Hadisin Falalar Goman Farko Na Zul-Hijja Bai Inganta Ba

TAMBAYA
Assalamu alaikum, kuma fatan alheri a gare ku, malam. Ina da tambaya game da ingancin wani hadisi da ake yadawa a game da falalar kwanaki goman farko na watan Zul-Hijja. Wannan hadisi an karbo shi daga Ibn Abbas (Allah ya kara masa yarda), inda Annabi ﷺ ya ce:

• Ranar 1 ga Zul-Hijja ita ce ranar da Allah ya gafarta wa Annabi Adamu (AS), duk wanda ya azumci wannan rana Allah zai gafarta masa dukan zunubansa.
• Ranar 2 ga Zul-Hijja ita ce ranar da Allah ya karɓi addu’ar Annabi Yunus (AS) ya fitar da shi daga cikin kifi, wanda ya azumci wannan rana yana da lada kamar wanda ya bauta wa Allah shekara guda.
• Ranar 3 ga Zul-Hijja ita ce ranar da Allah ya karɓi addu’ar Annabi Zakariyya (AS) ya ba shi ɗa, wanda ya azumci wannan rana Allah zai karɓi addu’o’insa.
• Ranar 4 ga Zul-Hijja ita ce ranar da aka haifi Annabi Isa (AS), wanda ya azumci wannan rana Allah zai tsare shi daga talauci da masifa.
• Ranar 5 ga Zul-Hijja ita ce ranar da aka haifi Annabi Musa (AS), wanda ya azumci wannan rana Allah zai tsare shi daga munafunci da azabar kabari.
• Ranar 6 ga Zul-Hijja ita ce ranar da Allah ya buɗe kofofin alheri ga Annabi (SAW), wanda ya azumci wannan rana Allah zai dube shi da rahama, kuma ba zai azabtar da shi ba.
• Ranar 7 ga Zul-Hijja ita ce ranar da Allah zai sa a rufe kofofin wuta har sai kwanakin goman sun ƙare, wanda ya azumci wannan rana Allah zai rufe masa kofofi talatin na tsanani kuma ya buɗe masa kofofi talatin na sauki.
• Ranar 8 ga Zul-Hijja ita ce ranar da ake kira “ranar tarayya,” wanda ya azumci wannan rana lada tasa ba wanda ya sani sai Allah.
• Ranar 9 ga Zul-Hijja ita ce ranar Arafah, Allah yana gafarta wa dukan Alhazan da suke a Arafah, wanda ba ya aikin Hajji idan ya azumci wannan rana, Allah zai gafarta masa zunubinsa na shekarar da ta gabata da mai zuwa.
• Ranar 10 ga Zul-Hijja ita ce ranar layya, idan mutum ya yanka dabbarsa, digon jini na farko da zai digo zai zama gafara gare shi da iyalinsa.

Shin wannan hadisi yana da inganci? Kuma shin za a iya karantar da shi kuma a yi aiki da shi?

AMSA

Bismillahirrahmanirrahim. Godiya ta tabbata ga Allah, sannan salati da aminci su tabbata ga Annabi Muhammadu ﷺ.

Amsa a takaice: Wannan hadisin da aka ambata BA SHI DA ASALI BA, kuma ba ya inganci. Malaman hadisi sun yi ijma’i (cikakken ittifaqi) cewa wannan hadisi karya ne da ƙirƙira (mawdu’) wanda ba shi da wata malamar hanya ta ruwaya daga Annabi ﷺ. Ya zama wajibi a daina yada shi, kuma a tsawatar da mutane game da karantar da shi da aiki da shi.

Dalilai na Rashin Ingancin Wannan Hadisi

Na Farko: Babu Ruwaya Sai ta Hanyar Marasa Ƙarfi da Maƙaryata

Duk wani hadisi da ya tabbata daga Annabi ﷺ, dole ne ya kasance yana da sarkar ruwaya (isnad) madaidaiciya, inda dukkan maharba su kasance masu aminci, basira, kuma hadisin bai kasance mai rauni ba. Amma wannan hadisin yana ƙunshe da sunayen mutane da malaman hadisi suka bayyana a matsayin maƙaryata da marasa ƙarfi (da’if, balle matattu).

