Jiya Ba Yau Ba (Farfesa: Aliyu Muhammad Bunza)

 

  1. Da sunan Allah guda Tabara abin bauta,


Mafifici ka buwai Buwai ga buwayarwa.

 

  1. Salati ga manzonKa ka umurce mu dukkanmu,


Biyayya muka yi gare Ka babu musantarwa.

 

  1. Bahaushe na ce wa zamani babbar riga,


Idan wak’aci ya yi sa ta shi ne wayewa.

 

  1. A nau ra’ayi hankali ka sa a saye riga,


Ga fuskarta ake ganin alamar dacewa.

 

  1. Irin manyan riguna na da d’irka-d’irka,


Wadatattu masu kyau da k’arfi da dad’ewa.

 

  1. A da rigar tak’ama ga kowa a wadace,


Ya zam mai kunya a ko’ina za ya tsayawa.

https://www.amsoshi.com/2017/11/01/rigar-kaya-mai-dadi/

 

  1. A san ka da kunya a ko’ina wata sutura ce,


Gwanin ban sha’awa da walk’iya mai burgewa.

 

  1. Maras kunya ko cikin gidansu abin k’i ne,


Abokin huld’a cikin gari za ya rasawa.

 

  1. Da an gan ka da shi, akan kira ka a ja kunne,


A ce, hayya! Da kanka in kana son morewa.

 

  1. Rashin kunya k’etare k’afafun magabata,


Anai musu kallon na da, da ba su da ganewa.

 

  1. A da in babba yana d’umi ba mai tari,


Ya k’are jawabi ana shiru ba a mud’awa.

 

  1. Da ya ce a yi, nan da nan da sauri a gama shi,


Da ya ce a bari, zama guda ba a dad’awa.

 

  1. Idan ya ce kayya! Ko k’afa ba a d’agawa,


Bale ya yi k’yacci zama guda aka rugawa.

https://www.amsoshi.com/2017/08/22/duniyata-kashi-na-farko/

  1. Da ya yi harar guda ana gane nufinsa,


A ce masa na tuba, na bari, ban k’arawa.

 

  1. Idan yai nune, gaban ya ce, an ruga can,


Da girgiza kainai zama akai ba motsawa.

 

  1. Ba za ka ji an ja ba, in ya ce ya lamunce,


Idan ya kad’a kai, a dole ne aka fasawa.

 

  1. Da ya ja layi, aradu ba mai gitta shi,


Da yai wafaati cikin wasiyya aka sa wa.

 

  1. Idan ya raba gardama, a dole a shashance,


Da ya riski ana fad’a ido yaka k’walawa.

 

  1. Abokan damben da kokuwa za su yi zungum!


Fad’a ya mutu, ba gunagunin zan ramawa.

 

  1. A cacar baki shiru yakai bai d’aga baki,


Da jin zarmod’ansa bakuna na kullewa.

 

  1. Idan ya yi rabo kashin gabanka kake kwasa,


Batun za’be, tsallake kashi, ko farawa.

 

  1. Idan an ga shi zaune, za a je can a ishe shi,


Anai masa barka da yamma sannu da hutawa.

 

  1. Da safe idan an ga ya fito tarbon hantsi,


A je a yi kwal lafiya da barka da fitowa.

 

  1. Idan aka hango ya d’auko kaya bisa kansa,


Tara masa kanu a kai ya za’bi na d’orawa.

 

  1. Lalura duka babba ba ya rok’on a tsaya shi,


Gabaci aka wa da gaske ko bai godewa.

 

  1. Fad’in sunanai k’iri-k’iri cin fuska ne,


Bale lak’abi wa mutum ya ce zai furtawa?

 

 

  1. Kiran sa akai “baba” ko’ina aka tar da shi,


Gabaci yab ba shi zamani bai k’wacewa.

 

  1. Zama mai hali zama da ilmi duka oho!


Da an ga samanai da hurhura sai duk’awa.

 

  1. Talakka ya zamto walau da mulki duka daidai,


Gabaci aka wa da shekarunsa na tsohewa.

 

  1. A rauni uban mai kud’i ya ce za shi gara shi?


Dugaduggainai ka agajinsa ga ‘boyewa.

 

  1. A yau me yas samu zamaninmu na k’arninmu?


Gabaci an sa shi tagumi bai da sakewa?

 

  1. Yana kallo an aje shi gefe an manta,


Kaman jiya ba ta agaza wa yau ba ga tasowa.

 

  1. Idan ba jiya yau da wa ake labarinta?


Hak’ik’an ita tay yi yau da gobe ga tsarawa.

 

  1. Idan ba jiya, babu gobe, jibi a bar zance,


Bale citta, da gata, shekaran jiya, k’arawa.

 

  1. Da yanzu, da in an jima, da d’azu, batun yau ne,


Idan ba jiya, lisafinsu yau, ba shi fitowa.

 

  1. Ashe wanda ya rayu yau, daren jiya yar rayu,


Na gobe daren rayuwarsa yau, jiya zai cewa.

 

  1. Tunanin jiya, in na yau ya ce, ba ya kula shi,


Ya d’irku cikin d’emuwa da wauta da ‘bacewa.

