Tahiyatul Masjid (Gaisuwar Masallaci)

𝐓𝐀𝐌𝐁𝐀𝐘𝐀❓

Assalamou aleykoum Malan Khamis da fatan kawuni lafiya ina so amini bayani akan tahiyatul masjid a dunkullé na gode

𝐀𝐌𝐒𝐀❗️

Wa Alaikumus Salam warahmatullahi wabarakatuh. Ameen, wa iyyaka.

Alhamdu lillahi was-salatu was-salamu ‘ala Rasulillah. Tambayar da kuka gabatar tana daga cikin muhimman batutuwan da suka shafi ladubban shiga masallaci da girmama shi. Tahiyatul Masjid wata sallah ce mai sauƙi amma tana da falala mai girma. Abin takaici, wasu Musulmai sun yi watsi da ita, ko kuma ba su san muhimmancinta ba. Don haka, fahimtar wannan batu zai taimaka wajen cika Sunnar Manzon Allah (Sallallahu Alaihi Wasallam).

1. Ma'anar Tahiyatul Masjid

Tahiyatul Masjid (تَحِيَّةُ الْمَسْجِدِ) kalma ce ta Larabci da ke nufin "gaisuwa ko girmamawa ga masallaci". Ita ce sallar raka'a biyu da mutum ke yi a lokacin da ya shiga masallaci, kafin ya zauna. Wannan sallah tamkar gaisuwa ce ga masallaci, wanda shi ne gidan Allah, kuma tana nuna girmamawa da ladabi ga wannan wuri mai tsarki.

Ba a sanya wannan sallah domin Allah Yana buƙatar gaisuwa ba, amma domin mu sami lada da kuma cika Sunnar Annabi (Sallallahu Alaihi Wasallam).

2. Hujjojin Tahiyatul Masjid Daga Sunnah

Babbar hujja ita ce hadisin da aka ruwaito daga Abu Qatadah (Radhiyallahu Anhu) . Ya ce: Manzon Allah (Sallallahu Alaihi Wasallam) ya ce:

الْحَدِيثُ: «إِذَا دَخَلَ أَحَدُكُمُ الْمَسْجِدَ فَلَا يَجْلِسْ حَتَّى يُصَلِّيَ رَكْعَتَيْنِ»

"Idan ɗaya daga cikinku ya shiga masallaci, to kada ya zauna har sai ya yi raka'a biyu." (Sahih al-Bukhari, 444; Sahih Muslim, 714).

Wannan hadisi yana nuna cewa wannan sallah ta zama wajibi ko kuma sunna ce mai ƙarfi (domin Annabi ya yi amfani da kalmar "kada ya zauna").

A wani hadisi kuma, Jabir bn Abdullah (Radhiyallahu Anhu) ya ruwaito cewa:

الْحَدِيثُ: «جَاءَ رَجُلٌ وَالنَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي بِالنَّاسِ يَوْمَ الْجُمُعَةِ، فَقَالَ: أَصَلَّيْتَ يَا فُلَانُ؟ قَالَ: لَا. قَالَ: قُمْ فَارْكَعْ رَكْعَتَيْنِ»

"Wani mutum ya zo yayin da Annabi (Sallallahu Alaihi Wasallam) ke yi wa mutane sallah a ranar Juma'a. Sai Annabi ya ce: 'Ka yi sallah?' Ya ce: 'A'a.' Sai Annabi ya ce: 'Ka tashi ka yi raka'a biyu.'" (Sahih al-Bukhari, 931; Sahih Muslim, 875).

Wannan hadisi yana nuna cewa ko a lokacin khutbah (huduba) na Juma'a, mutum yana da izinin yin Tahiyatul Masjid kafin ya zauna.

3. Matsayin Tahiyatul Masjid a Fiqhu (Shari'a)

Malamai sun yi sabani game da matsayin Tahiyatul Masjid. Shin wajibi ne ko Sunna?

