Ticker

6/recent/ticker-posts

Sunayen Fulani Masu Alaka Da Lokutan Yini Da Yanayin Shekara Da Faruwar Abubuwa

Daga

Adamu Rabi’u Bakura, Ph.D.
Department of Languages and Cultures
Federal University Gusau, Zamfara, Nigeria
Arbakura62@gmail.com & adamubakura@fugusau.edu.ng

Da

Abu-Ubaida SANI, Ph.D.
Department of Languages and Cultures,
Federal University Gusau, Zamfara, Nigeria
Email: abuubaidasani5@gmail.com | official@amsoshi.com
ORCID: https://orcid.org/0000-0001-6447-4334 | WhatsApp: +2348133529736

Sunayen da Ake La’akari da Lokuttan Yini

Sunaye ne da Fulani ke yi wa abin da aka haifa musu ta la’akari da lokacin da haihuwar ta wanzu tun daga fitar rana har zuwa faɗuwarta. Irin waɗannan sunayen sun haɗa da:

i. Beti:Yaron da aka haifa da sassafe, mace kuwa su kira ta da Betuwa.

ii. Yeli: Yaron da aka haifa da rana, mace kuwa su kira ta da Yele.

iii. Kiiro: Wanda aka haifa da dare.

Sunayen da Ake La’akari da Yanayin Shekara

Al’ummar Fulani kan sanya wa ‘ya’yan da aka haifa musu sunaye ta la’akari da hali irin wanda ake ciki, kamar na damina ko sanyi ko zafi da sauransu, a lokacin da haihuwar ta auku. Wannan ne ya wanzar da samuwar sunaye kamar:

Jad. na 32: Sanya Sunayen Fulani ta La’akari da Yanayin Shekara

 

Suna

Ma’ana

1.       

Diyale (akan kuma ce Tabo)

Wanda aka haifa ana tsuga (makaka) ruwan sama

2.       

Gyareɗo

Wanda aka haifa ana shangiya

3.       

Harina

Wadda aka haifa a lokacin da ake cin wake[1]

4.       

Harrande

Wanda aka haifalokacin kaka

5.       

Mudiyam

Wanda aka haifa da damina

6.       

Nduudi

Wanda aka haifa lokacin iskar hadari

7.       

Setto

Wanda aka haifa ana shuka

8.       

Tobo (akan kuma ce Diyale)

Wanda aka haifa ana tsuga (makaka) ruwan sama

9.       

Turbe

Wanda aka haifa ana noma

Samar da Suna ta Aukuwar Wasu Abubuwa a Tsakanin Zuriya

Fulani kan samar da sunaye ta hanyar duba ga wasu abubuwa da suka auku na tarihi ga zuri’ar a sakamakon haihuwa ko bayan an haihu ɗin. Dalilin haka ne sukan sa wa ‘ya’yansu sunaye da suka haɗa da:

Jad. na 33: Sanya Sunayen Fulani ta La’akari da Aukuwar Waɗansu Abubuwa

 

Suna

Ma’ana

1.       

Audi (akan kuma ce Yoole)

Wanda aka haifa bayan rasuwar mahaifinsa

2.       

Ɓaidu

Wanda aka haifa bayan auren ya kusa mutuwa

3.       

Bano

Wanda aka haifa bayan iyayensa sun fitar da zuciyar sake samun haihuwa

4.       

Ɓanyi

Wanda aka samu yaɗuwar arziki mai yawa a gidansu a lokacin haihuwarsa

5.       

Cusu

Wanda aka haifa bayan an saki mahaifiyarsa

6.       

Ja’eh

Macen da aka haifa lokacin da aka dawo daga kiwo (namiji shi ne Ja’o)

7.       

Ja’o

Namijin da aka haifa lokacin da aka dawo daga kiwo (mace ita ce Ja’eh)

8.       

Riskuwa

Wanda aka samu wadata a lokacin haihuwarsa

9.       

Sajo

Wanda aka haifa bayan an haifi tagwaye

10.   

Susi

Yarinyar da aka haifa bayan an saki mahaifiyarta

11.   

Yoole (akan kuma ce Audi)

Wanda aka haifa bayan rasuwar mahaifinsa



[1]Akan taƙaita a ce Hari. ”

Sunayen Hausawa

Manazarta

Bakura, A.R. & Sani, A-U. (2024). Sunayen Hausawa (Bunƙasar Sunayen Hausawa da Maƙwabtansu). WT Press. ISBN: 978-978-782-932-5. DOI: https://doi.org/10.5281/zenodo.19512083

Post a Comment

0 Comments