Citation: Rabiu Aliyu RAMBO & Abdullahi SARKIN GULBI (2020). Illolin Shirin Game Duniya a Kan Sana’ar Sassaƙa a Ƙasar Hausa. Yobe Journal of Language, Literature and Culture (YOJOLLAC), Vol. .8 Department of African Languages and Linguistics, Yobe State University, Damaturu, Nigeria. ISSN 2449-0660
ILLOLIN SHIRIN GAME DUNIYA A KAN SANA’AR SASSAƘA A ƘASAR
HAUSA
Dr. Rabiu Aliyu RAMBO
Dr. Abdullahi SARKIN
GULBI
Tsakure
Shirin Game Duniya
wani tsari ne da ya shafi wanzuwar kayayyakin masana’antu da fasahar ƙere-ƙere da fasahar
sadarwa da samar da ayyuka da musayar al’adu da siyasa da tattalin arziki a
tsakanin ƙasa da ƙasa. Wannan shirin ya shafi haɗakar ƙasa da ƙasa ta yadda waɗannan muradu za su
zama na bai ɗaya. Hasali wannan
shirin ƙasashen yamma da Turai su ne suka assasa shi. A yau
shirin game duniya (Globalization) babu kusurwar da bai shiga ya baje kolinsa
ba a cikin al’amurran rayuwa na yau da kullum na al’ummar Hausawa ba. Don haka,
fannin sana’o’in gargajiya na Hausawa musamman sana’ar sassaƙa a matsayin wani ɓangare na tattalin
arzikinsu, wannan shirin bai bar ta a baya ba, sai da ya yi illa a kanta ta
fuskoki daban-daban. Don haka, manufar wannan takarda ita ce, tattauna illolin
da wannan shirin ya haifar ga koma bayan sana’ar sassaƙa a ƙasar Hausa. A ƙoƙarin haƙa ta cimma ruwa,
takardar ta yi nazarin illolin ne ta fuskar kayan aikin sassaƙa da kayayyakin da
masassaƙa kan samar da ɗabi’un masassaƙa. Duk waɗannan bincike an
gudanar da su ne ta hanyar amfani da ɗakunan karatu da tattaunawa ta musamman da
masu sana’ar domin tattaro bayanai. Haka takardar ta gina wannan bincike ne
bisa ra’in shirin game duniya (Globalization theory). A hannu ɗaya kuma, takardar ta
gano cewa, duk da irin illolin da wannan shirin na game duniya ya haifar ga
sana’ar sassaƙa a ƙasar Hausa, takardar ta gano shirin ya
taimaka wajen kawo ci gabanta ta wata fuskar samar da kayan aiki kamar injina
da wasu sinadarai da masassaƙa kan yi amfani da su wajen aiwatar da
sana’arsu.
1.0 Gabatarwa
Shirin game duniya
shiri ne da ya shafi wanzuwar kayayyakin masana’antu da fasahar ƙere-ƙere da fasahar
sadarwa ta zamani da samar da ayyuka da musayar al’adu da siyasa da tattalin
arziki a tsakanin ƙasa da ƙasa. Tsarin Shirin game duniya tamkar
wutar daji ce, da ta fara ci, sannan ba ta kasuwa, kuma ba a san inda za ta
tsaya ba. Abin yau ya bayyana cewa, babu wani mutum ko iyali ko addini ko wasu
rukunin al’umma da wannan tsarin bai shafa ba. Zailani, (2013, sh. 236) ya
bayyana cewa, “Shirin game duniya yana ƙoƙarin ɗora komai na duniya
ya zamo iri ɗaya (Hamogenisation), kuma a sami wani tsari ya danne
wasu ya maye gurbinsu (Hagemonisation)”. Don haka, shirin ya yi tasiri ga al’amurran
rayuwarmu na yau da kulum musamman abin da ya shafi kiwon lafiya da wanzuwar
tattalin arziki da siyasa da ilimi da ɗabi’u da ƙere-ƙere da aikin soja da
sauran ɓangarorin rayuwa baki
ɗaya. Yakasai, (2012, sh. 116) ya bayyana cewa:
Tun a shekarun 1960
lokacin da lamarin zamanantar da duniya ya bayyana, masana suke kallon batun ta
fuskoki mabambanta. Ga misali, a wani lokaci an yi amfani da lamarin zamanantar
da duniya a matsayin hali ko tsari cikin yanayi a wani zamani. Duk da cewa ana
danganta lamarin da haɗakar tattalin arzikin ƙasashen duniya domin
inganta rayuwa, to batun ya kuma tattaro musayar basira, ilimi da kuma al’adu
tsakanin al’ummu na ƙasashen duniya.
A yau wannan shirin ya haifar da damar samun
bayanai ta hanyoyin sadarwa wanda ya taimaka wa ƙasashen da suka ci
gaba da masu tasowa. Wannan ci gaban an same shi ne ta fannoni daban-daban
wanda ya haɗa har da sha’anin
sana’o’in Bahaushe. Ita kuwa sana’ar sassaƙa tsohuwar sana’a ce
da ake aiwatarwa a ƙasar Hausa. Wannan sana’ar ta ƙunshi duk wani abin
da aka sarrafa daga itace kamar allon karatu da turmi da mutum-mutumi. Haka
kuma ta ƙunshi sarrafa itace domin aiwatar da ko samar da wasu
abubuwan buƙatun al’umma.
A yau a bayyane take
cewa, akwai ƙalubale da ke addabar al’ummomin duniya baki ɗaya, wannan ƙalubalen shi ne “Globalization” watau ƙoƙarin tsuke duniya ta
zama kowa da kome ya zama kusa da juna. Wannan kusanci kuwa na faruwa ne ta
hanyar intanet, domin shi ne ginshiƙin lamurran shirin
game duniya.
Sha’anin shirin game
duniya an ƙarfafa shi da manufar kulawa da tattalin arziki da
yanayin zamantakewa da al’adu da harshe da ilimi da samun ‘yanci na walwalar
siyasa ga dukkan al’umma a duniya. Magoya bayan wannan shirin suna maraba da
duk wani tsari da zai haifar da ci gaban kasuwanci da sadarwa da samar da haɗin kai mai nagarta a
tsakanin al’umma ba tare da la’akari da yanki ko ƙasar da mutum ya fito
ba. A hannu ɗaya, masu inkarin
wannan shirin su na ganin wani sabon tsari ne na mulkin mallaka wanda ke ƙoƙarin ƙara wa mai ƙarfi ƙarfi, maras ƙarfi kuwa a ƙara danne shi. Duk
yadda abin yake, shirin game duniya tabbatacce ne a yau, kuma ga dukkan alamu,
shirin zai ci gaba da wanzuwa nan gaba.
