Ticker

6/recent/ticker-posts

Samar Da Sunaye Ta La’akari Da Jerin Jinsin Abin Haihuwa

Daga

Adamu Rabi’u Bakura, Ph.D.
Department of Languages and Cultures
Federal University Gusau, Zamfara, Nigeria
Arbakura62@gmail.com & adamubakura@fugusau.edu.ng

Da

Abu-Ubaida SANI, Ph.D.
Department of Languages and Cultures,
Federal University Gusau, Zamfara, Nigeria
Email: abuubaidasani5@gmail.com | official@amsoshi.com
ORCID: https://orcid.org/0000-0001-6447-4334 | WhatsApp: +2348133529736

Bahaushe kan yi la’akari da jerin jinsin abin da aka haifa masa wajen bayar da suna. Wato jinsin maza ne matarsa ta haifa masa kafin ta haifi mace ko mata ne tai ta haifa masa kafin ta haifi namiji. Duka abubuwa ne da yake amfani da su wajen samar da sunaye ga ‘ya’yansa maza da mata. Wannan ne ya wanzar da samun sunaye kamar haka:

a. Auwa: Yarinyar da aka haifa ‘yan biyu tare da namiji, (Ibrahim, 1982 p. 136).

b. Dangali: Wanda aka haifa shi kaɗai tilo a ɗaki.

c. Delu: Wadda aka haifa a ɗakinsu bayan an sami haihuwar jerin ‘ya’ya maza uku zuwa huɗu jere da juna. A wasu garuruwan ƙasar akan kira ta da sunaye mabambanta kamar haka: Dela, ko Deluwa, ko Ige, ko Dudu/Duduwa, ko Kande, ko Baɗɗo, (Hausa/Fulani).

d. Gwamma: Wadda aka haifa a ɗakinsu bayan an haifi mata da yawa, ana sa ran a haifi namiji, sai ta kasance mace. A wani yankin ƙasar Hausa akan kira ta Hakama.

e. Kanta: Wanda aka haifa ‘yan biyu tare da mace (Ibrahim, 1982 p. 135).

f. Leko: Wanda aka haifa bayan haihuwar tagwaye (‘yan biyu). Wasu yankunan ƙasar Hausa akan kira shi da mabambantan sunaye da suka haɗa da: Gambo, ko Gambaji, ko Gado, ko Agada. A ƙasar Ɓurmi kuwa akan kira mai bi ma ‘yan biyu da laƙabin Manga.

g. Tanko: Wanda aka haifa a ɗakinsu bayan haihuwar jerin ‘ya’ya mata uku zuwa huɗu. a wasu yankunan ƙasar Hausa akan kira shi da mabambanta sunaye kamar haka: Mato, ko Mati, ko Tankari. A wasu sassan ƙasar Zamfara akan kira shi Jigo, yayin da a Arewacin Zamfara sukan kira shi Shinge. A tsakanin Hausa Fulani kuwa su ce Guda ko Yuguda. Wasu kuma sukan yi masa laƙabi da Namata.

h. Tsakani: Wadda aka haifa bayan haihuwar maza da yawa aka kuma haifa mata ƙannai maza, sai ta kasance mai yayye da ƙannai maza.

Sunayen Hausawa

Manazarta

Bakura, A.R. & Sani, A-U. (2024). Sunayen Hausawa (Bunƙasar Sunayen Hausawa da Maƙwabtansu). WT Press. ISBN: 978-978-782-932-5. DOI: https://doi.org/10.5281/zenodo.19512083 

Post a Comment

0 Comments