Hukuncin Wanda Ya Boye Karatu A Inda Ake Bayyanawa Ko Ya Asirta Karatu A Inda Ake Bayyanawa Acikin Sallah

𝐓𝐀𝐌𝐁𝐀𝐘𝐀❓

Assalamu alaikum, malam. Ina kwana? An yi sallah lafiya, Allah Ya maimaita mana, amin.

Idan mutum zai yi sallar Isha’i, Magrib, ko Asuba (sallolin da ake yin karatu a bayyane), to, dukan su ana yin su a bayyane ne. Sai dai idan mutum ya fara karatun a bayyane kamar yadda ya kamata, sa’annan ya karasa sauran karatun a asirce saboda mantuwa. Ko kuma ya fara karatun a asirce (a zuciya), sa’annan ya tuna cewa ya kamata ya bayyana, sai ya ci gaba a bayyane.

Misali: Asuba ce, mutum ya fara karatun Al-Fatiha a bayyane, sa’annan ya ci gaba a asirce, sa’annan ya tuna ya ci gaba a bayyane. Ko kuma ya fara a asirce, sa’annan ya tuna ya ci gaba a bayyane.

Shin wannan ya sa sujjada ta wajaba a gare shi? Kuma idan ya wajaba, wace irin sujjada ce (Sujjud Qabliyya ko Sujjud Ba’adiyya)? Allah Ya saka da alheri.

HUKUNCIN WANDA YA ƁOYE KARATU A INDA AKE BAYYANAWA KO YA ASIRTA KARATU A INDA AKE BAYYANAWA ACIKIN SALLAH

𝐀𝐌𝐒𝐀❗️

Bismillahirrahmanirrahim. Alhamdu lillahi rabbil ‘ālamīn, was-salātu was-salāmu ‘alā rasulihil karīm.

Wannan tambaya tana magana ne akan Sujjud al-Sahw (sujjada ta mantuwa), wadda ita ce sujjada da ake yi domin gyara kuskuren da ya faru a cikin sallah saboda mantuwa, ko ƙari, ko ragi. A duk lokacin da mutum ya canza tsarin karatun bisa mantuwa ko kuskure, sallar tasa tana nan, amma sai ya yi sujjada ta mantuwa.

Malamai sun bambanta tsakanin Sujjud al-Qabli (sujjada kafin sallama) da Sujjud al-Ba’adi (sujjada bayan sallama). Ga cikakken bayani:

KASHI NA 1: HUKUNCIN WANDA YA FARA KARATU A BAYYANE SA’ANNAN YA KARASA A ASIRCE SABODA MANTUWA

Wannan shi ne yanayin da mutum ya fara karatun Al-Fatiha ko wata sura a bayyane (kamar yadda ya kamata a sallolin bayyane), sa’annan ya karasa sauran karatun a asirce bisa mantuwa.

Hukunci: Malamai sun tafi akan cewa ya aikata ragi a cikin sunnonin sallah (saboda ya bar bayyanawa a ƙarshen karatun). Don haka, za a yi Sujjud al-Ba’adi (sujjada biyu bayan an idar da sallama).

Dalili: Idan kuskuren ya faru ne saboda barin wani abin da aka umurce shi (wato, ya bar bayyanawa a inda ya kamata ya bayyana), to sai ya yi Sujjud al-Ba’adi. Wannan shi ne ra’ayin malaman fikihu cewa idan mutum ya yi ƙari ko ragi a cikin sallah, sai ya yi sujjada daidai da yanayin kuskuren.

Sharhi: Idan mutum ya fara a bayyane sa’annan ya karasa a asirce saboda mantuwa, wannan ana ɗaukarsa a matsayin ragi (barin abin da ake buƙata). Ragi yana buƙatar Sujjud al-Ba’adi.