Stiglitz, (2006, sh.
2) yana cewa, a yau duniya baki ɗaya tana cikin wani zamani da Turawa ke kira “Globalization” watau shirin game
duniya. Lamarin zamanantar da duniya ko game duniya ya ƙunshi abubuwa da dama
da suka haɗa da wanzuwar ilimi
da musanyar al’adu da lamurran tattalin arziki da siyasa a tsakanin al’ummomi
mabanbanta. Haka Bichi, (2014, sh. 94) yana ganin shirin game duniya tankar
wani yanayi ne da ya kawo ci gaban hidimomin duniya baki ɗaya ta fannin fasahar
sadarwa da al’adu da siyasa da aikin soja da ƙere ƙere da tattalin
arziki da sauransu. Bugu da ƙari, wasu masanan na ganin sha’anin
game duniya ba wani abu ba ne illa batun da ya shafi haɗa sassan duniya wuri ɗaya ta hanyar fasahar
zamani ta sadarwa da nufin kawo canji a tsakanin zamantakewar al’ummar duniya
da siyasa da tattalin arziki da makamantansu. Ya ƙara da cewa, babbar
manufar shirin game duniya ita ce, ta fito da nufin kawo sauyi (sabon tsari) a
tattalin arzikin duniya. Dunfawa, (2013, sh. 775-782) ya bayyana manufofin ‘Shirin Dunƙule Duniya’ inda yake cewa:
Manufar shirin shi ne ya haɗe duniya ta zama tana
biyar tsarin tattalin arziki ɗaya irin na ‘yan-jari-hujja. Haka
kuma, tsarin siyasa da na zamantakewa da
al’adu da ma na aƙida (idan zai yiwu) su zama bai ɗaya a duniya. Wannan
tsari kodayake yanzu aka bayyanar da shi, amma daɗaɗɗen abu ne a cikin
ajandar Turawa. Son aiwatar da wannan shiri ne ya haifar da mulkin mallaka a
sassan duniya da dama, da ma wasu yaƙe-yaƙen duniya da aka
gwabza domin tabbatar da wasu manufofi na dunƙule duniya.
Lamarin
game duniya wadda ICT ta haifar a matsayin wata kafa da ake samun musayar
ra’ayoyin jama’a ko kamfanoni ko gwamnatoccin ƙasashen duniya a
fannoni daban-daban na rayuwar ɗan Adam domin samun ci gaban ƙasashen duniya baki ɗaya. Idan kuwa haka
zancen yake, sha’anin game duniya na a matsayin wata hanya ta ƙoƙarin bunƙasa yanayin tattalin
arziki da siyasa da yanayin zamantakewa da al’adu a tsakanin ƙasashen duniya.
A ra’ayin Rambo,
(2014, sh. 6) cewa ya yi “Babbar manufar
wannan ita ce, ƙoƙarin haɓaka yanayin rayuwar al’umma baki ɗaya, ta yadda za a ba
ƙasashe masu raunin tattalin arziki damar hulɗa da ƙasashen
waje masu ƙarfin tattalin arziki domin su shiga a dama da su”.
Akwai ƙarin bayani a ayyukan
Adamu, (2011) da Muhammad, (2011) da Bichi, (2012) da (2013) da Usman (2013).
Ko shakka babu,
wannan shirin ya haifar da bunƙasar tattalin arziki da raya al’adun
al’umma. A wani bincike, Aina, (2013, sh. 248) ta rawaito Giddens, (1990) da
Tombason, (1999) da Bangu (2000) suna ganin hanyar sadarwa ta zamani (ICT) wata
babbar kafa ce da ake samun haɗaka da haɓaka sauran ƙasashen duniya a
lamurran yau da kullum.
1.1 Hasashen Bincike
Takardar na hasashen
soboda manufar shirin game duniya (globalization) nan gaba sana’ar sassaƙa irin ta tunanin
Bahaushe za ta ƙaranta sosai koma ta gushe baki ɗaya a ƙasar Hausa.
2.0 Sassaƙa
Masana da dama sun
tofa albarkacin bakinsu tare da kawo ra’ayoyi makusanta juna dangane ma’anar
sassaƙa. A misali, Zarruk da wasu, (1987, sh. 54) sun bayyana
cewa:
Aikin
masassaƙi dai shi ne sarar itace da sarrafa itacen ta hure shi
domin aikatar da shi zuwa dukkanin irin abubuwan da ake buƙata. Misali ta irin
wannan ne ake samar da kayan aikin gida kamar turmi da taɓarya. Masassaƙa ne ke samar da
turmi da akushi da taɓarya da kuyafa.
Sannan sukan sassaƙa kujerar zama ta mata zuwa su ƙotar fartanya da dai
sauransu.
Bisa ga wannan
ma’anar a iya cewa, Sassaƙa ita ce aikin da ake yi domin samar da kayan amfani
musamman kayan aikin noma da suka haɗa da ƙotar gatari da kalme
da kuma kayan aikin gida da suka haɗa da kujerar zama ta mata da akushi da
sauransu, kuma ana sarrafa su ne da itace. A CNHN, (2006, sh. 393) an bayyana
ma’anar sassaƙa da “Abin da aka
sarrafa daga itace kamar allo da turmi da mutum-mutumi, sana’ar sassaƙa
sana’a ce ta sarrafa itace don samar da surori”.
