Daga
Adamu Rabi’u Bakura, Ph.D.
Department of Languages and Cultures
Federal University Gusau, Zamfara, Nigeria
Arbakura62@gmail.com & adamubakura@fugusau.edu.ng
Da
Abu-Ubaida SANI, Ph.D.
Department of Languages and Cultures,
Federal University Gusau, Zamfara, Nigeria
Email: abuubaidasani5@gmail.com | official@amsoshi.com
ORCID: https://orcid.org/0000-0001-6447-4334 | WhatsApp: +2348133529736
Wani salo ne da al’ummomi da dama kan yi amfani da shi ta hanyar yi wa sunan yanka ƙari ko kuma a rage wani sashen kalmarsa ta ainahi. Wato yi wa kalmomin sunan yanka wani gyaran fuska na musamman domin yi musu ƙari ko a gutsure wasu ƙwayoyin sautin kalmar na asali. Irin wannan kan auku ne ta hanyar cire wata ƙwayar sauti daga farkon kalma ko tsakiya ko kuma ƙarshenta. Hakan kan haifar da sauyawar lafazin kalmar na asali. Sakamakon haka ne ke sa ba kowa ne ke iya fahimtar inda aka samo sunan ba, har a riya a zuci, a ɗauka sunan gargajiya ne.
Su ma al’ummar Fulani ba kanwar lasa ba ne ta wannan haujin,
don sun yi wa sunayen yanka na Musulunci
‘yan gyare-gyare don su dace da tsarin ginin kalmominsu.
Sau da yawa akan yi kwaskwarimar
ne domin ɓad da kamar kalmar
ta asali. Misalai daga cikinsu sun haɗa
da:
Jad. na 42: Kwaskwarimar Sunayen Musulunci a Sunayen
Fulani
|
|
Suna |
Kwaskwarima |
Tsokaci |
|
1. |
Muhammadu |
a.
Hammadu b.
Hamma |
An gutsure ƙwayar sautin mu na farkon
kalmar
ne. A nan kuwa sai
aka gutsure ƙwayar sautin mu da take farkon
kalmar
tare kuma da shafe sautin ƙwayar du da take ƙarshen kalmar. Wannan ne
ya haifar
da al’umma ke riya cewa asalinsu sunaye
ne na Fulani. |
|
2. |
Abubakar |
Bakari |
A nan
an shafe ƙwayoyin sauti biyu na farkon kalmar,
wato A da bu, sai kuma aka yi ƙarin ƙwayar sauti ta wasalin I a gaɓar ƙarshen kalma, wato an yi ɗafa-ƙeya
ke nan,
wanda ya haifar
da samun Bakari |
|
3. |
Abubakar |
Buba |
A nan
an cire gaɓar farkon
kalmar
sunan wato A aka
kuma shafe gaɓar ƙarshen kalmar
wato, kar wannan ne ya sa aka sami Buba saboda gyare-gyaren
da aka yi wa
kalmar
a farko da kuma ƙarshe. |
|
4. |
Abubakar |
Kari |
A
nan, cire gaɓoɓi
uku na farkon sunan
aka yi,
aka bar
buɗaɗɗiyar gaɓar ƙarshen sunan, sai aka yi mata ɗafa-ƙeya na wasalin i,
ta
koma rufaffiyar gaɓa da ake furtawa
da “Kari”. |
|
5. |
Usmanu |
Manu |
A nan
an gutsure gaɓar farko
ta kalmar
wato“Us. ” |
|
6. |
Aliyu |
Alim |
A nan
an yanke gaɓar ƙarshen kalmar
ne, wato yu, aka yi ƙarin ƙwayar sautin m, sai ta koma Alim |
|
7. |
Maryam |
Mayri |
A nan
an yi musayar gurbi
a gaɓar farko,
aka ɗauri sautin m a madadin sautin r, yayin da aka
shafe ƙwayar sautin m. |
|
8. |
A’ishatu |
Shatu |
A nan
share gaɓoɓi biyu na farko
aka yi, wato “A” da
“i”suka rinƙa amfani
da gaɓoɓi na ƙarshen kalmar,
wato Shatu. |
|
9. |
Habiiba |
Biiba |
An
cire gaɓar farko
ta kalmar
sunan wato
“Ha”, sai
ta koma Biiba. |
|
10. |
Asmaa’u |
Maa’u |
A nan
ma, gaɓar farko
ta kalmar
sunan, wato As aka
gutsure, sai sunan ya koma Maa’u |
|
11. |
Husaini |
Seyni |
Nan
ma gaɓar farko
ta kalmar
sunan ne aka cire, tare da sauya auren wasalin“ai”zuwa wasali ne da
ya ɗauri rabin wasalin y. |
Tushen Bayani: Modu, da wasu
(2017 p. 416)
Manazarta
Bakura, A.R. & Sani, A-U. (2024). Sunayen Hausawa (Bunƙasar Sunayen Hausawa da Maƙwabtansu). WT Press. ISBN: 978-978-782-932-5. DOI: https://doi.org/10.5281/zenodo.19512083
0 Comments
ENGLISH: You are warmly invited to share your comments or ask questions regarding this post or related topics of interest. Your feedback serves as evidence of your appreciation for our hard work and ongoing efforts to sustain this extensive and informative blog. We value your input and engagement.
HAUSA: Kuna iya rubuto mana tsokaci ko tambayoyi a ƙasa. Tsokacinku game da abubuwan da muke ɗorawa shi zai tabbatar mana cewa mutane suna amfana da wannan ƙoƙari da muke yi na tattaro muku ɗimbin ilimummuka a wannan kafar intanet.