1. Abu Bakr Muhammad ibn Ahmad al-Mufeed

Wannan mutum ne da malaman hadisi suka yi ijma’i cewa shi maƙaryaci ne (yafabricates hadiths). Imam al-Dhahabi (Rahimahullah) ya ce game da shi: “Akwai ijma’i (cikakken ittifaqi) cewa shi mai rauni ne, kuma an zarge shi da ƙirƙira hadisai.” [Al-Mughni fi’l-Du’afa’, 5260]  Har ila yau, a wani wuri, al-Dhahabi ya ce: “An zarge shi da ƙirƙira hadisai.” [Mizan al-I’tidal, 7158] 

2. Dawud ibn Sulayman ibn Ali

Wannan mutum ne wanda ba a san shi ba (majhul), kuma babu wani malamin hadisi da ya rubuta tarihinsa ko ya yaba masa. A ilimin hadisi, wanda ba a san halinsa ba, ba a yarda da ruwayarsa. 

3. Sulayman ibn Ali ibn Abdillah ibn Abbas

Shi ma wannan mutum majhul ne (ba a san shi ba). Ibn Hajar al-‘Asqalani (Rahimahullah) ya ce: “Ibn al-Qattan ya ce: Ko da yake shi mutum ne mai matsayi a cikin mutanensa, amma matsayinsa a fannin hadisi ba a san shi ba.” [Tahdheeb at-Tahdheeb, 361] 

4. Muhammad ibn Sahl al-‘Attar

Game da wannan, al-Daraqutni (Rahimahullah) ya ce: “Yana ɗaya daga cikin waɗanda suke ƙirƙira hadisai.” [Taareekh Baghdad, 2/411] 

Don haka, wannan hadisi yana tafiya ne ta hanyar maƙaryata da marasa ƙarfi, kuma a ilimin hadisi, irin wannan ruwaya ba ta inganta ba, kuma ba a yarda a karanta ta ba.

Na Biyu: Fatawar Hukumar Malamai a Saudiya

Kwamitin Manyan Malamai na Saudiyya (al-Lajnah ad-Da’imah) an tambaye su game da wannan hadisi, suka ba da fatawa mai lamba 20803 cewa: “Wannan hadisi ba shi da asali, amma falalar ayyukan ƙwarai a cikin kwanaki goman farko na Zul-Hijja ta tabbata ta wurin hadisai masu inganci a cikin Sahih Bukhari da Sahih Muslim.”  Wato, abin da ya tabbata shi ne babban falalar kwanakin ba wai takamaiman abubuwan da suka faru a kowace rana ba.

Na Uku: Babu wani Tabbataccen Tarihi da ya Nuna Waɗannan Abubuwan Sun Faru a Waɗannan Ranaku

Malaman tarihi da siyar (sirah) ba su tabbatar da cewa an haifi Annabi Isa ko Musa a ranaku na Zul-Hijja ba. Akasin haka, an fi sani cewa an haifi Annabi Isa a watan Disamba (wanda ba ya daidaita da Zul-Hijja a kowace shekara). Har ila yau, ba a san ranar da Allah ya gafarta wa Annabi Adamu ba, kuma faɗin haka ba tare da hujja ba ƙirƙira ce.

Abin da Ya Tabbata Game da Falalar Kwanaki Goman Farko na Zul-Hijja

Duk da cewa wannan hadisi na ƙarya ne, kwanaki goman farko na Zul-Hijja suna da falala mai girma a cikin Musulunci, kuma akwai hadisai masu inganci da yawa game da su. Amma falalar ba ta zo ta hanyar wadatattun abubuwan tarihi da aka ba kowace rana ba, sai dai ta hanyar babban darajar ayyukan ƙwarai a cikin waɗannan kwanaki.

