Ticker

6/recent/ticker-posts

Amon Kishi Da ‘Ya’yan Kishiya a Karin Magana

Daga

Shafa'atu Salihu Labbo
Abu-Ubaida Sani

Aure a Kunshiyar Karin Magana

Wasu lokuta tsananin zafin kishin da yake gudana a tsakanin kishiya da kishiya yakan yi naso har zuwa ga ‘ya’yansu. Hakan ya haifar da samuwar wasu karin maganan Hausa waɗanda suke ƙunshe da bayanin yadda matsayin ɗan kishiya yake a mahangar wasu kishiyoyi. Ga wasu daga cikinsu kamar haka:

1. Ɗan kishiya, riƙon mai haƙuri

Kalmar ‘riƙo’ na nufin kula ko ɗaukar nauyin yin wani abu (CNHN 2006 sh. 372). Wannan karin magana tana bayanin cewa ba kowace mace take iya ɗaukar ɗawainiya da ɗan kishiyarta ba, sai wadda take da haƙuri da kuma sassauƙan kishi, kasancewarsa aiki ne mai wuya da ya ƙunshi tarbiyya da kulawa irin yadda za ta iya yi wa ‘ya’yan da ta haifa.

2. Babu dole, ga goyon ɗan kishiya

Kalmar ‘goyo’ na nufin ɗaukar yaro ko mutum ko wani abu a baya. Wannan karin maganar ya nuna muna ƙarara cewa kulawa ko ɗawainiya da ɗan kishiya ba dole ba ne, sai rai ya so kawai za a iya yin haka. Ana amfani da wannan karin maganar a wurin da mutum yake son ya yi bayanin wani abu wanda ba dole ne ya aikata shi ba, kawai zai yi ne don ganin damarsa.

3. Wayayyen hauka, goyon ɗan kishiya ga naki

Wannan karin magana tana ƙara rura wutar kishi ne a tsakanin kishiyoyi, inda take bayyana wa kishiya cewa rashin hankali ne da kuma nuna halin ko in kula ga kishiya ta himmantu (shagaltu) da goyon ɗan kishiya, maimakon ta mayar da hankalinta wajen kulawa da ɗanta. Karin magana mai zuwa tana nuni ne da cewa akwai ƙamshin tuhuma ga kishiya a kan yi wa ɗan kishiyarta horo, ko da kuwa domin gyaran halinsa ne da tarbiya.

4. Ban gane ba, an daki ɗan kishiya

Wannan karin magana tana bayyana muna cewa matsala ba mai ƙarewa ba ce tun da dai har kishiya ba za ta yi kyakkyawan zato ba, bale har ta yarda da horon da kishiyarta za ta yi wa ɗanta don gyaran hali. Mata suna amfani da wannan karin magana gabanin fara cacar baki ko faɗa da nuna cewar ita waccan kishiyar ce ta fara tsokana (Usman, 2006 sh. 123).

Karin magana ta gaba tana nuna shaguɓe daga kishiyar da take ganin an ci mata wani haƙƙi ko an yi mata ba daidai ba zuwa ga kishiyar da ta yi abin da ya wuce wuri.

5. Isa da mallaka, biyan bashi da ɗan kishiya

Ga al’ada, ana ɗaukar kishiya wani abu maras muhimmanci kuma duk wani abu da ta mallaka ana ganin sa maras muhimmanci. Saboda haka ne karin maganar take ƙunshe da cewa, kishiya ta ɗauki ɗan kishiya ta biya bashi da shi. Wannan karin magana shaguɓe ne ko zolaya ga wanda ya wuce iyaka wajen amfani da abin da ba mallakarsa ba. Ana amfani da ita ne domin fusata wanda aka yi wa karin maganar (Usman, 2005: 123).

Manazarta

Labbo, S.S. & Sani, A-U. (2025). Aure a ƙunshiyar karin magana. Amsoshi Academic Publishers. ISBN: 978-1-257-07209-5. DOI: https://doi.org/10.5281/zenodo.19513449 

Post a Comment

0 Comments