A ra’ayin Wushishi,
(2011, sh. 24) cewa ya yi: “Sana’ar sassaƙa aiki
ne na hure ice da aiwatar da shi don a mayar da shi wani abin amfani kamar
jirgin ruwa da kujera da kyaure da turmi da taɓarya da akushi da suransu”. Wannan ra’ayin yana
nuni da cewa, sassaƙa sana’a ce ta sarrafa itace. Haka Alhassan da wasu,
(1982, sh. 54) a cikin nasu littafin suna da ra’ayin cewa: “Sassaƙa na nufin sarar itace da sarrafa itacen ta hure shi
domin aikatar da shi zuwa dukkan abubuwan da ake buƙata”. A nan wannan
ma’anar tana ƙoƙarin bayanin cewa, sassaƙa sana’a ce da ake
sarrafa itace domin samar da wani abin buƙata na yau da kullum
ga al’umma. Har wa yau a cikin wani rubutun Alhassan da wasu, (1980, sh. 41)
sun ƙara bayyana ma’anar sassaƙa da cewa: “Sana’ar sassaƙa
sana’a ce da ake hure ice a mayar da shi abin amfani, kamar jirgin ruwa ko
kujera ko kwacciyar sirdi ko takalmin ɗangarafai ko allo ko mutum- mutumi da makamantansu”. Duba daga wannan
ma’anar za a ga duk dai maganar sarrafa itace zuwa wasu abubuwan amfani ma’anar
ta ƙunsa.
Bisa ga waɗannan ra’ayoyi na
masana dangane da ma’anar, ana iya cewa sana’ar sassaƙa wata sana’a ce da
ake aiwatarwa ta amfani da sarrafa itace zuwa wasu abubuwan buƙatocin al’umma na yau
da gobe musamman abin da ya shafi kayan aikin gida da sufuri da yaƙi da kiɗa da aikin gona da
dai wasu buƙatocin al’ummar Hausawa na musamman.
Don haka, takardar ta
himmatu wajen tattauna illolin da wannan shirin ya haifar ga sana’ar sassaƙa a ƙasar Hausa. A nan,
takardar ta yi bayanin illolin shirin ta fuskar kayan aikin sassaƙa da kayayyakin da
masassaƙa suke samarwa da su kansu masassaƙa. A hannu ɗaya, takardar ta yi
tsokaci a kan wasu daga cikin muhimmancin shirin game duniya ga sana’ar sassaƙa a ƙasar Hausa a yau.
3.0 Dabarun Bincike da Ra’in Bincike
A ƙoƙarin gudanar da
wannan bincike, an yi amfani ɗakunan karatu ta yin nazarin waɗansu littattafai da
muƙalu
waɗanda aka buga da waɗanda ba a buga ba
domin samo bayanai masu dangantaka da wannan bincike. Daga cikinsu akwai Bichi,
(2014) da Daura, (2013) da Dunfawa, (2013) da Yola, (2014) da Zailani, (2013)
da Nsibimbi, (2001) da sauransu. Haka an yi amfani da dabarar tattaunawa da wasu
masassaƙa domin jin ra’ayoyinsu dangane da canje-canjen da zamani
ya haifar ga sana’arsu.
3.1 Ra’in Bincike:
Wannan binciken an gina shi bisa ra’in
“Globalisation Theory” (Shirin Game Duniya). Masu rajin wannan ra’in irin su
Shiɓa (2004) da Skelton,
da Allen (1999) da Obioha, (2010) suna ganin shirin ya taka muhimmiyar rawa
wajen dunƙule duniya da kawo sauye-sauyen ci gaban zamani daga
wannan sashe na duniya zuwa wancan. Chamo, (2014, sh. 75) ya nuna cewa, a waɗannan sauye-sauyen
zamani, an samu wanzuwan al’adun ƙasashen yamma zuwa
wasu sassan duniya kamar yadda na sauran sassan duniya suka watsu a ƙasashen yamma. Don
haka, a yau ci gaban da aka samu ta fuskar ƙere-ƙere da fasahar
sadarwa ta zamani su ne kanwa uwar gamin assasa wannan ra’in. Bisa ga haka,
takardar ta zaɓi amfani da wannan
ra’in Shirin Game Duniya (globalization theory) ne ganin yadda fasahar ƙere-ƙere da sadarwa ta
zamani suka yi tasiri ga sana’ar sassaƙa a ƙasar Hausa.
4.0 Illolin Shirin Game Duniya A Kan Sana’ar Sassaƙa
Bisa ga waɗannan dalilai na
manufar wannan shirin, ko shakka babu, sha’anin sana’ar sassaƙa wannan guguwar ba
ta bar ta a baya ba, sai da shirin ya shiga ya yi ruwa ya yi tsaki a fannoni
daban-daban da suka shafi sana’ar sassaƙa. A wannan sashen an
yi ƙoƙarin tattauna
abubuwan da suka shafi sauye-sauyen da sana’ar ta samu ta fuskar kayan aikinta,
da kayayyakin da sana’ar kan samar da su kansu masu sana’ar da sauran ɓangarori da dama da
suka shafi sana’ar sassaƙa musamman a ƙasar Hausa. Don haka,
binciken ya yi ƙoƙarin nazarin wasu daga cikin illolin da wannan shirin ya
haifar a wannan haujin musamman abin da ya shafi ci gaban sana’ar a ƙasar Hausa. Haka,
binciken ya yi nazarin wasu daga cikin nasarorin da ake ganin shirin ya haifar
ga sana’ar sassaƙa a ƙasar Hausa.
4.1 Illolin Shirin Game Duniya ta Fuskar Kayan Aikin
Sassaƙa a Ƙasar Hausa
Kamar yadda wani
karin maganan Hausa ke cewa, “Idan kiɗa ya canza dole rawa ya canza”. Kuma “Barewa
ba ta gudu ɗan ta ya yi rarrahe”.
Wannan shiri ya kawo illa ga sha’anin kayan aikin da masassaƙa ke amfani da su
wajen aiwatar da sana’arsu ta sassaƙa a ƙasar Hausa. A yau a
bayyane yake cewa, an samu fasahar ƙere-ƙeren zamani da ta
haifar da sabbin kayan aiki irin na zamani domin aiwatar da sana’ar ta fuskoki
daban-daban. A yau za a ga amfani da gatari wurin saro itacen da za a yi amfani
da shi wurin sassaƙa ya zama ko yana son ya zama tsohon yayi. A yanzu wasu
daga cikin masassaƙan na amfani da injin na yankan itace wanda wannan shirin
ya haifar da samuwarsa. Amfani da waɗannan injuna kuwa, ya haifar da watsi da
gatari wajen samo itacen da suke sassaƙe-sassaƙen da su domin samar
wa al’umma abubuwan da suke buƙata. Duk da yake, waɗannan injina suna
samar da itatuwan cikin sauri da sauƙi, ta yadda idan da
gatari masassaƙi zai yi amfani, wannan zai ɗauke shi dogon lokaci
kafin ya iya sare iccen. Yola, (2014, sh. 50-514) tana cewa:
“Zamani ya zo da ƙarin abubuwa da ake amfani da su wajen aiwatar da wannan sana’a ta
sassaƙa kamar injin yankan itace da kuma ‘yan ƙananan injin da ake amfani da su wajen kankare da
fiƙe itatuwa domin
yin abin da ake buƙata”.