Hadisi Na Farko (Mafi Shahara)

Annabi ﷺ ya ce:

Arabic:
مَا مِنْ أَيَّامٍ الْعَمَلُ الصَّالِحُ فِيهَا أَحَبُّ إِلَى اللَّهِ مِنْ هَذِهِ الْأَيَّامِ - يَعْنِي أَيَّامَ الْعَشْرِ - قَالُوا: يَا رَسُولَ اللَّهِ، وَلَا الْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ؟ قَالَ: وَلَا الْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ، إِلَّا رَجُلٌ خَرَجَ بِنَفْسِهِ وَمَالِهِ فَلَمْ يَرْجِعْ مِنْ ذَلِكَ بِشَيْءٍ

Hausa fassarar:
“Babu wasu kwanaki da ayyukan ƙwarai suka fi zama abin ƙauna ga Allah kamar waɗannan kwanaki” – yana nufin kwanaki goman farko na Zul-Hijja. Sai suka ce: “Ya Manzon Allah, ko ma jihadi a cikin hanyar Allah?” Ya ce: “Ko ma jihadi a cikin hanyar Allah, sai dai mutumin da ya fita da kansa da dukiyarsa, sa’annan bai dawo da kome ba daga wannan (ya shahada).”
[Sahih al-Bukhari, Hadith No. 969; Riyad as-Salihin 1249] 

Hadisi Na Biyu: Azumin Kwanaki Tara

Annabi ﷺ ya kasance yana azumtar kwanaki tara na Zul-Hijja. Ruwaya daga ‘yar matan Annabi (watau Hafsa ko Ummu Salama):

Arabic:
كَانَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ يَصُومُ تِسْعَ ذِي الْحِجَّةِ وَيَوْمَ عَاشُورَاءَ وَثَلَاثَةَ أَيَّامٍ مِنْ كُلِّ شَهْرٍ

Hausa fassarar:
“Manzon Allah ﷺ ya kasance yana azumtar kwanaki tara na Zul-Hijja, da ranar Ashura, da kwanaki uku na kowane wata.”
[Sunan Abi Dawud, Hadith No. 2436; Sunan an-Nasa’i, Hadith No. 2417; kuma Sheikh al-Albani ya inganta shi a Sahih Sunan Abi Dawud 2106] 

Hadisi Na Uku: Falalar Ranar Arafah (Ranar 9)

Ranar Arafah tana da falala ta musamman, inda azuminta ke kankare zunubai:

Arabic:
صِيَامُ يَوْمِ عَرَفَةَ أَحْتَسِبُ عَلَى اللَّهِ أَنْ يُكَفِّرَ السَّنَةَ الَّتِي قَبْلَهُ وَالسَّنَةَ الَّتِي بَعْدَهُ

Hausa fassarar:
“Azumin ranar Arafah ina fata a kan Allah cewa zai kankare zunuban shekarar da ta gabata da shekarar da ke zuwa.”
[Sahih Muslim, Hadith No. 1162; Sunan Abi Dawud, Hadith No. 2425] 

Hadisi Na Hudu: Rarrabe Ayyuka

Annabi ﷺ ya kuma umurci wanda zai yi layya cewa kada ya yanke gashinsa ko farce tun daga farkon watan Zul-Hijja har sai ya yanka:

Arabic:
مَنْ كَانَ لَهُ ذِبْحٌ يَذْبَحُهُ، فَإِذَا أُهِلَّ هِلَالُ ذِي الْحِجَّةِ، فَلَا يَأْخُذَنَّ مِنْ شَعْرِهِ وَلَا مِنْ أَظْفَارِهِ شَيْئًا حَتَّى يُضَحِّيَ

Hausa fassarar:
“Duk wanda yake da dabbar da zai yanka, sa’an nan aka ga jinjirin watan Zul-Hijja, to kada ya karɓi kome daga gashinsa ko daga farcensa har sai ya yi layya.”
[Sahih Muslim, Hadith No. 1977; Riyad as-Salihin 1706] 

Taƙaitaccen Bayani Kan Me Yasa Wannan Hadisin Bai Inganta Ba

A ilimin hadisi, akwai ƙa’ida: Duk wani hadisi da ya ba da falala ta musamman ga kowane rana daga cikin kwanaki goman Zul-Hijja, tare da takamaiman abubuwan tarihi, to wannan hadisi ba shi da asali (la asla lahu). Malaman bincike kamar:

• Shaykh Muhammad Saalih al-Munajjid (IslamQA) ya bayyana cewa duk wadannan hadisai ƙarya ne da ƙirƙira (mawdu’). 
• Shaykh al-Albani (Rahimahullah) ya jingina cewa babu wani hadisi ingantacce da ya ba da irin wannan cikakken bayani na yau da kullum.
• Al-Lajnah ad-Da’imah (Saudiyya) ta ce: “Wannan hadisin ba shi da wata hujja.” 

