Ticker

6/recent/ticker-posts

Samar Da Suna Ta La’akar Da Yanayin Halittar Jikin (Sifa) Abin Haihuwa

Daga

Adamu Rabi’u Bakura, Ph.D.
Department of Languages and Cultures
Federal University Gusau, Zamfara, Nigeria
Arbakura62@gmail.com & adamubakura@fugusau.edu.ng

Da

Abu-Ubaida SANI, Ph.D.
Department of Languages and Cultures,
Federal University Gusau, Zamfara, Nigeria
Email: abuubaidasani5@gmail.com | official@amsoshi.com
ORCID: https://orcid.org/0000-0001-6447-4334 | WhatsApp: +2348133529736

Bahaushe kan bai wa ‘ya’yan da aka haifa masa sunaye ta kula da kamannu da ƙirar jikin abin haihuwar, wato siffa mai kyau ta rashin nuna alamun tsufa ko kuma mai muni. Hasali ma dai yana sane da irin sauye-sauyen da ɗan’adam kan samu tun daga haihuwarsa har zuwa mutuwa. Wannan dalili ne ya haifar da al’adar bai wa mutane sunaye ta la’akari da siffofi ko ƙirar jikinsu. Hakan ne ya wanzar da samun sunaye kamar:

a. Agwaidu: Sunan da ake sa wa gajeriyar yarinya. A wasu yankunan ƙasar Hausa akan kira ta da sunaye daban-daban da suka haɗa da: Agwiduwa, ko Afire, ko Kumbulo. Namiji kuwa akan ce masa Gajere, ko kuma Wada. A wasu wurare kuwa a ce Malam Dogo.

b. Ɓakutu: Wadda aka haifa da ƙiba ga kuma uwa uba muni.

c. Cigoro: Wanda aka haifa da jan-baki.

d. Cindo: Wanda aka haifa da yatsu shida.

e. Ɗanja: Wanda aka haifa ja-jawur da shi. A wasu sassan ƙasar Hausa akan ce masa Jatau. Mace kuwa ana kiran ta ‘Yarja, ko Maija.

f. Doguwa: Wadda aka haifa da sigar tsayi.

g. Dugurguji: Wanda ya kasance gajeren mutum, kuma shi ake kira Wada, a wasu garuruwan ƙasar Hausa. A wasu sassan kuma su ce, Malam Dogo. Haka akan ce masa Guntau a wasu wuraren ƙasar Hausa.

h. Duna: Wanda aka haifa baƙi ƙirin.

i. Gadangama: Laƙabin da ake yi wa kyakkyawar mace (Sufi, 1993 p. 316).

j. Gurso: Wanda bai da ƙira da fasalin jiki mai ma’ana da ke jan hankalin al’umma har su ga sha’awarsa, wato mummunan mutum.

k. Ƙarami: Wanda aka haifa da ƙaramin jiki. Wasu kan kira shi da Jariri.

l. Kumatu: Wadda aka haifa da kaurin kunci (Ibrahim, 1982 p. 136).

m. Kutumbi: Sunan da ake yi wa ƙaton mutum gajere.

n. Maicibi: Wanda aka haifa da babbar cibiya. Wannan laƙabin gama-gari ne, wato ana kiran mace da namiji da shi.

o. Maikaciya: Wanda aka haifa da kaciya (kugunu).

p. Mairiga: Wanda aka haifa cikin yanar (rigar) haihuwa. Mace kuwa ana kiran ta da Sutura a wasu garuruwan ƙasar Hausa.

q. Ziza: Laƙabin da ake yi wa kyakkyawar yarinya.

Sunayen Hausawa

Manazarta

Bakura, A.R. & Sani, A-U. (2024). Sunayen Hausawa (Bunƙasar Sunayen Hausawa da Maƙwabtansu). WT Press. ISBN: 978-978-782-932-5. DOI: https://doi.org/10.5281/zenodo.19512083 

Post a Comment

0 Comments