Daga
Shafa'atu Salihu Labbo
Abu-Ubaida Sani
Mutumin da ya shafe shekaru masu yawa ba tare da auren fari ba, shi ake kira tuzuru. Hausawa suna kallon mutum mai shekarun da suka kai 30 zuwa 40, ya kai munzalin ya yi aure amma bai yi ba, kuma babu wani dalili wanda ya hana shi yin auren a matsayin tuzuru. Turuzanta/tuzurantaka/tuzurci abin tsangwama ne a al’adar Hausa.
Hausawa sukan alaƙanta gwauro da tuzuru da lalaci da ɓarna a cikin al’umma. Za a
iya ganin wannan a cikin waƙar da sarkin gwauro yake yi a lokacin wasan kamun gwauro a
lokacin azumi. Ga yadda waƙar take:
Sarkin Gwauro: Sarki ya kama ɓarawo,
‘Y/Amshi: Ga gwauro a titi.
Sarkin Gwauro: Ya manta da gwauro,
‘Y/Amshi: Ga gwauro a titi.
Sarkin Gwauro: Wai ɓarayi
ne ke da ɓarna,
‘Y/Amshi: Ga gwauro a titi.
Sarkin Gwauro: An manta da gwauro.
‘Y/Amshi: Ga gwauro a titi.
Sarkin Gwauro: Tunda sarki ke kamun ɓarayi,
‘Y/Amshi: Ga gwauro a titi.
Sarkin Gwauro: Ni ko zan kama gwauro,
‘Y/Amshi: Ga gwauro a titi.
Sarkin Gwauro: Wasa muka zo ba faɗa ba,
‘Y/Amshi: Ga gwauro a titi.
Sarkin Gwauro: Mun zo mu kama gwauro,
‘Y/Amshi: Ga gwauro a titi.
Sarkin Gwauro: Mai mata ba mai taɓa ka,
‘Y/Amshi: Ga gwauro a titi.
Sarkin Gwauro: Amma za mu kama gwauro,
‘Y/Amshi: Ga gwauro a titi.
Sarkin Gwauro: Ya yi azumi tara daidai,
‘Y/Amshi: Cikinsu babu na zaɓe.
(Sani da Gobir,
2021 sh. 417-418)
Kare-karen magana da Hausawa suka ƙirƙira kan tuzuru suna ƙara
nuni da tsangwamar da yake sha a wurin al’umma. Ga wasu daga ciki:
1. Ba sai an faɗi
cewa ga sauyi ya zo, wai tazuru da ya ga dallof a ɗaki har da ‘yan filalla gefe
2. Gyarawa, ɗakin
tuzuru na zaure
3. Gyarawa, tazuru ya yunƙura zai yi aure
4. Mi ya kai tuzuru leƙa tukunyar ɗumame
5. Tuzuru wanda ya fi gwauro ɓarna
Manazarta
Labbo, S.S. & Sani, A-U. (2025). Aure a ƙunshiyar karin magana. Amsoshi Academic Publishers. ISBN: 978-1-257-07209-5. DOI: https://doi.org/10.5281/zenodo.19513449
0 Comments
ENGLISH: You are warmly invited to share your comments or ask questions regarding this post or related topics of interest. Your feedback serves as evidence of your appreciation for our hard work and ongoing efforts to sustain this extensive and informative blog. We value your input and engagement.
HAUSA: Kuna iya rubuto mana tsokaci ko tambayoyi a ƙasa. Tsokacinku game da abubuwan da muke ɗorawa shi zai tabbatar mana cewa mutane suna amfana da wannan ƙoƙari da muke yi na tattaro muku ɗimbin ilimummuka a wannan kafar intanet.