Zogale a Mahadin Magungunan Kariya Da Bukatun Zuci

An Ciro Daga: Bakura, A.R., & Sani, A-U. (2026). Zogale a ƙasar Hausa: Magani, abinci, tattalin arziki. SAS Publishers. ISBN: 978-978-63958-1-4. https://doi.org/10.5281/zenodo.22682300

 Na

Adamu Rabi’u Bakura

Da

Abu-Ubaida Sani

Zogale a Mahaɗin Magungunan Kariya Da Buƙatun Zuci

Magungunan kariya da na bukatun zuci  su ne waɗanda akan yi amfani da su don taimakon ɗan’adam wajen kare lafiyar jikinsa tare da biyan wasu buƙatunsa da suka jiɓinci jin daɗin rayuwarsa. A wannan haujin ma zogale yana taka muhimmiyar rawa, musamman idan aka yi la’akari da amfanin da ake yi da shi ta ɓangarori kamar:

Hawan Jini Da Ƙarin Kuzari

Sanya zogale cikin abinci ana ci, yana maganin matsalar hawan jini. Yana kuma ƙara wa mutun kuzari a jikinsa (Agrawal da Mehta, 2008 sh. 20; Junju, 1990 sh. 32). Haka kuma, Godinez (2015) ya nuna shan ruwan zogale a kowace rana yana hana kasalar jiki. Samuel (2013) ya nuna amfani da zogale yake yi ta fuskar ƙara kuzarin jiki.

Kare Kai Daga Cuta

Magunguna ne da suke taimaka wa mutun wajen kare lafiyar jikinsa daga cuta da take haifar masa da wata illa a jikinsa. Akan yi amfani da zogale domin ƙoƙarin dakatar da wata cuta daga shiga cikin jikin mutun, ko kuma hana ta yaɗuwa. Don haka za a iya cewa zogale yana maganin da ya danganci riga-kafi tare da hana yaɗuwar cuta (Samuel, 2013).

Hawan Jini (Tashin Jini)

A sami albasa, a kasa ta kashi huɗu, a yanka kashi ɗaya bisa huɗu na albasar a gama da dafaffen ganyen zogale a ci. A aiwatar da wannan haɗi sau uku ko huɗu a wata. Yin haka yana maganin hawan jini, kamar yadda Axe (2016) da Jinju (1990 sh. 32) suka bayyana. Axe ya nuna amfani da zogale yana rage wanzuwar tsufa. Wato ko mutun ya tsufa ba za a ga alamar tsufa a jikinsa ba. Wannan bai rasa nasaba da irin sinadirai da itaciyar ta ƙunsa da suka ruɓanya waɗanda suke cikin madara da karas da ayaba da lemon zaƙi, da kuma wasu ɗimbin sinadaran da suke gina jiki.

Ƙara Yawan Ruwan Mama (Nono)

A sami furen zogale a dafa shi tare da zuma. Mace mai shayarwa ta rinƙa ci sau uku a yini. Yin haka yana ƙara yawan ruwan mama (Hayin Gulbi, 2015).

Ƙarin Nishaɗi

A sami zangarniyar zogale tare da ‘ya’yan da suke ciki, a haɗa da kanumfari da citta da masoro da kimba a dake su, har sai sun koma gari. A riƙa sakawa a cikin abinci ana ci. Yin irin wannan haɗin yana ƙara wa mata ni’ima da nishaɗi (Ruƙayya, 2015).

Ƙara Ni’imar Kwanciyar Aure

Mata ma’aurata suna iya samun garin ganyen zogale su riƙa haɗa shi da madara ko nono suna sha domin ƙarin ni’imar kwanciyar aure da maigida. Amfani da wannan haɗin yana ƙara sa mace ta ni’imtu, kwanciyar aure da maigidanta ya yi armashi sosai har kuma a kwaɗaitu da sake maimaitawa (Kande, 2015) da (Axe, 2016).

Sa Maigida Sambatu

A haɗa saiwar zogale da saiwar kankana da kanunfari a dafa su. Idan sun dafu, sai a tace ruwan. Daga nan sai a nemi mazarƙwaila da zuma a zuba (saka) a cikin tataccen ruwan, sai a sake ɗora su a kan wuta har sai sun dafu. Idan suka dafu, sai a juye a rinƙa sha safe da yamma. Za a ga mamaki. Wannan haɗin ya keɓanta ga mata kawai (Kande, 2015).

Rage Ƙiba

A nemo ganyen zogale, a tsabtace shi, a tafasa a rinƙa shan ruwan kullum. Insha Allah za a yi mamaki (Godinez, 2015). Haka kuma, ana iya haɗiyar ‘ya’yan zogale guda biyu (2) kowace rana. Shi ma yana rage ƙiba da yardar Ubangiji.

Ƙarin Ni’ima Da Kuzari Ga Maza

A nemo furen zogale tare da ‘ya’yanta, sai a shanya su cikin inuwa har su bushe. Daga nan za a haɗa da dabino a dake su har su zama gari. Garin za a rinƙa zubawa a nono ko madarar Peak ana sha. Wannan haɗin yana ƙara wa namiji yawan ruwan maniyyi da kuzari. Ana yi wa haɗin laƙabi da karya gado saboda ingancinsa (Hayin Gulbi, 2015).