Wannan bayani na ƙara tabbatar da cewa,
a yau an samu injina daban-daban da masassaƙa za su iya amfani da
su wajen yanka da fiƙan kayan sassaƙarsu a maimakon
amfani da gizago ko mahuri da sauransu. Haka kuma, a yau an samu ci gaban
kasuwanci ta yadda masassaƙa ba sai sun tafi daji neman itace ba,
saboda yawaitar sana’o’i, an samu masu sana’ar yanko itacen da suke buƙata domin gudanar da
sana’arsu. Wannan kuwa ya taimaka musu wajen rage wahalar neman itacen a daji.
Haka shirin ya haifar
da samuwar wasu kayayyakin aiki da suka haɗa da ‘crawler crane’ maimakon amfani da ‘matari’
ko ‘atanda’ ko ‘antari’ ko ‘bakin aku’ a
gargajiyance. Amfanin wannan ‘crane’
musamman ga masassaƙa jirgin ruwa na itace shi ne, kama itacen jirgin da ake
sassaƙa ta yadda ba zai iya motsawa ba. Wannan fasahar kuwa,
duk ƙere-ƙeren zamani ne ya haifar da ita. Haka
a yau, shirin ya haifar da samuwar amfani da injimin washi da zarto ko magagari
maimakon dutsin washi da ake amfani da shi wurin wasa kayan aikin masassaƙa a gargajiyance. Ba
wannan kaɗai ba, a yau masassaƙa na amfani da ‘samp paper’ (wata takarda ta guga) da ‘smoother’ (‘smut’) domin goge kayan
sassaƙarsu, a maimakon amfani da tukar sassaƙa da masassaƙa ke amfani da ita a
gargajiyance. Baya wannan, a yau shirin ya samar da nau’ukan injina masu ɗimbin yawa da ake
amfani da su wajen gugan itace ta yadda wani lokaci mutum ma ba zai iya gane
wannan ice ne ba, saboda tsananin gugar da aka yi masa, ya yi kyau da ban
sha’awa sosai. Haka a yau masassaƙa na amfani da
‘chiseal’ (‘cizal’) da ‘sƙuare’ (‘sikwaya’) da ‘ƙusa’ da ‘kwanfiresa’
da ‘tape-line’ da ‘hammer’ duk domin aiwatar da ayyukan sassaƙa. Haka a yau,
fasahar ta samar da ‘top-bond’, wani farin ruwan danƙo mai kama da ƙullun koko (kunu)
wanda ake shafa wa itace a tsakaninsa da wani ice domin ya liƙe. Ta fuskar ‘basharta’ kuwa wadda masassaƙa kan yi amfani da
ita wajen zanen abubuwan da suka sassaƙa, a yau fasahar ƙere-ƙere ta samar da wuƙaƙen zane-zane
daban-daban da masassaƙa za su iya amfani da su ta wannan haujin cikin sauƙi da sauri. Duk waɗannan illoli ne ga
sana’ar gargajiya ta sassaƙa domin sun tauye amfani tsoffin
kayakin sassaƙa an koma ga na zamani.
Haka kuma, wata illa
da shirin ya haifar ita ce ta fuskar sha’anin itatuwan da ake amfani da su
wajen aiwatar da sana’ar, sun samu kutsen wannan shirin matuƙa. A yanzu, saboda
wannan tsarin ba kowane daji masassaƙi zai iya zuwa ba
domin saran itacen sassaƙa. Domin a yau, daraja da ƙima ta itace ta samu ɗaukaka ta yadda ba
kasafai ake barin a sari itatuwa hakanan barkatai ba, kamar yadda ake saran su
a da ba tare da sharaɗi ba. Wannan kuwa a
bayyane yake idan aka dubi yadda hukumomi suka sanya dokoki na musamman da suka
yi hani ga saran itatuwa musamman masu ‘ya’ya. Saboda ƙarfafa kulawa da
dazuzzuka, a yau hukuma ta sanya ma’aikatan daji (Malamam daji) da za su kula
da dokokin gandun daji a ƙasar Hausa. Duk da yake wannan ya taimaka wajen hana
kwararowar hamada, amma ya yi tarnaƙi ga walwalar masassaƙa na saran itacen da
suka ga dama domin aiwatar da sana’arsu. Wannan kuwa duk shirin game duniya ya
haifar da shi.
4.2 Illolin Shirin Game Duniya ta Fuskar Kayan da Masassaƙa Kan
Samar a Ƙasar
Hausa
Duba daga
yanaye-yanaye da sigogin kayayyakin sassaƙa da masassaƙa kan samar a ƙasar Hausa, idan aka
yi nazarin su za a ga cewa, shirin ya taka muhimmiyar rawa wajen kawo
sauye-sauye da dama ta wannan fuskar. A bisa ga wannan ne, nazarin ya yi duba
dangane da irin illolin da wannan shirin ya yi ga wasu daga cikin kayayyakin da
masassaƙa kan samar a ƙasar Hausa. Waɗannan kayayyakin kuwa
sun haɗa da na aikin gida da
na sufuri da na aikin gona da na kayan kiɗa da yaƙi ko farauta da dai
wasu kayayyaki na musamman da masassaƙa kan samar a
gargajiyance a ƙasar Hausa.
Ta fuskar kayayyakin
aikin gida, a yau za a ga cewa, waɗannan kayayyaki sun samu sauyi a sanadiyar
wannan shiri. Wannan kuwa ya faru ne saboda shigowar wasu kayayyakin zamani da
suka jiɓanci turame da taɓaren sanholama da ake
amfani da su a yau, don haka amfani da turame da taɓaren itace sun samu
sauyi ta wannan haujin. Haka amfani da injuna manya da ƙananansu wajen surfa
ko markaɗe an maye gurbin
amfani da turame da taɓare a mafi yawan
gidajen Hausawa a yau, musamman waɗanda ke zaune a maraya (birane). Bayan
wannan, kujerun zama na mata da kujerun zama na maza (kujerar gwado) ta itace,
duk waɗannan sun samu
sauye-sauye a wannan zamani. A yau, za a tarar an maye gurbin waɗannan kujerun da na
roba ko ƙarfe wanda fasahar ƙere-ƙere ta haifar. Haka
idan aka dubi kayayyakin sassaƙa da suka shafi akushi da kuyafa da
ludayi da koshiya da sa’in awo da mudunnabi na zakka da sauransu, duk waɗannan ana amfani da
itace ne wajen sarrafa su a jiya, a yau kuma duk an fara musanya su da na
zamani waɗanda aka sarrafa daga
roba ko ƙarafa ko sanholama.
