Ticker

6/recent/ticker-posts

Hoton Angwanci Da Amarci a Karin Magana

Daga

Shafa'atu Salihu Labbo
Abu-Ubaida Sani

Aure a Kunshiyar Karin Magana

Wannan gaɓa tana ɗauke ne da shimfiɗar zaman aure tsakanin ma’aurata a gidan aure, domin kuwa zaman yakan fara ne da angwanci da amarci, ko dai a tsakanin saurayi da budurawa ko bazawari da bazawara da dai sauransu. A ƙamusun Hausa (CNHN 2006 sh. 17) an bayyana ma’anar angwanci da cewa: ‘Bikin Sabon aure da Ango ke yi” shi kuwa amarci yana nufin ‘zaman aure da amarya ke yi a gidan mijinta; idan muka dunƙule waɗannan ma’anoni na kalmomin nan guda biyu a wuri ɗaya, za su ba da ma’anar cewa: Angwanci da amarci wata rayuwar zaman aure ce ta farko wadda ango da amarya suke yi, daga bayan bikin aurensu zuwa wani ɗan lokaci kafin haihuwar fari(farko).

A wannan ɓangaren, aikin ya taskace hoton rayuwar ango da amarya daga ƙunshiyar wasu kare-karen maganan Hausa, kamar haka:

1. Tilas, a gyara wa amarya ɗaki

Wannan karin magana tana bayyana muna al’adar Hausawa ta kimtsa ɗakin amarya wadda ango ke yi na gyara ɗakin da kuma kyautata shi, kamar yin shafe (fenti kenan) da daɓe (siminti) ko ma na zamani wato tiles domin kyautata daƙinta, sannan kuma da al’adar nan ta jere wadda dangin amarya suke yi na shirya ɗakin amarya da kuma ƙawata shi da kayayyaki daban-daban kamar; jeran tasa, daro, kwanoni, tamgaram, sa kayan katako domin inganta ɗakin da ƙawata shi, waɗanda al’ada take gudana a kansu.

Ana amfani da wannan karin magana idan ana son a nuna cewa samar da wani abu dole ne saboda faruwar wani abu.

2. Amarya in ba ta hau doki ba, ba za a ɗora mata kaya ba

Wannan karin magana ta taskace al’adar Hausawa ta ɗaukar amarya bisa doki da sauran abubuwan hawa idan za a kai ta gidan aure, da kuma nuna cewa ita amarya ‘yarlele ce, wadda ba a son ta wahala. Saboda haka, ga al’ada, ba a bari ta ɗauki wani abu da kanta zuwa gidan aurenta. Ana amfani da wannan karin magana a nuna cewa, idan har ba a wa mutum karimcin da ya cancanta da shi ba, to bai kamata a ɗora masa wani nauyi wanda bai dace da shi ba.

3. Amarya ba ki laifi, ko kin karya ɗan masu gida

Wannan karin maganar ta taskace yadda al’adar nuna ƙauna ga amarya take da shi a ƙasar Hausa, wanda har ta kai ga cewa duk abin da amarya ta aikata a lokacin amarcinta, ba kasafai ake ganin laifinta ba ko da kuwa ta karya ɗan masu gida. A wani lafazin karin magana cewa aka yi ko da ta kashe ɗan masu gida.

Ana amfani da wannan karin maganar a yi nuni ga duk wani mutum wanda ba a faye ganin laifinsa ba, saboda yana cikin wani lokaci ko kuma bisa wani matsayi.

4. Tun ana Marmari, Amarya Kan yi Goshi

Wannan karin maganar na bayyana cewa, idan har amarya za ta yi farin jini a gidan miji to, tun a farkon zamantakewa farin jinin zai bayyana. Kula, ɗawainiya abinci isasshe, kayan marmari da na kwaɗayi duk lokacin amarci ake iya samun su ba tare da gardama ba. Idan ba ta same su a wannan lokacin ba an yi ba a yi ba ke nan.

Ana amfani da wannan karin magana wajen nuna cewa wani abu wanda ba a same shi a farkon lamari ba, to da wuya a same shi daga baya.

5. Samun wuri, amarya da aron ‘yan kunnen uwar miji

Wannan karin magana tana bayyana irin kyakkyawar zamantakewa tare da fahimtar juna da ake samu tsakanin matar ɗa da uwar miji a wasu lokuta. ‘Yan Kunne nau’in kayan ƙawa ne da mata suke yin ƙawa ko ado da shi a kunnuwansu, idan ko har amarya za ta iya aron ‘yan kunnen uwar mijinta ta yi ado da shi, lalle amarya ta samu karɓuwa sosai ga surukanta, wannan kuwa ita ce irin rayuwar da zamantakewar aure take buƙata.

Ana amfani da wannan karin magana a bayyana cewa wani ya samu dama ga wani na samansa ko wanda ake tsammani su sami saɓani da shi, amma sai aka ga alaƙarsu ta kyautatu.

Manazarta

Labbo, S.S. & Sani, A-U. (2025). Aure a ƙunshiyar karin magana. Amsoshi Academic Publishers. ISBN: 978-1-257-07209-5. DOI: https://doi.org/10.5281/zenodo.19513449 

Post a Comment

0 Comments