Miji Da Mata (Mijìi Da Màataa) a Madubin Karin Magana

Daga

Shafa'atu Salihu Labbo
Abu-Ubaida Sani

Miji (Mijìi)

Miji wani mutum ne magidanci mai iyali wanda yake da mata ɗaya ko fiye da ɗaya, kuma suna ƙarƙashin ikonsa da mallakarsa. Miji a nan yana nufin duk wani namiji magidanci, wato wanda yake da aure. Yana da bambanci da namiji da aka tattauna a babi na biyu. Namiji ya zo ne a ƙarƙashin bayanin jinsi - ɗaya daga cikin jinsu biyu da suke auren juna (jinsin maza da jinsin mata). A wannan bagire kuwa, ana magana ne game da namiji a matsayin magidanci. A ƙasa an kawo misalan kare-karen magana da suka shafi miji:

1. A haihu, ina miji?

2. Ba haka aka so ba, ƙanen miji ya fi miji kyau.

3. Ɓalangandi, bikin dangin miji.

4. Gantali, bikin dangin miji.

5. ƙirmisisi, tusa gaban miji.

6. Muna ga Rasulu, ɗiyar boka ta rasa miji.

Mata (Màataa)

Mata wata mace ce mai aure wadda take a ƙarƙashin kulawar mijinta tare da bin umurninsa, domin yin ibadar aure. Mata ita ce abokiyar zaman miji a gidan aure, a cikin zamantakewar aure. Kalmar mata a nan tana da bambance da kalmar mace da aka tattauna a babi na biyu. Ita mace ta zo ne a ƙarkashin bayanin jinsin ma’aurata bisa al’ada da addinin Hausawa. Mata kuwa kalma ce da take nufin wadda ta yi aure. A ƙasa an kawo misalan kare-karen magana da suke ɗauke da ƙunshiyar mata:

1. A hana ka mata, a gane ka da goyo.

2. Ballagaza, matar banza.

3. Ɗaya matar yaro.

4. Kowa yana son mata, sai in aljihunsa ba wuri.

5. Mata, ba a ba da aron ki.

6. Matar mutum abin zargin sa.

7. Matar mutum kabarinsa.

8. Matar wani ba ta wani ba.

9. Sauna, matar ‘yan ci-rani.

Miji Da Mata (Mijìi Da Màataa)

Miji da mata mutane ne waɗanda zamantakewar aure ta haɗa su a bisa turba ɗaya, wato zaman aure. Miji shi ne mai yin kowace irin hidima da lalura ga matarsa domin ɗauke nauyin da ya rataya bisa kansa a matsayin wanda ya ɗauko alƙawari a lokacin ɗaurin aure tare da kare mata mutuncinta da kuma biya mata buƙatunta gwargwadon hali. A bangaren matar kuwa, tana bakin ƙoƙari wajen gudanar da ayyukan gida da tarbiyantar da yara.

Zaman miji da mata, zama ne na haƙuri da kau da kai ga wasu abubuwa da yiwa juna uzuri a tsakanin su, saboda kowa ya ce “zo mu zauna, ya ce zo mu saɓa”. Hausawa na cewa miji da mata sai Allah. Akwai kare-karen magana da suke ɗauke da ƙunshiyar miji da mata sakamakon alaƙarsu. Misalai sun haɗa da:

1. Boɗaɗuwa, mata a kan miji

2. Kai ma can, mata ta raina miji

3. Maganin mace, mijinta

4. Munafuki, mijin mace biyu

Manazarta

Labbo, S.S. & Sani, A-U. (2025). Aure a ƙunshiyar karin magana. Amsoshi Academic Publishers. ISBN: 978-1-257-07209-5. DOI: https://doi.org/10.5281/zenodo.19513449