Duk waɗannan sauye-sauyen da
aka samu sun ƙara sa al’ummar Hausawa watsi da irin kayayyakin da
masassaƙa kan samar da suka jiɓanci waɗannan kayayyaki suka koma ga na sanholama ko
roba ko ƙarfe. Wannan kuwa ya yi illa ga bunƙasar na itace ƙasar Hausa.
Duba daga misalan da
aka gabatar a nan, za a fahinci sha’anin shirin game duniya ya kawo sauyi ga
kayayyakin amfanin gida da masassaƙa kan samar ga
al’ummar Hausawa a ƙasar Hausa. Haka a yau, zamani ya zo da zane-zanen kayan
sassaƙa ta yadda za su ƙara zama gwanin ban
sha’awa.
Har wa yau, shirin ya
kawo sauye-sauye ta ɓangaren kayan sufuri
da masassaƙa kan samar ta amfani da itace. Baya ga irin sauye-sauyen
da aka samu dangane yanayi da siffar kwale-kwalen (jirgin ruwa na itace) da aka
samu musamman ta amfani da falanki (flank) wanda ake yankowa daga daji, a yau
an samu fasahar sanya wa waɗannan kwale-kwale injin na zamani da za a yi amfani da su
domin zirga-zirga a cikin ruwa. Wannan kuwa ya maye gurbin amfani jirgin abara
da fila-filin itace da aka saba amfani da su a baya. Bugu da ƙari, fasahar ƙere-ƙeren ta samar da
jiragen ruwa na zamani masu sauƙin gudanarwa da saurin biyan buƙata fiye da na itace
da aka saba amfani da su a gargajiyance. Su kuwa waɗannan jiragen an
samar da su ne ta amfani da roba ko ƙarfe, waɗanda ake ganin sun fi
ƙarƙo da jure wa ruwa da
zafin rana. Haka idan aka dubi ƙafar guragu da amalanke da masassaƙa kan samar a baya ta
amfani da itace, dukkan waɗannan a yau, shirin game duniya ya maye gurbinsu da na
zamani ta amfani da keken guragu ko motoci domin zirga-zirga.
Ta
fuskar kayan aikin gona kuwa, duk da yake har yanzu ana amfani da kayayyakin
aikin gona irin na gargajiya a ƙasar Hausa, amma duk da haka, bai hana
a samu wasu sauye-sauye da wannan shirin ya haifar ba a wannan haujin. Misali a
yau za a ga amfani da kayan aiki irin na gargajiya kamar su gatari da fartanya
da kalme da garma da sauransu, duk suna neman su zama tsohon yayi wajen aikin
gona a wannan zamani. Don haka yawaitar sassaƙe-sassaƙen waɗannan kayan aikin
gona ya ƙaranta saboda wannan dalili. A yau a bayyane yake cewa,
sha’anin noma ya koma irin na zamani, don haka, an samar da motocin noma na
zamani da ba sai an yi amfani da fartanya ko gatari ko makamancinsu ba wajen
aikin gona. Haka an samar da magungunan feshi na kashe haki da ƙwari ya bar yabanya
kawai a cikin gona. Don haka, amfani da ƙotoci domin aikin
gona ya ƙaranta a wannan haujin. Bayan haka, a yau ana samun wasu ƙotoci da aka yi da ƙarfe maimakon na
itace da aka saba amfani da su a baya. Duk da yake, har yanzu ana amfani da waɗannan ƙotoci a mafi yawan
sassan ƙasar Hausa, sai dai na zamani sun fara tasiri a kan na
gargajiya. Duk waɗannan sauye-sauyen
kayan aikin gona sun kawo illa da rage karsashin kayan sassaƙa a ƙasar Hausa.
A ɓangaren kayan kiɗa kuwa, shirin game
duniya bai bar wannan sashen a baya ba sai da ya kutsa ya yi ruwa da tsaki a
cikinsa. Kamar yadda bayani ya gabata, masassaƙa a ƙasar Hausa sun
taimaka wajen kammaluwar da yawa daga cikin kayan kiɗansu da suka haɗa da rukunin ganguna
da izga da busawa da na girgizawa. A yau shirin ya shigo da sabbin kayan kiɗa kamar su fiyano da
al’ummar Hausawa suka raja’a wurin amfani da su a maimakon waɗanda aka saba amfani
da su a gargajiyance. Aukuwar wannan ya haifar da giɓi musamman ga samun
yawaitar irin waɗannan kayan kiɗa na gargajiya.
Ta fuskar kayan yaƙi ko farauta da
masassaƙa kan samar a ƙasar Hausa kuwa,
wannan shirin bai bar su a baya ba sai da ya yi illa a kan su. A yau za a ga
amfani da ƙolo ko gora ko adda ko kwari da baka da sauran nau’ukan
kayan farauta ko na yaƙi da aka sarrafa wani sashe nasu da itace a gargajiyance,
kuma ake amfani da su a baya, kamar bindiga, a yau duk waɗannan sun zama tsohon
yayi. Fasahar ƙere-ƙere ta maye gurbinsu da bindigogi masu
sarrafa kansu da jiragen yaƙi daban-daban har ma da waɗanda ba su da matuƙa. Samuwar wannan ya
sa mun yi watsi da na gargajiya.
Baya ga wannan, idan
aka dubi wasu kayayyaki na musamman da masassaƙa kan samar a ƙasar Hausa kamar
dangarafai da allunan karatu da akushi. A yau za a ga wasunsu sai dai tarihi,
domin tuni zamani ya zo da wasu sabbin abubuwa da za su maye gurbin waɗannan kayan aiki. A
yau an maye gurbin allon karatu a mafi yawan makarantun islamiyya a ƙasar Hausa da
litattafai. Shi kuwa takalmin dangarafai kusan a ce sai dai tarihi. Ƙyauren ƙofa kuwa, an maye
gurbinsu da na ƙarafa ko ‘flash door’ (ƙofar itace ta
zamani). Duk samuwar waɗannan sun kawo cikas
ko naƙasu ga ci gaban sana’ar sassaƙa a ƙasar Hausa.
