Ticker

6/recent/ticker-posts

Maganin Harbin Kuna Da Na Tsayar Da Jini Daga Zogale

An Ciro Daga: Bakura, A.R., & Sani, A-U. (2026). Zogale a ƙasar Hausa: Magani, abinci, tattalin arziki. SAS Publishers. ISBN: 978-978-63958-1-4. https://doi.org/10.5281/zenodo.22682300

 Na

Adamu Rabi’u Bakura

Da

Abu-Ubaida Sani

Zogale a Kasar Hausa: Magani, Abinci, Tattalin Arziki

Harbin Kunama

Kalmar harbi, Bahaushiyar kalma ce da take cikin jerin kalmomin aikatau. Takan ɗauki wasullan /e/, /i/, /o/, /u/. Kalmar tana ƙunshe da maanoni kamar haka:

(i). Jefe mutum ko dabba ta hanyar amfani da bindiga ko kibiya

(ii). Sa wa wani mutun cuta ta hanyar saduwa (jima’i)

(iii). Duka da ƙafa

(iv). Suka da ƙari (BUK, 2006 sh. 196).

A wannan bagiren abin nufi da harbi shi ne cizon da kunama takan yi wa mutun a wani sashen jikinsa da ƙarinta tare da sakar masa ruwan dafi.

Idan kunama ta harbi mutum (Allah ya tsare), sai a nemo ganyen zogale, a murmurza tare da turare, sai a saka a daidai wurin da ta yi harbi. In Allah ya so za ta faɗi ba tare da jinkiri ba (Hayin Gulbi, 2015).

Tsayar Da Zubar Jini

Ta fuskar dakatar da jini daga zuba kuwa, nan ma zogale a ba a baya take ba. Domin in mutum ya yi rauni ta hanyar yanka ko sara ko tuntuɓe wanda har ya haifar da kwararar jini, sai a sami ganyen zogale ɗanye, a muttsika shi, a shafa ruwan a wurin raunin. In Allah ya so jinin zai daina zuba (Hayin Gulbi, 2015). Shi kuma Godinez (2015) ya bayyana shan garin yana dakatar da zubar jini.

Rauni Ko Gyambo

A nan an kawo kalmomi guda biyu masu ɗauke da ma’ana kusan ɗaya ko ma a ce guda . Za a kawo ma’anonin kalmomin, ɗaya bayan ɗaya domin mai karatu ya yi saurin fahimtar inda aka dosa. Yayin da aka dubi kalmar rauni za a tarar tana cikin jerin kalmomin Hausa jinsin sunaye maza, jam’i kuwa raunuka. Tana ƙunshe da maanar jin ciwo musamman ta fashewar fata da zubar jini.

Gyambo kuwa, Bahaushiyar kalma ce da take cikin jerin sunaye jinsin maza, jam’i kuwa gyambuna. Tana ɗauke da ma’anar ciwo mai fitar da mugunya, musamman a ƙafar mutum, wanda ya daɗe bai warke ba.  Ita kuwa kalmar mugunya, ta kasance cikin jerin kalmomin Hausa jinsin mata. Tana ƙunshe da maanar ruwan ƙurji mai launin fari.

Wanda ya ji ciwo har fatar jikinsa ta fashe tare da zubar jini, ko kuma yana da wani miki (ciwo) a ƙafa da ya daɗe bai warke ba, lamarin ya kai yana fitar da mugunya (ruwan ƙurji mai launin fari) - sai a nemi garin zogale a zuba a kan raunin ko gyambon. Insha Allahu zai yi saurin warkewa (Hayin Gulbi, 2015) da (Maikano Bakura, 2015). 

Post a Comment

0 Comments