KASHI NA 2: HUKUNCIN WANDA YA FARU A ASIRCE SA’ANNAN YA TUNA YA CI GABA A BAYYANE

Wannan shi ne yanayin da mutum ya fara karatun Al-Fatiha ko wata sura a asirce (a zuciya), sa’annan ya tuna cewa a sallar da yake yi (Magrib, Isha’i, ko Asuba) ya kamata ya bayyana. A lokacin da ya tuna, sai ya fara bayyana karatun daga inda ya tsaya.

Hukunci: A karshen sallah, zai yi Sujjud al-Qabli (sujjada biyu kafin ya yi sallama). Domin ya kawo wani abu na daban a inda bai dace ba (wato ya haɗa asirtawa da bayyanawa a raka’a guda).

Dalili: Idan kuskuren ya faru ne saboda ƙari (wato, ya kawo wani abu da bai kamata a inda bai kamata ba), to sai ya yi Sujjud al-Qabli. A wannan yanayin, ya fara a asirce (abin da bai dace ba), sa’annan ya koma a bayyane (abin da ya dace). Wannan haɗawa ana ɗaukarsa a matsayin ƙari na nau’insa.

A cikin littafin Radd al-Muhtar (Hanafi), an ce: “Inda ake buƙatar asirtawa, bayyanawa ba ta halatta ba. Idan ya bayyana da gangan, to sallarsa ta ɓace. Idan ya bayyana bisa mantuwa, to sai ya yi Sujjud al-Sahw.”  Wannan yana nuna cewa idan mutum ya aikata abin da bai dace ba a muhallinsa (kamar bayyanawa a inda ake buƙatar asirtawa), sai ya yi sujjada.

KASHI NA 3: BAMBANCI TSAKANIN SUJJAD AL-QABLI DA SUJJAD AL-BA’ADI

A taƙaice:

Irin Kuskure	Sujjadar da Ake Yi	Lokaci
Ragi (barin abin da ake buƙata)	Sujjud al-Ba’adi	Bayan sallama
Ƙari (yin abin da bai kamata ba)	Sujjud al-Qabli	Kafin sallama

Wannan rabe-rabe ya zo ne a cikin littattafan malamai na fikihu .

Misali na ragi (Sujjud al-Ba’adi):

• Idan mutum ya manta da karatun sura bayan Al-Fatiha.
• Idan mutum ya manta da sujjada ta tilo ko ta sunna.
• Idan mutum ya bar bayyanawa a inda ake buƙatar bayyanawa (kamar yanayin farko a tambayar ku).

Misali na ƙari (Sujjud al-Qabli):

• Idan mutum ya yi sallamobi biyu a raka’a ta farko bisa mantuwa.
• Idan mutum ya yi raka’a ta biyar a sallar Azahar bisa mantuwa.
• Idan mutum ya fara a asirce sa’annan ya koma a bayyane (kamar yanayin biyu a tambayar ku).

KASHI NA 4: HUJJAR DAGA SUNNAR MANZON ALLAH (SAW)

Annabi (SAW) ya koyar da mu yadda ake yin Sujjud al-Sahw a lokuta daban-daban. Imam Bukhari ya ruwaito daga Abu Hurairah (RA) cewa:

Arabic:

صَلَّى بِنَا رَسُولُ اللَّهِ ﷺ إِحْدَى صَلَاتَيِ الْعَشِيِّ - الظُّهْرِ أَوِ الْعَصْرِ - فَسَلَّمَ فِي رَكْعَتَيْنِ، ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَى النَّاسِ بِوَجْهِهِ، فَقَالَ لَهُ ذُو الْيَدَيْنِ: أَقُصِرَتِ الصَّلَاةُ أَمْ نَسِيتَ يَا رَسُولَ اللَّهِ؟ فَقَالَ: «لَمْ أَنْسَ وَلَمْ تُقْصَرْ». قَالَ: بَلَى قَدْ نَسِيتَ. فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ، ثُمَّ سَلَّمَ، ثُمَّ كَبَّرَ فَسَجَدَ مِثْلَ سُجُودِهِ أَوْ أَطْوَلَ، ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ، ثُمَّ كَبَّرَ فَسَجَدَ مِثْلَ سُجُودِهِ أَوْ أَطْوَلَ، ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ

Hausa fassarar:

“Manzon Allah (SAW) ya yi mana sallar rana, wato Azahar ko Asar, sa’annan ya yi sallama bayan raka’o’i biyu. Sai ya juyo ga mutane da fuskarsa. Dhu al-Yadayn ya ce masa: ‘Shin sallah ta rage ko kuma ka manta, Ya Manzon Allah?’ Sai ya ce: ‘Ban manta ba, kuma ba a rage ta ba.’ Sai ya ce: ‘A’a, hakika ka manta.’ Sai ya yi sallah raka’o’i biyu (na ragowar), sa’annan ya yi sallama. Sa’annan ya yi takbira ya yi sujjada kamar sujjadarsa ko kuma ya fi tsayi. Sa’annan ya ɗaga kansa, sa’annan ya yi takbira ya yi sujjada kamar sujjadarsa ko kuma ya fi tsayi. Sa’annan ya ɗaga kansa.” (Sahih al-Bukhari, Hadith No. 1227)

Wannan hadisi ya kafa tushe cewa idan an samu ragi a cikin sallah (kamar yin sallama kafin lokacinta), sai a yi sujjada bayan an kammala sallah. Wannan shi ne Sujjud al-Ba’adi.

Imam Muslim kuma ya ruwaito daga Abu Sa’id al-Khudri (RA) cewa Annabi (SAW) ya ce:

Arabic:

إِذَا شَكَّ أَحَدُكُمْ فِي صَلَاتِهِ فَلَمْ يَدْرِ كَمْ صَلَّى أَثَلَاثًا أَمْ أَرْبَعًا فَلْيَطْرَحِ الشَّكَّ وَلْيَبْنِ عَلَى مَا اسْتَيْقَنَ ثُمَّ يَسْجُدْ سَجْدَتَيْنِ قَبْلَ أَنْ يُسَلِّمَ

Hausa fassarar:
“Idan wani daga cikinku ya yi shakka a cikin sallarsa, bai san ko ya yi uku ko huɗu ba, to sai ya jefar da shakka, ya kafa a kan abin da ya tabbata, sa’annan ya yi sujjada biyu kafin ya yi sallama.” (Sahih Muslim, Hadith No. 571)

Wannan hadisi ya kafa tushe cewa idan akwai ƙari ko shakka da ke haifar da ƙari, sai a yi sujjada kafin sallama. Wannan shi ne Sujjud al-Qabli.

KASHI NA 5: ABIN DA YA KAMATA A YI A TAƘAICE

Don sauƙaƙawa, ga matakan da ya kamata mai sallah ya yi:

Yanayi Na Farko: Ya fara a bayyane sa’annan ya karasa a asirce saboda mantuwa (ragi)

• Ya kamata ya yi Sujjud al-Ba’adi (bayan sallama).
• Yadda ake yi: Bayan ya gama sallarsa da sallama, ya yi sujjada biyu, sa’annan ya sake yin sallama.

Yanayi Na Biyu: Ya fara a asirce sa’annan ya tuna ya ci gaba a bayyane (ƙari)

• Ya kamata ya yi Sujjud al-Qabli (kafin sallama).
• Yadda ake yi: A lokacin da ya gama karatunsa na ƙarshe (bayan tashahhud na ƙarshe), ya yi sujjada biyu, sa’annan ya yi sallama.

Abubuwan da ke buƙatar sujjada ta mantuwa a taƙaice :

1. Lokacin da mutum ya yi magana da gangan a cikin sallah (sai ya yi Sujjud al-Ba’adi).
2. Lokacin da mutum ya manta da tashahhud na farko (sai ya yi Sujjud al-Ba’adi).
3. Lokacin da mutum ya yi sallama da wuri bisa mantuwa (sai ya yi Sujjud al-Ba’adi).
4. Lokacin da mutum ya yi shakka a adadin raka’o’i, ya yanke shawara akan abin da ya tabbata (sai ya yi Sujjud al-Qabli).
5. Lokacin da mutum ya ƙara wani abu a cikin sallah bisa mantuwa (sai ya yi Sujjud al-Qabli).

