Ticker

6/recent/ticker-posts

Bazawara a Madubin Karin Magana

Daga

Shafa'atu Salihu Labbo
Abu-Ubaida Sani

Aure a Kunshiyar Karin Magana

Dangane da ma’ana, “Bazawara ita ce matar da aurenta ya mutu, ko mijinta ya mutu ta gama idda tana zaman gida kafin ta sami wani miji” (CNHN, 2006 sh. 43). Muhammad (2020) ya bayyana asalin kalmar bazawara kamar haka:

A zamanin da, matuƙar Bahaushe ya aurar da ‘yarsa a gidan miji, idan ta fito, al’adarsa ta hana ya zauna da ita a ɗakin uwarta, sai dai a toshe ƙofar zaure ta waje sai ya zama ɗaki ta zuba kayanta. Daga nan sai a sara wata ƙofar a jikin katanga, wadda ake kira sare. Idan abokan wasan waccan mata sun shigo sai su rinƙa tsokanarta suna ce mata, matar aure, ko ta zaure, ko bazauriya, ko zaura, da haka har dai ya koma Bazawara. (Muhammad, 2020 sh. 315)

Akwai wani ra’ayin ko bayan wannan. Wasu na ganin kalmar zaura ta samu ne daga kalmar saura. Wato gonar da ba a nomawa. Alƙur’ani mai girma ya kwatanta mata da gonaki ga mazajensu. Duk gonar da ba a noma ba ba ta buƙatar jewaya domin ta zama saura. Da haka, yau da gobe sai kalmar ta sauya zuwa zaura.

Hausawa sun ƙirƙiri karin magana masu yawa da suka alaƙanta da bazawara. Daga cikinsu akwai:

1. Abin na yi ne, an biya wa bazawara Hajji

2. Bazawara uwar son banza

3. Daga baya ke nan, an yi sadaka da bazawara

4. Kai waye, bazawara da jaka

5. Son kira kamar bazawara

A ƙasa an kawo sharhin wasu daga cikin karin magana da suka shafi bazawara:

1. Zawara zauren ƙarya

Zaure yana nufin, ɗaki mai ƙofa biyu wanda ake fara shiga ta cikinsa kafin a shiga cikin gida. Kafin tsarin gine-gine na zamani, zaure yana ɗaya daga cikin fitattun siffofin gidajen Hausawa.

Wannan karin magana tana nuna yadda al’ada take kallon zawara a matsayin mace mai yawan ƙarya domin ta cimma burinta na rayuwa; a lokacin zawarcinta. An jingina ta ga zaure ne, kasancewa ga al’adar Hausawa ta zamanin gargajiya zaure ne ake fara shiga, kafin a shiga cikin gida. Kasancewar ita bazawara mai fuska biyu, shi ya sa aka danganta ta da zaure, ga shi kuma bugu da ƙari, ga al’ada zaure ake mayar wa ɗakinta. Bazawara na iya cewa, bazawari ɗaya ke gareta, alhali kuma sun fi goma, haka kuma tana iya cewa, ga abin da ya rabota da tsohon gidan mijinta, amma ƙarya take yi ba haka abun yake ba.

A wasu lokuta, akan yi amfani da wannan karin magana ga wanda ya faye faɗin maganar da ba gaskiya ba. Ana kuma amfani da karin maganar domin jaddada halin ƙarya ko wani salon rayuwa marar kyau da wata bazawara ta nuna, tamkar dai a jaddada cewa ‘za ta rina.’

2. Son kira, kamar bazawara

Wannan karin magana shaguɓe ne da ke nuna cewa mace bazawara tana tsananin buƙatar kira daga masoya domin kyautatuwar rayuwarta da kuma fita daga cikin yanayin da ta samu kanta na rashin miji. Ana kuma amfani da wannan karin magana a yi shaguɓe ga duk wani mutum da yake tsananin buƙatar wani abu, kuma ya kasance yana sauraron ya ji ina ne zai samu mafita, da hanyar cimma wannan abun.

3. Kai waye, bazawara da jaka

Wannan karin magana tana nuna cewa manufar bayyananna ce bazawara da jaka (Jikka) wato, kasancewar al’ada tana kallonta da halayya ta mace mai son a yi mata kyauta. Da kuwa an yi mata kyauta sakawa kawai za ta yi cikin jaka a sauƙaƙe ba tare da wata wahala ba. Ana amfani da wannan karin magana a nuna cewa, mai jiran tsammani ya yi tanadi domin shirin ko-ta-kwana.

4. Bazawara uwar son banza

Wannan kirarin yana nuna cewa, bazawara mace ce wadda ta fi sauran mata tsananin son a ba ta kyauta ba tare da ta yi wani aiki ba, haka kawai. Haka kuma, ta faye cewa, a ba ta, don ita a wannan lokaci ba ta da wata sauran kunya a idonta, kuma in har kana zuwa gunta zance ba ka ba ta komi, to sai ta yi ƙoƙarin tallataka a matsayin matsolo wanda ba ya da alkhairi, amma da zarar kana zuwa zance kana ba ta kuɗi da wasu kaya, to ko ba ta son ka za ta riƙe ka a matsayin wanda ke biya mata wasu buƙatu nata. Ana amfani da wannan kirarin ne wurin wanda ya faye son banza, wato a ba shi a ba shi kullum, ba shi da wata moriya ga jama’a.

5. Abin na yi ne, an biya wa bazawara hajji

Wannan karin magana tana nuna cewa akwai alamar kawo ƙarshen zaman zawarci da kuma shiga a cikin sabuwar rayuwar aure, kasancewar an biya mata hajji. Hajji babbar ibada ce wadda ake kashe kuɗi da yawa wurin yin ta, saboda haka sai babban masoyi na gaskiya ne kawai yake biya wa mutum ibadar Hajji.

6. Daga baya ke nan, an yi sadaka da bazawara

Wannan karin magana tana nuna cewa an makara ƙwarai da aka yi sadaka da bazawara. Ga al’ada ana bayar da mace sadaka ne tun tana budurwa ta fuskar aure. Ana amfani da wannan karin magana wajen mayar da martani ga duk wanda ya yi wani abu, bayan lokacin da ya dace ya yi shi ya wuce, domin a nuna masa cewa ya makara da bai yi abin cikin lokaci ba.

Manazarta

Labbo, S.S. & Sani, A-U. (2025). Aure a ƙunshiyar karin magana. Amsoshi Academic Publishers. ISBN: 978-1-257-07209-5. DOI: https://doi.org/10.5281/zenodo.19513449 

Post a Comment

0 Comments