• Mazhabar Hanafiyya da Malikiyya: Sun ce Tahiyatul Masjid Sunna ce mai ƙarfi (Mustahabb) . Ba wajibi ba ne, amma barinta abin ƙyama ne (makruh), kuma mutum ya rasa lada mai girma.

• Mazhabar Shafi'iyya da Hanbaliyya: Sun ce wajibi ne (wajib) a kan mai shiga masallaci idan bai riga ya yi wata sallah ba. Suna nuni da yadda Annabi (Sallallahu Alaihi Wasallam) ya ce "kada ya zauna" wanda yake nuna hani da tilas.

• Sheikh Ibn Baz da Sheikh Ibn Uthaymin: Sun yarda cewa yana da ƙarfi sosai, kuma ba za a bar shi ba face da uzuri. Idan an bar shi ba tare da uzuri ba, mutum ya yi kuskure.

A mafi yawan fatawowi, ana ɗaukar Tahiyatul Masjid a matsayin Sunna mai ƙarfi da ake buƙatar kula da ita , don gujewa sabani tsakanin mazahabobi.

4. Lokutan Da Ake Yi Da Ba Ake Yi Ba

Lokutan da ake yin Tahiyatul Masjid:

• A kowane lokaci da mutum ya shiga masallaci, sai dai lokutan da aka hana yin sallah. (misali: bayan sallar Asr har zuwa faduwar rana, ko bayan sallar Fajr har zuwa fitowar rana). A waɗannan lokutan, ba a yi Tahiyatul Masjid ba, sai dai mutum zai iya yin zikiri ko karatun Alƙur'ani.

• A lokacin khutbah (huduba) na Juma'a – yana halatta a yi Tahiyatul Masjid da gaggawa, kamar yadda hadisin Jabir ya nuna.

• Idan mutum ya shiga masallaci a lokacin da ake sallar farilla – to ya shiga cikin sallar tare da jama'a, wannan ya wadatar a matsayin Tahiyatul Masjid.

Lokutan da ba a buƙatar Tahiyatul Masjid:

• Idan mutum ya shiga masallaci ya sake fita nan da nan (domin wani abu). Amma idan ya dawo, sai ya sake yi.

• Idan mutum ya shiga masallaci don yin sallar farilla ko sunna ta musamman (kamar sallar Kusuuf ko Istisqa) – wannan sallar ta wadatar.

• Idan masallaci ya cika cunkuso (mutane da yawa) kuma babu inda zai yi sallah, to yana iya zauna ba tare da yin Tahiyatul Masjid ba.

5. Yadda Ake Yin Tahiyatul Masjid

Tahiyatul Masjid sallah ce mai sauƙi. Ga yadda ake yin ta:

1. Ka shiga masallaci da ƙafar dama (dama ka ce "Bismillah, was-salatu was-salamu 'ala Rasulillah").

2. Kada ka zauna nan da nan. Ka yi niyyar sallar Tahiyatul Masjid a zuciyarka.

3. Ka yi sallar raka'a biyu kamar kowace sallar nafila (ka karanta Al-Fatiha da wani surori).

4. Ka gama sallar sannan ka zauna (idan kana jiran sallar farilla ko kuma don yin zikiri).

Ba a buƙatar yin iƙama ko adhan ga wannan sallah. Kuma ba a buƙatar karantawa da babbar murya.

6. Shin Za a Maimaita Tahiyatul Masjid Idan Mutum Ya Fita Ya Dawo?

Malamai sun ce: Idan mutum ya fita daga masallaci (ko don wani abu) sannan ya dawo cikin masallaci, ya kamata ya sake yin Tahiyatul Masjid. Domin duk shiga masallaci yana buƙatar sabuwar "gaisuwa".

Sai dai idan mutum bai fita ba, ya zauna a cikin masallaci, ko ya yi sallah, ko ya yi magana, to baya buƙatar maimaitawa.

Manzon Allah (Sallallahu Alaihi Wasallam) ya ce: "Idan ɗaya daga cikinku ya shiga masallaci..." wannan yana nufin duk lokacin da ake shiga.

7. Tahiyatul Masjid A Lokacin Khutbah (Huduba) Na Juma'a

Wannan batu ne mai mahimmanci. A lokacin da imam ya hau mimbari yana yin khutbah, wasu mutane suna shigowa masallaci. Shin za su zauna ko su yi sallah?

Amsa: Sun yi sallah (Tahiyatul Masjid) raka'a biyu da gaggawa, sannan su zauna su saurari khutbah. Wannan ya tabbata daga hadisin Jabir da muka ambata a baya.

Sai dai wasu malamai (kamar mazhabar Hanafiyya) sun ce idan imam ya hau mimbari, to kada a yi sallah, a zauna a saurara. Amma ra'ayi mafi inganci (wanda yake da hujja mai ƙarfi) shi ne na Bukhari da Muslim, wanda ya nuna cewa Annabi (Sallallahu Alaihi Wasallam) ya umarci mutumin da ya shigo a lokacin khutbah ya yi sallah.

Don haka, idan ka shiga masallaci a lokacin khutbah, ka yi sallah da sauri, kar ka dade, kada ka yi karatu mai tsawo. Sannan ka zauna.

Sheikh Al-Albani (Rahimahullah) ya ce: "Hadisin Jabir ya nuna cewa Tahiyatul Masjid tana da izini a duk lokacin da aka shiga masallaci, ko da a lokacin khutbah."

8. Shin Sallolin Sunnah Na Fajr Da Sauransu Sun Wadata A Matsayin Tahiyatul Masjid?

Idan mutum ya shiga masallaci, kuma ya riga ya yi sallar sunna (kamar sallar sunna ta Fajr, ko sallar Duha, ko sallar nawafil) a gidansa, to ya shiga masallaci kafin sallar farilla. Shin zai sake yin Tahiyatul Masjid?

Amsa: Idan ya yi sallar nafila (wadda ta wadatar a matsayin gaisuwa) kafin ya zauna, to ba ya buƙatar Tahiyatul Masjid. Amma idan bai yi ba, to dole ne ya yi.

Sheikh Ibn Baz (Rahimahullah) ya ce: "Idan mutum ya shiga masallaci, sai ya fara sallar sunna (kamar ta Fajr) kafin ya zauna, to wannan ya wadatar masa a matsayin Tahiyatul Masjid. Amma idan ya zauna ya fara wani aiki, sai ya tuna, to dole ne ya yi."

Manzon Allah (Sallallahu Alaihi Wasallam) ya ce: "Kada ku zauna har sai kun yi raka'a biyu." Idan kana yin sallah, to ai kana tsaye, ba ka zauna ba.

9. Falalar (Ladan) Tahiyatul Masjid

Tahiyatul Masjid tana da falala mai girma:

• Ta cika Sunnar Annabi (Sallallahu Alaihi Wasallam) – kuma duk wanda ya cika Sunnar Annabi, ya cancanci soyayyar Allah.

• Tana girmama masallaci – wanda shi ne mafi kyawun wurare a duniya.

• Tana zama kariya daga shaiɗan – domin mutum a tsaye yana ibada, ba a zaune yana shagala.

• Tana iya zama sanya gafarar zunubai – domin kowace sallah tana kawar da wasu zunubai.

Manzon Allah (Sallallahu Alaihi Wasallam) ya ce: «مَنْ تَوَضَّأَ فَأَحْسَنَ الْوُضُوءَ، ثُمَّ أَتَى الْمَسْجِدَ، فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ، كَانَ كَمَنْ أَعْتَقَ رَقَبَةً»

"Duk wanda ya yi alwala da kyau, sannan ya zo masallaci, ya yi raka'a biyu, to ya zama kamar wanda ya 'yanta bawa." (Sunan Ibn Majah, 1400; Al-Albani ya ce hadisi mai kyau ne).

10. Abin da Ake Bukata Idan Mutum Ya Rasa Tahiyatul Masjid

Idan mutum ya shiga masallaci, ya zauna (ya manta ko ya yi watsi) ba tare da yin Tahiyatul Masjid ba, sannan ya tuna, to ya kamata ya tashi ya yi sallah nan take, matuƙar bai fara wani aikin ibada mai ɗorewa ba (kamar ya shiga cikin sallar farilla). Idan kuma ya tuna bayan sallar farilla, ko bayan ya zauna na wani lokaci, to ya yi istigfari (neman gafarar Allah) kuma baya buƙatar sake ta, saboda ya riga ya rasa lokacin.

Sheikh Ibn Uthaymin (Rahimahullah) ya ce: "Idan mutum ya manta Tahiyatul Masjid har ya zauna, to ya tuba kawai, amma ba zai sake ta ba."

11. Kammalawa

A takaice dai, 'yan'uwa:

• Tahiyatul Masjid ita ce sallar raka'a biyu da ake yi lokacin shiga masallaci kafin a zauna.

• Hujjarta ita ce hadisin Abu Qatadah (Sahih al-Bukhari, 444) inda Annabi (Sallallahu Alaihi Wasallam) ya ce: "Kada ɗayanku ya zauna har sai ya yi raka'a biyu."

• Matsayinta: Sunna ce mai ƙarfi, kuma a ra'ayin wasu malamai wajibi ce. Don haka, kada a yi watsi da ita.

• Ana yinta a duk lokacin shiga masallaci, sai a lokutan da aka hana yin sallah (misali bayan Asr zuwa faduwar rana, ko bayan Fajr zuwa fitowar rana).

• A lokacin khutbah (huduba) na Juma'a, ana yinta da gaggawa – wannan ya tabbata daga hadisi.

• Idan mutum ya yi wata sallah (farilla ko sunna) kafin ya zauna, to ta wadatar – ba ya buƙatar Tahiyatul Masjid.

• Idan mutum ya fita sannan ya dawo, to ya sake yinta – domin sabuwar shiga.

Muna roƙon Allah Ya sa mu zama daga cikin waɗanda suke girmama masallatai da kyawawan ayyuka, Ya kuma karɓi ibadarmu.

اللَّهُمَّ اجْعَلِ الْمَسَاجِدَ أَحَبَّ الْبِلَادِ إِلَيْنَا، وَاجْعَلْنَا مِنَ الَّذِينَ يَعْمُرُونَهَا بِذِكْرِكَ وَطَاعَتِكَ

"Ya Allah! Ka sanya masallatai su zama mafi soyuwa a gare mu daga sauran wurare, kuma Ka sanya mu daga cikin waɗanda suke raya su da ambatonKa da biyayya gare Ka."

والله أعلم (Wallahu A'alam – Allah ne Mafi sani).

 ﺳُﺒﺤَﺎﻧَﻚَ ﺍﻟﻠَّﻬُﻢَّ ﻭَﺑِﺤَﻤْﺪِﻙَ ﺃﺷْﻬَﺪُ ﺃﻥ ﻟَﺎ ﺇِﻟَﻪَ ﺇِﻻَّ ﺃﻧْﺖَ ﺃﺳْﺘَﻐْﻔِﺮُﻙَ ﻭﺃَﺗُﻮﺏُ ﺇِﻟَﻴْﻚ

WALLAHU A'ALAM.

https://t.me/TambayaDaAnsa

𝐖𝐇𝐀𝐓𝐒𝐀𝐏𝐏👇

https://whatsapp.com/channel/0029VaA8YpB42DcZdoRuCj3G

𝐅𝐀𝐂𝐄𝐁𝐎𝐎𝐊👇

Https://www.facebook.com/groups/336629807654177

**************************

Wannan ɗaya ne daga cikin fatahowin Musulunci da aka gina su kan Ƙur’ani da Hadisan Manzon Allah (SAW) waɗanda ake samu a shafukan Tambayoyi da Amsoshi na Sheik Malam Khamis Yusuf a Facebook, Telegram, da WhatsApp. Za ku iya bibiyar shafukansa domin karanta ƙarin fatawowi.