Shawara Ga Musulmi

1. Kada ku yada wannan hadisi ko kuma ku karantar da shi, domin kuwa faɗin ƙarya a kan Annabi ﷺ babban zunubi ne. Annabi ﷺ ya ce: “Duk wanda ya faɗa mini abin da ban ce ba, to sai ya ɗauki wurinsa a wuta.” (Bukhari, Muslim).
2. Ku dogara ga hadisai masu inganci, waɗanda suke nuna babban falalar kwanakin goman ba tare da ƙagaggun abubuwan tarihi ba.
3. Ku yawaita ayyukan ƙwarai a cikin kwanakin goman – azumi, sadaka, addu’a, karatun Alƙur’ani, da yabon Allah. Wannan shi ne abin da ya tabbata daga Annabi ﷺ.
4. Ku kiyaye azumin ranar Arafah (9 ga Zul-Hijja) idan ba ku aikin Hajji ba, domin yana kankare zunubai.
5. Ku yi layya idan kuna da ikon yi (wanda ya dace da sharudda), kuma ku kiyaye kada ku yanke gashi ko farce daga farkon watan har sai kun yanka.

Kammalawa

Mun gyara tambayar, mun kawo amsa mai cikakken bayani, mun tabbatar da cewa hadisin da ake yadawa game da takamaiman abubuwan da suka faru a kowace rana na Zul-Hijja karya ne da ƙirƙira (mawdu’). Ba ya inganci, kuma ba a halatta yaɗa shi. Duk da haka, kwanaki goman farko na Zul-Hijja suna da falala mai girma wadda ta tabbata ta wurin Sahih Bukhari da Sahih Muslim da sauran littattafan sunna. Mu yi aiki da abin da ya tabbata, mu bar abin da ya ƙirƙira.

Allah Ya shiryar da mu duka zuwa ga abin da yake ƙauna da yarda, Ya sanya mu daga cikin waɗanda suke bin sunnar Annabi ﷺ daidai, kuma Ya kiyaye mu daga faɗar ƙarya a kansa.

Amin.

Allah ne Mafi sani.

Hadisi na ƙarshe na tunatarwa:

Arabic:
إِنَّ كَذِبًا عَلَيَّ لَيْسَ كَكَذِبٍ عَلَى أَحَدٍ، فَمَنْ كَذَبَ عَلَيَّ مُتَعَمِّدًا فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنَ النَّارِ

Hausa fassarar:
“Lalle ƙarya a kaina ba ta zama kamar ƙarya a kan kowa ba. Saboda haka duk wanda ya yi ƙarya a kaina da gangan, to sai ya ɗauki wurin zamansa a wuta.”
[Sahih al-Bukhari, Hadith No. 1291; Sahih Muslim, Hadith No. 3]

Allah Ya kiyaye mu. Amsa ta ƙare.

  ﺳُﺒﺤَﺎﻧَﻚَ ﺍﻟﻠَّﻬُﻢَّ ﻭَﺑِﺤَﻤْﺪِﻙَ ﺃﺷْﻬَﺪُ ﺃﻥ ﻟَﺎ ﺇِﻟَﻪَ ﺇِﻻَّ ﺃﻧْﺖَ ﺃﺳْﺘَﻐْﻔِﺮُﻙَ ﻭﺃَﺗُﻮﺏُ ﺇِﻟَﻴْﻚ

WALLAHU A'ALAM.

https://t.me/TambayaDaAnsa

𝐖𝐇𝐀𝐓𝐒𝐀𝐏𝐏👇

https://whatsapp.com/channel/0029VaA8YpB42DcZdoRuCj3G

𝐅𝐀𝐂𝐄𝐁𝐎𝐎𝐊👇

Https://www.facebook.com/groups/336629807654177

**************************

Wannan ɗaya ne daga cikin fatahowin Musulunci da aka gina su kan Ƙur’ani da Hadisan Manzon Allah (SAW) waɗanda ake samu a shafukan Tambayoyi da Amsoshi na Sheik Malam Khamis Yusuf a Facebook, Telegram, da WhatsApp. Za ku iya bibiyar shafukansa domin karanta ƙarin fatawowi.