonant (d), has a vowel (a), and ends with a consonant (b).
This lesson discusses the rules that apply to gutsurarrun aikatau
(truncated verbs) in Hausa writing. In English grammar, the process of
shortening words in this way is called gutsurewa
(truncation).
When gutsurarrun
aikatau (truncated verbs) are
used in Hausa writing, they must not be joined with any other word. They are
not attached to the words that precede them, nor to the words that follow them.
In this lesson, we present examples of gutsurarrun aikatau (truncated verbs), along with explanations and sample sentences.
0 Comments
ENGLISH: You are warmly invited to share your comments or ask questions regarding this post or related topics of interest. Your feedback serves as evidence of your appreciation for our hard work and ongoing efforts to sustain this extensive and informative blog. We value your input and engagement.
HAUSA: Kuna iya rubuto mana tsokaci ko tambayoyi a ƙasa. Tsokacinku game da abubuwan da muke ɗorawa shi zai tabbatar mana cewa mutane suna amfana da wannan ƙoƙari da muke yi na tattaro muku ɗimbin ilimummuka a wannan kafar intanet.