Ticker

6/recent/ticker-posts

Samar Da Suna Ta La’akar Da Yanayin Lokutan Shekara

Daga

Adamu Rabi’u Bakura, Ph.D.
Department of Languages and Cultures
Federal University Gusau, Zamfara, Nigeria
Arbakura62@gmail.com & adamubakura@fugusau.edu.ng

Da

Abu-Ubaida SANI, Ph.D.
Department of Languages and Cultures,
Federal University Gusau, Zamfara, Nigeria
Email: abuubaidasani5@gmail.com | official@amsoshi.com
ORCID: https://orcid.org/0000-0001-6447-4334 | WhatsApp: +2348133529736

Hanyar samar da sunaye a tsakanin al’ummar Hausawa kafin bayyanar Addinin Musulunci na dogara kacokam ta la’akari da yanayin da aka haifi jaririn ko jaririyar. Don haka a nan za a tarar cewa, yanayi na nufin halin da ake ciki, kamar: damina ko sanyi ko ƙoshi ko yunwa da sauransu. Da faruwar abun a lokacin da aka haifi yaro ko yarinyar, sai a sa sunan ta hanyar la’akari da yanayinsa. Sakamakon haka waɗannan sunayen da Hausawa kan sa wa ‘ya’yansu suke nuna yanayin aukuwar haihuwar mai sunan. Misali:

Bahaushe kan samar da sunaye ga ‘ya’yansa ta duban yanayin da aka haifi abin haihuwar a cikinsa. Misali:

a. Anaruwa: Shi ne wanda aka haifa a lokacin da ake tsuga ruwan sama. A wasu yankunan ƙasar Hausa akan ce Ruwa, ko Makau. Wasu ma sukan kira shi da Mairuwa, mace kuwa a kira ta da Malka, ko Marka, a karin harshen Hausar Gabas. Hausawan ƙasar Nijar kuwa shi sukan kira Makau wato wanda aka haifa lokacin da ake shata ruwan sama kama da bakin ƙwarya.

b. Damana: A wani karin harshen akan ce Damina, wasu kuwa su ce Damuna. Damina wani yanki ne na yanayin shekara, lokacin da ruwan sama ke sauka. Lokacin damina ya kasu zuwa rukuni-rukuni dangane da yadda ake samun saukar ruwan sama. Wannan ne ma ya wanzar da samuwar mabambantan sunaye ga ‘ya’yan da aka haifa a lokutan da ke tattare a cikin damana, kamar yadda za a gani ɗaya bayan ɗaya:

c. Damina: Wanda ko wadda aka haifa a lokacin damana. Sunan na iya kasancewa na tarayya, wato ana kiran namiji da mace. Wasu kan taƙaita shi su ce Dama wanda mace da namiji kan karɓa sunan.

d. Maifari: Shi ne wanda aka haifa a lokacin da ake ƙamfar ruwan sama. Wato, lokacin ƙarancin ruwan sama a damuna da ke haddasa bushewar amfanin gona.

e. Nashuka: Shi ne wanda aka haifa a lokacin da ake shuka, mace kuwa akan ce mata ta Tashuka. A Hausar yamma sukan ce Shibkau a madadin Nashuka.

f. Nomau: Shi ne wanda aka haifa a lokacin da ake noma, mace kuwa akan kira ta Tanoma

Sunayen Hausawa

Manazarta

Bakura, A.R. & Sani, A-U. (2024). Sunayen Hausawa (Bunƙasar Sunayen Hausawa da Maƙwabtansu). WT Press. ISBN: 978-978-782-932-5. DOI: https://doi.org/10.5281/zenodo.19512083

Post a Comment

0 Comments