A tsarin sunayen gargajiyar Bahaushe tun kafin bayyanar addinin Musulunci, za a tarar suna ƙunshe da ma’anoni na musamman da kuma dalilan da suka sa aka sanya wa mai amsa su. Kodayake wasu sunayen ma’anoninsu sukan kasance a cikin duhu. Misalan irin waɗannan sunaye su ne: Barbushe, Bagauda, Mazauda, Kanoki, Burum-Burum (Adamu, 2011 p. 116-117). A jerin sarakunan Daura ma akwai: Gatama, Batatume, Sandamata, Jamata, Hamata (Adamu, 2011 p. 115).
A jerin sarakunan Zamfara ma akwai ire-iren waɗannan sunaye da
suka haɗa da: Jimir, Kokai-kokai, Bukurukuru, Bakara, Gatamma,
Bardau, Gubarau, Tasgarin, Ƙigaya, Burum,
Taritu, Zartai, Tasau, Zande, Jimirra, Falkari, kamar yadda Harris (1938 p. 114-115) ya nuna. Ta fuskar sunayen
talakawa kuwa akan sami irin su: Biju, Bodari, Ribau, Gubusani, Bauri, Gazawari
da sauransu. Wannan ya faru ne sakamakon rashin taskace ma’anonin a rubuce. A
wancan zamanin, mafi yawan mutanen da ke zaune a farfajiyar Afirka ta Yamma ba su
da hanyar karatu da rubutu, ciki kuwa har da al’ummar Hausawa, kamar yadda
Adamu (1997 p. 54) ya nuna.
Sunayen sarakunan ƙasar Hausa sun so su yi kama da na Larabawa na zamanin jahiliyya. Sakamakon sukan saka wa ‘ya’yansu sunayen iskoki, kamar: Duna, Inna, Jittakoko da sauransu. Haka sukan sa sunayen dabbobin daji da abubuwan da ke tattare da ƙwanƙwamai da waɗanda ba kasafai akan tari gabansu a take lafiya ba. Misalan irin waɗannan sunaye sun haɗa da: Jandamisa, Jankare, Guguwa, Giwa, Agwaragi, Janhazo, Tsaga-Rana, Karya Giwa, kamar yadda Ingawa (1990 p. 34) ya zo da tsarin.
Manazarta
Bakura, A.R. & Sani, A-U. (2024). Sunayen Hausawa (Bunƙasar Sunayen Hausawa da Maƙwabtansu). WT Press. ISBN: 978-978-782-932-5. DOI: https://doi.org/10.5281/zenodo.19512083
0 Comments
ENGLISH: You are warmly invited to share your comments or ask questions regarding this post or related topics of interest. Your feedback serves as evidence of your appreciation for our hard work and ongoing efforts to sustain this extensive and informative blog. We value your input and engagement.
HAUSA: Kuna iya rubuto mana tsokaci ko tambayoyi a ƙasa. Tsokacinku game da abubuwan da muke ɗorawa shi zai tabbatar mana cewa mutane suna amfana da wannan ƙoƙari da muke yi na tattaro muku ɗimbin ilimummuka a wannan kafar intanet.