Ticker

6/recent/ticker-posts

Lakabin Dangantaka Da Na Abin Mallaka a Sunayen Kanuri (Barebari)

Daga

Adamu Rabi’u Bakura, Ph.D.
Department of Languages and Cultures
Federal University Gusau, Zamfara, Nigeria
Arbakura62@gmail.com & adamubakura@fugusau.edu.ng

Da

Abu-Ubaida SANI, Ph.D.
Department of Languages and Cultures,
Federal University Gusau, Zamfara, Nigeria
Email: abuubaidasani5@gmail.com | official@amsoshi.com
ORCID: https://orcid.org/0000-0001-6447-4334 | WhatsApp: +2348133529736

Laƙabi da Abin Mallaka

Haka kuma, al’ummar Barebari sukan yi wa mutum laƙabi da wani abu da ya mallaka ko ya mulka, musamman sarakuna. Irin waɗannan laƙubba suna faruwa ne sakamakon alkunya da sanya jin nauyin faɗar sunan mutum na yanka. Misalai daga cikinsu su ne:

Jad. na 19: Laƙabin Mallaka a Sunayen Kanuri

 

Suna

Ma’ana

1.       

Kali Ngarmaram

Mai farin ingarma[1]

2.       

Dal Karema

Mai doki baƙi[2]

3.       

Baa Farra

Mai doki

4.       

Baa Fema/Yafea

Maishanu

5.       

Kaka Kanyia

Maiawaki

6.       

Dunyama

Maiduniya

Tushen Bayani: Waziri, (2000 p. 35)

Laƙubban Dangantaka

Su ne laƙubban da ake yi waɗanda ake ayyana nau’in ‘yanuwantaka ta jini ko ta aure. Hakan yakan sa a sakaya sunan yanka, a dinga faɗar laƙabin da yake nuna matsayin mai magana da wanda ake magana da shi ko a kansa. Al’ummar Kanuri suna amfani da irin waɗannan nau’o’in laƙubba wajen ambaton danginsu a harkokinsu na yau-da-kullum. Misalansu sun haɗa da:

Jad. na 20: Laƙabin Dangantaka a Sunayen Kanuri

 

Suna

Ma’ana

1.       

Ba

Baba (uba ko mahaifi)

2.       

Bawa

Baba (uba ko mahaifi)

3.       

Ya

Mama (uwa ko mahaifiya)

4.       

Bakura

Baban gida (baffa wan mahaifi)

5.       

Baba Gana/Awana

Baba ƙarami (baffa ƙanin mahaifi)

6.       

Yana/Bawa

Gwaggo (ya ko ƙanwar mahaifi)

7.       

Rawa

Kawu (wa ko ƙanin mahaifiya)

8.       

Yakura

Inna (yar mahaifiya)

9.       

Ina

Inna (ƙanwar mahaifiya)

10.   

Ya

Wa ko ya

Tushen Bayani: Modu, Muhammada da Bello, (2017 p. 410)

Ta la’akari da waɗannan laƙubban da suka shafi dangantakar jini da auratayya. Za a fahimci cewa, al’ummar Barebari mutane ne masu kunya, wanda hakan ya haifar da kawaici a tsakaninsu ta rashin ambaton ainihin sunayen dangin iyayensu.


[1]Laƙabi ne da ake yi wa shahararriyar sarauniyar Barno mai suna Aisa.

[2]Laƙabi ne da ake yi wa Yariman Borno

Sunayen Hausawa

Manazarta

Bakura, A.R. & Sani, A-U. (2024). Sunayen Hausawa (Bunƙasar Sunayen Hausawa da Maƙwabtansu). WT Press. ISBN: 978-978-782-932-5. DOI: https://doi.org/10.5281/zenodo.19512083


Post a Comment

0 Comments