Daga
Adamu Rabi’u Bakura, Ph.D.
Department of Languages and Cultures
Federal University Gusau, Zamfara, Nigeria
Arbakura62@gmail.com & adamubakura@fugusau.edu.ng
Da
Abu-Ubaida SANI, Ph.D.
Department of Languages and Cultures,
Federal University Gusau, Zamfara, Nigeria
Email: abuubaidasani5@gmail.com | official@amsoshi.com
ORCID: https://orcid.org/0000-0001-6447-4334 | WhatsApp: +2348133529736
Wata hanyar da Bahaushe ke amfani da ita wajen sanya wa abin da aka haifa masa suna, ita ce ta kirdadon (sanya wa a rai) ɗorewar rayuwarsa. Wannan yakan faru ne ta la’akari da kusantar daidaituwar zuwan haife-haifan da suka ba ta. Kamar ta fuskar aukuwar ɓari (zubewar juna-biyu ko raggwan-kaya) da mahaifiyar ta saba fuskanta. A wasu lokutan akan sami aukuwar wasu ayyukan da suke da alaƙa da zuwan haihuwar. Wannan ne ya haifar da samuwar sunaye kamar:
a. Abarshi: Wanda aka haifa ya
rayu bayan mahaifiyarsa ta yi ta haihuwar wasu kafin sa suna rasuwa. A wasu
sassan ƙasar
Hausa na Gabas, kamar Zazzau da wasu ana kiransa Ajuji, ko Mantau, ko Amantai,
ko Dangana, ko Kyauta. Yayin da a Hausar Yamma ake kiran sa da sunaye kamar:
Bawa, ko Bawale, ko Barau, ko Allabbari, ko Abara, ko kuma Jijji. Su kuwa
Hausawan da ke sashen ƙasar Nijar sukan kira wanda ya girma wajen wata mace wadda ba
mahaifiyarsa ba da laƙabin Bawa.
b. Abarta: Wadda aka haifa ta rayu bayan mahaifiyarta ta sha haihuwar ‘ya’ya suna mutuwa kafin ta. Ana kiran ta da mabambantan sunaye a sassan ƙasar Hausa, da suka haɗa da: Ajefas, ko Barauka, ko Barto, ko Nabara, ko Bayi, ko Kyauta. A Hausar Yamma akan kira ta da sunaye kamar: Baiwa, ko Barmani, ko Taure, ko Araga, ko Yada, ko Ayashe ko Ayas, ko Ajuji, ko Nabara, ko Bayi. Duk waɗannan ‘ya’yan wabi ne. Kuma kowane yankin ƙasar Hausa da irin yadda suke kiran sunan. Shi ne ya sa aka kawo gwargwadon sunayen da muka samu damar kalato wa mai nazari.
Manazarta
Bakura, A.R. & Sani, A-U. (2024). Sunayen Hausawa (Bunƙasar Sunayen Hausawa da Maƙwabtansu). WT Press. ISBN: 978-978-782-932-5. DOI: https://doi.org/10.5281/zenodo.19512083
0 Comments
ENGLISH: You are warmly invited to share your comments or ask questions regarding this post or related topics of interest. Your feedback serves as evidence of your appreciation for our hard work and ongoing efforts to sustain this extensive and informative blog. We value your input and engagement.
HAUSA: Kuna iya rubuto mana tsokaci ko tambayoyi a ƙasa. Tsokacinku game da abubuwan da muke ɗorawa shi zai tabbatar mana cewa mutane suna amfana da wannan ƙoƙari da muke yi na tattaro muku ɗimbin ilimummuka a wannan kafar intanet.