KASHI NA 6: LOKACIN DA BA A BUKATAR SUJJADA

Duk da cewa wannan tambayar ta shafi mantuwa, akwai lokuta da ba a buƙatar sujjada ba ko da an sami kuskure:

1. Kuskuren karatu na zahiri – Idan mutum ya yi kuskure a cikin karatun Alƙur’ani (kamar ya canza harafi ko ya manta aya), amma bai canza ma’ana ba, ba a buƙatar sujjada. Wannan shi ne ra’ayin mafi yawan malaman Hanafiyya . Imam al-Haskafi ya ce: “Kuskuren karatu ba ya wajabta sujjada ta mantuwa.” (Radd al-Muhtar).
2. Karanta addu’ar bude sallah (du’a al-iftitah) a raka’a ta uku – Wannan baya wajabta sujjada saboda wannan lokaci na sallah wurin yabon Allah ne, kuma addu’ar bude sallah ba ta cutar da ma’anar wannan wurin .
3. Cin karo da waswasi (misgivings) – Idan mutum yana yawan shakka a cikin sallarsa, bai kamata ya riƙa yin sujjada ta mantuwa ba a kowane lokaci. Ya kamata ya yi watsi da waswasi kuma ya ci gaba da sallarsa .

KAMMALAWA

A taƙaice, ga hukuncin tambayar ku:

Yanayi Na Farko (Ya fara a bayyane, ya karasa a asirce – ragi): Sallarsa tana nan, amma ya yi Sujjud al-Ba’adi (bayan sallama). Domin ya bar bayyanawa a inda ake buƙata. 

Yanayi Na Biyu (Ya fara a asirce, ya koma a bayyane – ƙari): Sallarsa tana nan, amma ya yi Sujjud al-Qabli (kafin sallama). Domin ya kawo wani abu da bai dace ba a inda bai dace ba (wato asirtawa a wurin bayyanawa). 

Allah Ya karɓi sallolinmu, Ya kiyaye mu daga mantuwa da kuskure, kuma Ya sanya mu daga cikin mãsu bin Sunnar Annabi Muhammadu (SAW) daidai. Ameen.

Allah ne Mafi sani.

Amsa ta ƙare. Alhamdu lillah.

   ﺳُﺒﺤَﺎﻧَﻚَ ﺍﻟﻠَّﻬُﻢَّ ﻭَﺑِﺤَﻤْﺪِﻙَ ﺃﺷْﻬَﺪُ ﺃﻥ ﻟَﺎ ﺇِﻟَﻪَ ﺇِﻻَّ ﺃﻧْﺖَ ﺃﺳْﺘَﻐْﻔِﺮُﻙَ ﻭﺃَﺗُﻮﺏُ ﺇِﻟَﻴْﻚ

WALLAHU A'ALAM.

https://t.me/TambayaDaAnsa

𝐖𝐇𝐀𝐓𝐒𝐀𝐏𝐏👇

https://whatsapp.com/channel/0029VaA8YpB42DcZdoRuCj3G

𝐅𝐀𝐂𝐄𝐁𝐎𝐎𝐊👇

Https://www.facebook.com/groups/336629807654177

**************************

Wannan ɗaya ne daga cikin fatahowin Musulunci da aka gina su kan Ƙur’ani da Hadisan Manzon Allah (SAW) waɗanda ake samu a shafukan Tambayoyi da Amsoshi na Sheik Malam Khamis Yusuf a Facebook, Telegram, da WhatsApp. Za ku iya bibiyar shafukansa domin karanta ƙarin fatawowi.