Ticker

6/recent/ticker-posts

Sanya Sunayen Kanuri (Barebari) Ta La’akari Da Aukuwar Wasu Abubuwa

Daga

Adamu Rabi’u Bakura, Ph.D.
Department of Languages and Cultures
Federal University Gusau, Zamfara, Nigeria
Arbakura62@gmail.com & adamubakura@fugusau.edu.ng

Da

Abu-Ubaida SANI, Ph.D.
Department of Languages and Cultures,
Federal University Gusau, Zamfara, Nigeria
Email: abuubaidasani5@gmail.com | official@amsoshi.com
ORCID: https://orcid.org/0000-0001-6447-4334 | WhatsApp: +2348133529736

A sakamakon aukuwar wasu lamura da ke zagaye da haihuwar mutum da suke haddasa a sanya wa abin haihuwa laƙabi a tsakanin al’umma. Wani zubin iyalin gida kan fuskanci annobar yawan mutuwar jarirai. A sakamakon haka akan bai wa jinjirin laƙabin da ke nuna yanayin da aka haife shi, domin babu tabbacin tsayawarsa (rayuwarsa). Galibi irin waɗannan laƙubban suna nuna shakkun ɗorewar rayuwar abin da aka haifa ɗin. Misalai daga cikinsu sun haɗa da:

Jad. na 24: Raɗa Sunayen Kanuri ta La’akari da Aukuwar Abubuwa

 

Suna

Ma’ana

1.       

Amorja

In yaron na buƙatar ya rayu

2.       

Gabchia

In yaron ya yarda ya tsaya

3.       

Kolo/Kolojiya

Ƙilan ya rayu

4.       

Naj’a

Idan an bar shi ya rayu

5.       

Kasatchia

In ta yarda ta zauna

6.       

Ndowuro

Tsawon wane zamani

Tushen Bayani: Waziri, (2000 p. 22)

A wani zubin kuwa, wani daga cikin iyayen abin haihuwar kan karɓa kiran Ubangijinsa, yayin da aka samu juna-biyu ko bayan haihuwar. A al’adar Kanuri, sukan ba abin haihuwar suna na musamman. Misali:

Waganifor: Shi ne wanda mahaifinsa ya rasu aka bar shi a ciki. Mace kuwa suna yi mata laƙabi da “Durtu” (Waziri, 2000 p. 22).

Yayin da ɗaya daga cikin kakannin abin da aka haifa ya rasu ba da jimawa ba. Sukan raɗa masa sunan wanda ya rasun su kuma yi masa laƙabi da Abatcha ko Awuzu ko Buchu (Awa Chabe) wanda ke ƙunshe da ma’anar an sake haihuwar “Baba” (uba). Idan kuwa kaka ce ta rasu aka haifi mace, sukan yi mata laƙabi da Yecce ko Yedza (Yachabe), mai ɗauke da ma’anar “Mama” (uwa).

Haka kuma binciken Waziri, (2000 p. 22) ya nuna cewa, akan sa wa yaron da aka haifa sunan ɗan’uwansa da ya rasu ba da daɗewa ba, sai su yi masa laƙabi da “Surambi” wato, mayarwa.

Sunayen Hausawa

Manazarta

Bakura, A.R. & Sani, A-U. (2024). Sunayen Hausawa (Bunƙasar Sunayen Hausawa da Maƙwabtansu). WT Press. ISBN: 978-978-782-932-5. DOI: https://doi.org/10.5281/zenodo.19512083 

Post a Comment

0 Comments