A ƙarshe, duba daga
zantukan da aka tattauna a sama, za a fahimci lamarin shirin game duniya ya
kawo illoli sosai dangane da nau’ukan kayayyakin da masassaƙa kan samar a ƙasar Hausa musamman
waɗanda suka shafi
kayayyakin aikin gida da gona da sufuri da kiɗa da yaƙi ko farauta da wasu
kayayyaki na musamman.
4.3 Illolin Shirin Game Duniya a Kan ɗabi’un Masassaƙa a Ƙasar
Hausa
Bayan ɗimbin illolin da
shirin ya haifar ta fuskar kayan aiki da kuma kayayyakin da masassaƙa kan samar a kasar
Hausa, wannan shirin har wa yau, ya haifar da illa ga su kansu masu aiwatar da
sana’ar sassaƙa a ƙasar Hausa. Wannan kuwa a bayyane yake
idan aka yi duba ga waɗannan dalilai kamar
haka:
Wani sauye-sauye da
wannan shirin ya haifar a kan masassaƙa shi ne ta fuskar ɗabi’unsu da al’adunsu
har ma da tsarin tunaninsu.
Haka zamani ya zo da
kowa ba ya son aikin wahala, don haka a maimakon masassaƙa su rinƙa shiga daji saran
itacen da suke buƙata yanzu sai dai su sayi itacen a kasuwa sannan su
sarrafa abin da suke buƙata. Wannan ya haifar da rashin ingantattun kayan da ake
sassaƙawa masu nagarta domin rashin ingancin itacen kasuwa.
Haka kuma, yawaitar jama’a a duniya da rashin aikin yi, zamani ya tilasta wasu
waɗanda ba su gadi
sana’ar ba shiga cikinta. Duk da yake shigowarsu ba illa ce ba, amma illar ita
ce ba su tsaya suka koyi sana’ar ba, ta yadda sukan samar da kayan sassaƙa marasa inganci
saboda rashin ƙwarewa.
Ta fuskar magungunan
da masassaƙa kan samar kuwa, wannan shirin sai da ya yi illa a
kansu. A yau za a ga saboda sauyin zamani, masassaƙa sun fara daina
amfani da magungunansu na gargajiya, wanda a zahiri ba ƙaramar gudummawa suke
bayarwa ba ta fannin kiwon lafiya musamman a ƙasar Hausa. Har ta
kai mafi yawan masassaƙa a yau sun koma amfani da magungunan zamani, duk da yake
wannan ba illa ce ba, amma watsi da na gargajiya shi ne illar. Hasali ma, ai
magungunan zamani asalinsu daga na gargajiya ne.
Bisa ga bayanan da
suka gabata, idan aka yi nazarin su, za a ga cewa, ko tambaba babu, shirin game
duniya ya yi illa sosai ga ci gaban sana’ar sassaƙa a ƙasar Hausa musamman
ta la’akari da irin koma-bayan da aka samu da ya jiɓanci kayan aikinsu da
kayan da suke samarwa da su kansu masassaƙa.
Har
wa yau, a hannu ɗaya shirin ya haifar
da wasu illoli da ake ganin sun kawo tarnaƙi ga bunƙasar sana’ar sassaƙa a ƙasar Hausa. Bichi,
(2014, sh. 96) ya nuna cewa:
Globalization has impacted negatiɓely on our traditional ɓalues and system. For eɗample, it is belieɓed that as culture interacts, some get changed or destroyed at the eɗpences of others. In addition, negatiɓe ɓalues are also spread all oɓer the world without any hindrance.
Shirin dunƙule duniya ya yi
mummunan illa ga ɗabi’ummu da tsarin
rayuwarmu. Ga misali, akwai tabbacin cewa, idan aka samu cuɗanya ta al’adu, wasu
kan sauya ko su ɓata baki ɗaya a cikin wasu
al’adun, munanan ɗabi’u suna watsuwa a
dukkan sassan duniya ba tare da tarnaƙi ba. (Fassarar
mai bincike)
Duk da yake, su
Turawa wannan gaba ta kai su domin dama wannan yana cikin manufarsu ta cusa ɗabi’unsu ga sauran
al’ummun sassan duniya, amma a hannu ɗaya wannan koma baya ne ga al’ummarmu.
A
nan, duba daga irin waɗannan sauye-sauyen da
shirin ya haifar, wannan nazarin ya yi duba ne dangane da wasu daga cikin waɗannan illoli da suka
haɗa da: Samuwar wasu
sabbin kayayyakin aiki da kayayyakin da aka samar da haɗarin faɗawa hannun ‘yan zamba
cikin aminci (419) da halin kowa tasa ta fid da shi da sauransu.
A yau, za a ga duk da
irin ci gaban da wannan shirin ya haifar ta fuskar yawaitar wasu kayan aikin
masassaƙa a ƙasar Hausa, wannan shirin ya haifar da
illa wajen rage amfani da kayayyakin sassaƙa na gargajiya. Domin
kuwa waɗannan kayayyaki na
zamani da suka haɗa da injinan yankan
itace da wuƙaƙen sassaƙa da na fira sun sanya an kusa mantawa
da na gargajiya. Aukuwar wannan kuwa a cikin al’umma na nuna cewa, al’ummar za
ta bar nata su salwanta, salwantarsu kuwa ba ƙaramar illa ne ga
al’umma ba, domin Hausawa na cewa “Kowa ya bar gida, gida ya bar shi”.