 

  1. Fasahar jiya, in na yau ya ce zai ture ta,


Dabarar yau ko da tagumi taka k’arewa.

 

  1. A wayonmu na yau, a sa matasa gaba d’ungum!


Tunaninmu saboda shekarunsu na tasawa.

 

https://www.amsoshi.com/2017/06/22/304/

  1. Ina suka taso? A hannuwan wa suka rayu?


Dashen asali dag gare shi reshe ka tsirowa.

 

  1. Idan tushen ya ru’be batun rassa ba su,


Da ganye da fure da ‘yan d’iya ba tartsowa.

 

  1. Da me d’an yau zai gwada wa d’an jiya wayewa?


Tuwon jiya aka zazafe na yau sai lecewa.

 

  1. A ba kurma rediyo da me yaka saurare?


Makaho ya yi bidiyo da me zai kallawa.

 

  1. A sa d’an yau madugu mazan jiya na zaune,


Idan hanyar ta yi turunk’u wa aka sa wa?

 

  1. Dabarun yaro fagen fad’a ai ta karawa,


A nakkasa k’arfi a sha wuya har shurewa.

 

  1. Mazan jiya makasar fad’a suke dinga fad’ad’e,


Bugu d’aya, in dai a fad’i, in ko rugawa.

 

  1. Da an fad’i fagen fad’a batun ya kai k’arshe,


Idan an ruga da an tsaya ba a dad’awa.

 

  1. Matashi lotto gare shi mai rata babba,


Dare duka burinsa gobe zai dad’a holewa.

 

  1. Mazan jiya kwana da zullumin yau ko gobe,


Da sun sara gatarinsu d’ai suka dubawa.

 

  1. Mazan jiya ko sun yi kuskure don jama’a ne,


Na yau don son ransu ne da burin burgewa.

 

  1. Na da, in an k’aryata su sai zub da hawaye,


Su kwashi kawaici ji’bi ya dinga tararowa.

 

  1. A yau, k’arya an aje ta wayo da k’warewa,


A shaara ta a soka rantsuwar k’in k’arawa.

 

 

  1. ‘Barawo kunya ka sa ya k’aura ya salwance,


Ya bar al’ummarsa rayuwatai da macewa.

 

  1. ‘Barayin yau su ka mai kid’i su ka marok’a,


A kunyata kunya ta kunyace da kuranyewa.

 

  1. ‘Diya matan da saboda tsabar kunyarsu,


‘Diyansu na farin uwar miji ke goyawa.

 

  1. Mazajen jiya don rik’on amana da nagarta,


Rikazin k’asa kwag gino shi bai fara ta’bawa.

 

  1. A yau aljifai ake ta yanka masalatai,


Cikin coci a tungune shi bai iya shek’awa.

 

  1. Da duk an ka sake wa yara-yara amanarmu,


Gidaje da abin hawansu d’ai suka gyarawa.

 

  1. Ku dubi matasan da sun ka ja ragama yanzu,


Ido rufe sata k’iri-k’iri ba ‘boyewa.

 

  1. Su kwaso k’azanta su kai a coci, masallatai,


A sa limamai da malamai muzancewa.

 

  1. A sa su halin karnuka da manyan kuraye,


Da su aka cuta da addu’ar sasantawa.

 

  1. Mazajen da, ba a ba su mulki su yi daru,


Su kai ga iyalai da ‘yan uwa ai ta hayewa.

 

  1. Kanawa ka fad’in aradu mun ga Alu Babba,


Yana sarki layya bai da ragon yankawa.

 

  1. Abu Mai Ra’ba na Bello Sakkwato mulkinsa,


Talakkawanai ka layya bai da na yankawa.

 

  1. Halan kun manta da Murtala jiya yar rayu?


Da yan mutu k’osai akai gidansu na saidawa.

 

 

  1. Gawon ya yi rik’on k’asa yana yaro ringis!


Da yai raran dukiya Odiji ya turawa.

 

  1. A tsarinmu na yau ina kud’i za su yi rara?


Da Nazak’i da Annaboro su ka fasaltawa.

 

  1. Tunanin jiya bai barin na yau kwana sosai,


Jini ka hawa zullumin abin da ka tasowa.

 

  1. Idan jiya ta gyaru, yau tana da abin cewa,


Idan yau ta barkace na gobe ka kokawa.

 

  1. Sanin jiya yas sa na yau ka kuka don gobe,


Hawaye su k’wafe ganin ido na ta ragewa.

 

  1. Matasa in ban da ku batun cigaba ba shi,


Ku girmama na gabanku in kuna son morewa.

 

  1. Rawar kai na ganin muna da ilmi da takardu,


Mu ce wa gabacinmu ba sani ba sabawa.

 

  1. Na baya yana baya ko kwaranga yat taka,


Mazan gaba a gigirce sun riga shi ga hangawa.

 

  1. Idan an ce baba an gama an kai k’arshe,


Da an ce d’an d’a uba ake fara kulawa.

 

  1. Fa tammat Allah Ka ba mu ladar tsarin ga,


Aliyu Muhammad na Bunza ne mai ratsarawa.

 

1 comment: