Ticker

6/recent/ticker-posts

Samar Da Suna Ta La’akar Da Yanayi Dibar Kayan Amfanin Gona Da Yanayin Hunturu

Daga

Adamu Rabi’u Bakura, Ph.D.
Department of Languages and Cultures
Federal University Gusau, Zamfara, Nigeria
Arbakura62@gmail.com & adamubakura@fugusau.edu.ng

Da

Abu-Ubaida SANI, Ph.D.
Department of Languages and Cultures,
Federal University Gusau, Zamfara, Nigeria
Email: abuubaidasani5@gmail.com | official@amsoshi.com
ORCID: https://orcid.org/0000-0001-6447-4334 | WhatsApp: +2348133529736

Yanayi Ɗibar Kayan Amfanin Gona

Bahaushe yana ba lokacin da yake cire kayan amfanin gonarsa muhimmanci. Wannan ne ya sa yakan sa wa ‘ya’yan da ya haifa sunayen da suka dace da kayan da ake cirewa a zamanin. Kasancewar shi manomi ne na gaske da ke noma dangogin kayan gona. Wannan ne ya haifar da mabambantan sunayen da suka danganci kayan amfanin gona, kamar yadda za a gani ɗaya bayan ɗaya kamar haka:

a. Cidawa: Wanda aka haifa a daidai lokacin da ake girbin dawa. A wasu wurare kuwa shi suke kira Dawa ko Dawi, ko Maidawa musamman a ƙasar Nijer. Yayin da Maguzawa kan kira shi Cida.

b. Cirama: Wanda aka haifa a daidai lokacin da ake cin rama.

c. Citumu: Wanda aka haifa a lokacin da gero ya yi tumu, wato ya yi fari kafin ya bushe, a daidai lokacin da ake gasa shi don cin marmari.

d. Ƙumbule: Wanda aka haifa lokacin da dawa ke ƙunshi.

e. Maidamma: Shi ne wanda aka haifa a daidai lokacin da ake ɗauko damma daga gona.

f. Maigero: Wanda aka haifa a daidai lokacin da ake girbin hatsi a gidansu. A ƙasar Sifawa kuwa, shi suke kira Maihatsi. Yayin da wasu sassan ƙasar Nijer ke kiran sa Gerau.

g. Roro: Wanda aka haifa a lokacin da ake roron wake. A wasu garuruwan ƙasar Hausa akan kira shi da Ciwake, wasu kuwa su ce Maiwake. A ƙasar Mafara kuwa akan ce Ɗanmaiwake. Mace kuwa sai a kira ta Taroro. A wasu wurare sukan ce Hanaroro, wanda ya kasance suna ne na tarayya da ya haɗa namiji da mace.

Yanayin Hunturu

Hunturu lokaci ne na ɗari, wato sa’ilin da sanyi da hazo suka fi tsananta. Bahaushe kan ba ‘ya’yansa sunaye ta la’akari da cikin irin yanayin hunturun da aka yi masa haihuwa, domin samar wa abin da aka haifa masa laƙabin da ya dace da yanayin. Sakamakon haka ne ya samar da waɗannan sunayen:

a. Buda:Wanda aka haifa a lokacin iska mai sa hazo da ke wanzuwa a lokacin sanyi.

b. Shaɗari: Wanda aka haifa ana matsanancin sanyi, a wasu yankunan ƙasar Hausa sukan kira shi Ɗari, mace kuwa ana kiran ta Taɗari.

Sunayen Hausawa

Manazarta

Bakura, A.R. & Sani, A-U. (2024). Sunayen Hausawa (Bunƙasar Sunayen Hausawa da Maƙwabtansu). WT Press. ISBN: 978-978-782-932-5. DOI: https://doi.org/10.5281/zenodo.19512083

Post a Comment

0 Comments