Bayan
wannan, shirin ya samar da kayayyakin da masassaƙa kan samar na
zamani, waɗanda ba da itace aka
sarrafa su ba kuma sun fi sauƙin gudanarwa. Ire-iren waɗannan kayayyaki sun
haɗa da jirgin ruwa na
roba ko na ƙarfe da kujerun zama da gadaje da kayakin kiɗa na zamani da
sauransu. Samuwar waɗannan kayayyaki ya
haifar da rashin yawaitar amfani da na gargajiya wanda ya kawo rashin kasuwa ga
masassaƙan gargajiya. Haka idan aka koma ga fasahar sanya wa
jiragen ruwan injin da akan yi, wannan bincike ya gano yana kawo cikas wurin
wayaitar kifayen da akan kama a lokacin gudanar da kamun kifi domin ƙarar injinan yana
korar kifayen. Wannan kuwa illa ce babba ga masunta. Ta fuskar kayan kiɗan Hausawa kuwa,
wannan shirin ya kawo tarnaƙi ga amfani da kayan kiɗa irin na gargajiya
da masassaƙa kan samar. Domin a yanzu an koma ga amfani da na
zamani. Bichi, (2014, sh. 96) ya bayyana cewa:
…these praise singers currently use modern musical
instruments to accompany their songs such as the guitar, piano, saɗophone, etc instead
of using the traditional instruments as used by their predecessors.
… waɗannan mawaƙa na amfani da kayan
kiɗan zamani a wurin
aiwatar da waƙoƙinsu kamar su jita da fiyano da sauransu, a maimakon
amfani da kayan kiɗa na gargajiya waɗanda suka gada tun
kaka da kakanni. (Fassarar mai bincike)
Ko shakka babu,
wannan ci gaban mai ginan rijiya ya haifar da masassaƙa da dama sun daina
sassaƙa kayan kiɗa domin rashin yawaitar masu amfani da su.
Wata babbar illa da wannan shirin ya haifar ga
masassaƙa ita ce yiyuwar haɗuwa da ‘yan ‘419’ (‘yan dammfara) wurin hulɗar ciniki ta amfani
da hanyoyin sadarwa na zamani. Muhammad, (2014:12) ya bayyana cewa:
Sakamakon wannan ci
gaban mai haƙin rijiya ko ci gaban sarkin baka, yanzu ƙaruwa ake samu na
miyagun ɗabi’u da suka saɓa wa addini da
al’adun Hausa ta wajen bayyana tsiraici da fasiƙanci iri-iri, da sata
da fashi, da shan giya ƙwaya da sauran kayan maye, da caca da tsananin son abin
duniya da damfara da zamba cikin aminci (419).
A nan, ganin cewa
masassaƙa kamar sauran masu sana’o’i a ƙasar Hausa, sukan yi
amfani da hanyoyin sadarwa na zamani domin tallar hajarsu. Wani lokaci sukan
iya cin karo da masu wannan mummunar ɗabi’a ta damfara a cikin al’umma. Idan kuwa
haka ta kasance, an yi wa mutum sakiyar da ba ruwa, domin da wuya dukiyarsa ta
fito. Don haka, wannan shirin ya kawo matsaloli a wannan haujin.
Har
wa yau, wata illa da wannan shirin ya haifar ga masassaƙa ita ce ta ɓangaren ƙyakkyawan zumuncin da
aka san masassaƙa da shi a baya. Ganin wannan shirin an tsara shi ne ta
yadda za a ƙara wa mai ƙarfi ƙarfi, maras ƙarfi kuwa a ƙara danne shi ta
yadda zai matsu ya bi manufofin wannnan shirin sau-da-ƙafa. Wannan shirin ya
haifar da rashin ingantaccen zumunci a tsakanin masassaƙa da aka san su da
shi can baya. Domin a yau, shirin ya zo da tsarin kowa tasa ta fid da shi. A
yau irin zumuntar da aka san masassaƙa da ita, musamman
wajen taimakon juna idan wani biki ya samu ɗan’uwansu na haihuwa ko aure ko wata hidima
ta daban, za a tarar taimakon da suke wa junansu bai taka kara ya karya ba, kai
har ta kai wani lokaci ko halartar wurin bikin wasu ba su yi, kuma ba tare da
wani ƙwaƙƙwaran dalili ba. Dunfawa, (2013:780) ya
bayyana cewa:
Nuna so da ƙauna ga ɗan uwa da kai masa
ziyara da kula da lamurran ɗan uwa saboda Allah suna cikin abin da ake kira zumunci.
Tsarin dunƙule duniya ya bi ta kan wannan ya darzaje shi. Mutane kaɗan ne ke kula da
zumunci yadda ya dace da shari’a. Talaka bai zuwa ga ɗan uwansa mai hali
sai don kwaɗayin abin hannunsa,
shi kuwa mai akwai ba ya ƙaunar ɗan uwansa talaka ya dame shi da yawan zuwa domin ɗan abin da zai riƙa ba shi.
Haka kuma, irin bukukuwan da ake aiwatarwa na masassaƙa tuni aka fara watsi da su a ƙasar Hausa. Su kuwa irin waɗannan
wurare na bukukuwa wuri ne da ake ƙara
danƙon zumunci da fahintar juna tare da
tattauna matsalolin da suka shafi masassaƙa da
ma sauran al’umma baki- ɗaya. Wannan kuwa, tsarin
jari-hujja ne ya haifar da wannan a cikin al’ummar Hausawa musamman masassaƙa da ake nazarinsu, su kuwa manufofin
jari-hujja, shirin game duniya ne ya haifar da sua cikin al’ummar Hausawa.
5.0 Kammalawa
Duba daga tattaunawar da
wannan takarda ta yi, takardar ta gano cewa, shirin game duniya ya haifar da
illoli masu yawa wurin bunƙasa
sana’ar sassaƙa a ƙasar Hausa, musamman abin da ya shafi
kayan aikin sassaƙa da
kayayyakin da sana’ar kan samar ga al’umma da kuma ta fuskar su kansu masassaƙan. Domin a yau Hausawa sun kasa haɓaka
irin nasu tunani ta yadda za su kawo sababbin fasahohi a sana’ar ta yadda zasu
yi kafaɗa da
kafaɗa da
na Turawa. A maimakon haka sai suka yi watsi da nasu suka rungumi na Turawa.
Haka takarar ta gano wasu abubuwa masu muhimmanci da wannan shirin ya haifar ga
masu sana’ar sassaƙa a ƙasar Hausa. Daga cikinsu kuwa har da
samuwar injuna na yankan itace da wuƙaƙen fere-fere da sinadarin da akan shafa
wa itace domin ya ƙara
inganci da ƙulla kasuwanci da
sauran sassan duniya ta hanyar amfani da intanet da dai sauransu da dama. A ƙarshe takardar na ganin cewa, a yau,
sana’ar sassaƙa na fuskantar ƙalubalen shirin game duniya, ta yadda
takardar ke ganin nan gaba sana’ar na iya gushewa. A yau mun kasa gane ta ina
za mu fara, mu ci gashin kanmu, saboda har yanzu tankar muna cikin mulkin
mallakan Turawa, mun tura musu tattalin arzikinmu muna karɓo
kayayyakinsu da kanmu kamar ma ba su tafi ba. Ta ina za a fara, yaushe za a
daina. Fuskantar wannan ƙakubale
kuwa sai an haɗa ƙarfi
da ƙarfe tsakanin hukuma da sauran ɗaiɗaikun
al’umma domin ganin an kare sana’ar daga durƙushewa,
domin ganin irin barazanar da shirin game duniya ke yi wa sana’ar na ƙoƙarin
kau da ita a doron ƙasa
baki ɗaya.
