Ticker

6/recent/ticker-posts

Sanya Suna Ta La’akari Da Yanayin Jerin Haihuwa Da Yanayin Haihuwa a Sunayen Kanuri (Barebari)

Daga

Adamu Rabi’u Bakura, Ph.D.
Department of Languages and Cultures
Federal University Gusau, Zamfara, Nigeria
Arbakura62@gmail.com & adamubakura@fugusau.edu.ng

Da

Abu-Ubaida SANI, Ph.D.
Department of Languages and Cultures,
Federal University Gusau, Zamfara, Nigeria
Email: abuubaidasani5@gmail.com | official@amsoshi.com
ORCID: https://orcid.org/0000-0001-6447-4334 | WhatsApp: +2348133529736

 Laƙabi ta Yanayin Jerin Zuwan Haihuwa

Al’ummar Kanuri sukan yi wa ‘ya’yan da aka haifa musu laƙabi ta hanyar la’akari da tsarin zuwan abin haihuwar da kuma rayuwarsa. Irin waɗannan laƙubba sun haɗa da:

Jad. na 22: Laƙabi ta La’akari da Yanayin Haihuwa a Sunayen Kanuri

 

Suna

Ma’ana

1.       

Ma’aji

(Daidai da Kur) Ɗan fari (babban ɗa a gida)[1]

2.       

Kur

(Daidai da Ma’aji) Ɗan fari (babban ɗa a gida)

3.       

Gaji

Ɗan’auta

4.       

Gabciya

Wanda aka haifa bayan haihuwar jerin ‘ya’ya suna mutuwa

5.       

Kolo

Yaron da mahaifiyarsa ta rasu bayan haihuwarsa

6.       

Durtu

Yaron da mahaifinsa ya rasu (maraya)

7.       

Chellu

Shi ne yaron ko yarinyar da aka haifa a tsakanin haihuwar mata biyu ko macen da aka haifa a tsakanin haihuwar maza biyu.

8.       

Kawu

Su ne tagwaye, wanda aka fara haihuwa ana ce masa Hussaini ko Wasainiji, wanda ke bi masa kuwa Hassan.

9.       

Gambo

Shi ne wanda aka haifa bayan haihuwar tagwaye

Tushen Bayani: Waziri, (2000 p. 21)

Sanya Suna ta Yanayin Haihuwa

Yanayi a nan yana nufin nau’in halin da ake ciki na damina ko sanyi ko zafi da makamantansu. Su ma Kanuri sukan amsa sunayen lokacin da aka haifi mutum. Misali:

Jad. na 23: Raɗa Sunayen Kanuri ta La’akari da Yanayin Haihuwa

 

Suna

Jinsi

Ma’ana

1.       

Aji (ana kuma kiran sa Baitu)

Namiji

Shi ne wanda aka haifa a cikin watan salla babba (Dhul-Hajji).

2.       

ArMalam (ana kuma kiran sa Asham)

Namiji

Shi ne wanda aka haifa a cikin watan azumi.

3.       

Asham (ana kuma kiran sa ArMalam)

Namiji

Shi ne wanda aka haifa a cikin watan azumi.

4.       

Baitu (ana kuma kiran sa Aji)

Namiji

Shi ne wanda aka haifa a cikin watan salla babba (Dhul-Hajji).

5.       

Jabba

Namiji

Shi ne wanda aka haifa a tsakiyar lokacin da ake ruwan sama sosai.

6.       

Maulud

Namiji

Shi ne wanda aka haifa ranar 12 ga watan Rabi’ul Auwal.

7.       

Ngumuri

Mace

Yarinyar da aka haifa ranar salla.

8.       

Sarwa

Namiji

Shi ne wanda aka haifa a ƙarshen damana.

9.       

Shawwallam

Mace

Yarinyar da aka haifa a cikin watan Shawwal

Tushen Bayani: Wazir, (2000 p. 21)

Al’ummar Kanuri (Barebari) ba sa amfani da sunan ranakun haihuwa wajen yi wa mutum laƙabi don gudun makaru.



[1]Shi ne wanda aka fara haihuwa. Shi ne babba a zuri’ar (tamkar dai Magaji ko wa ko babban yaya a Hausa).

Sunayen Hausawa

Manazarta

Bakura, A.R. & Sani, A-U. (2024). Sunayen Hausawa (Bunƙasar Sunayen Hausawa da Maƙwabtansu). WT Press. ISBN: 978-978-782-932-5. DOI: https://doi.org/10.5281/zenodo.19512083 

Post a Comment

0 Comments