Bisa ga hasashen
wannan takarda, ko shakka babu, idan aka dubi irin kutsen da wannan shirin ya
haifar ga sassƙar gargajiya ta Bahaushe, za a fahimci shirin ya yi illa
matuƙa ga koma bayan sana’anar, musamman ganin yadda a yanzu
aka fara watsi da kayayyakin sassaƙa na gargajiya aka
maye gurbinsu da na zamani wanda wannan shirin ya haifar.
Manazarta
Adamu, A. U. da wasu
(2011). Hausa home vedio technology, economy
and society.
Centre for Cultural Studies
Alhassan, H. da wasu
(1982). Zaman Hausawa na biyu, don
makarantun gaba da sakondare. Institute of Education, Ahmadu Bello University.
Alhassan, H. da wasu
(1980). Zaman Hausawa na ɗaya, don makarantun
gaba da firamare.
Zaria: Institute of Education, Ahmadu Bello University.
Aina, S. (2013). Global communication and the media agenda.
Julian Publishers.
Bichi, A. Y. (2014).
Praise songs, African folklore and globalisation. In Rasheed, A. $ Aliyu, S.A.
(eds). Current Perspectiɓes on African
Folklore:
Festchrif for Professor Dandatti Abdulƙadir. Ahmadu Bello Universty
Press. 86-99.
Bichi, A.Y. (2013).
Tsokaci a kan bukukuwan Hausawa na gargajiya wajen ci gaban al’umma. In Yalwa
L. D., Gusau, S. M., Birniwa, H. A,. Abdulƙadir, M. Y,. &
Chamo, I.Y. (eds). Studies in Hausa
Language, Literature and Culture.
Proceedings of the first National Conference on Hausa Language, Literature and
Culture 695-701. Centre for the
Study of Nigerian Languages, Bayero University, Kano. ABU Press.
Chamo, I.Y. (2014).
Transglobal media influences in film discourse: An analysis of new
communication practice in kanywood films. In Gusau, S. M,. Sani, M.A. Z.,
Birniwa, H. A., Mukhtar, I., Mu’azu, A., & Adamu, J. S., (eds). Garkuwan Adabin Hausa. A Festscrift in
Tribute to Abdulƙadir ɗangambo 75-82. Amadu Bello University.
CNHN, (2006). Ƙamussun Hausa. Ahmadu Bello University
Press.
Daura, R.J. (2013).
Impact of globalization on Hausa language and culture. In Yalwa L. D., Gusau,
S. M., Birniwa, H. A,. Abdulƙadir, M. Y,. & Chamo, I.Y. (eds). Studies in Hausa Language, Literature and
Culture. Proceedings of the first
National Conference on Hausa Language, Literature and Culture 66-71. Centre for the study of Nigerian
Languages, Bayero University, Kano. Ahmadu Bello Universty Press.
Dunfawa, A. A.
(2013). Shirin dunƙule duniya (Globalization)
da taɓarɓarewar al’adun
Hausawa. The detorioration of Hausa
culture. Proceedings of the First International Conference 775-782. Katsina
State History and Culture Bureau in Collobaration with Umaru Musa ‘Yar’adua University,
Katsina. Ahmadu Bello University Press.
Muhammad, D. (2011).
Hausa a duniyar yau: Tasirin shirin game duniya kan harshen Hausa. [Paper
Presented]. 6th International Conference on Hausa Language,
Literature and Culture. Centre for Studies of Nigerian Languages. Bayero University,
Kano.
Muhammad,
D. (2014). Hausa a duniyar yau: Tasirin shirin game duniya kan harshen Hausa.
Jami’ar Ahamadu Bello.
Nsibimbi,
A. (2001). The effect of globalization on the state in Africa. [Paper
presented]. UN General Assembly Second Committee Panel Discussion on
Globalization and the State.
Obioha,
U.P. (2010). Globalization and future of African culture.
Rambo,
R. A. (2014, Nuwamba 10-12). Tasirin fushar sadarwa na zamani da al’ummar
Hausawa. [Takarda da aka gabatar]. A taron Ƙarawa Juna Sani ta Ƙasa-da-Ƙasa a Kan Nazarin
Hausa na Ƙarni Na Ashirin da Ɗaya (Ƙ21). Jami’ar Bayero,
Kano.
Rambo, R.A. (2015).
Tasirin fasahar sadarwa ta zamani ga al’ummar Hausawa. Cikin Sani, M.A. Z.,
Mu’azu, da Shehu, A. (editoci) Algaita
Journal of Current Research in Hausa Studies Special Edition. Vol.1 No1. 641-652.
Sallau,
B. A. S. (2009). Sana’ar wanzanci da sauye sauyen zamani jiya da yau. [Kundin
Digiri Na Uku]. Sashen Harsunan Nigeriya, Jami’ar Bayero, Kano.
Shiɓa, Ɓ (2004). Ecological
balane in an era of globalization. In Lechner F. J. & Boli, J. (eds). The
Globalization Reader. 2nd Edition.Oɗford: Blackwell Publishing.
Skelton,
T. & Allen, T. (1999). Culture and global change. Routledge.
Stiglitz, J. (2006). Making globalization work. Penguin
Books.
Usman, B. (2013). Globalization and the world after Mubarrak
and Ghaddafi. Klamidas Cominication.
Wushishi, S.S.
(2011). Dangantakar magani da wasu sana’o’in gargajiya na Hausawa. [Kundin
Digiri na Biyu]. Sashen Harsunan Nigeriya, Jami’ar Usmanu Danfodiyo.
Yakasai, S.A. (2010).
Tasirin zamanantar da duniya cikin nazarin harshe a Nigeriya. A cikin Dundaye Journal of Hausa Studies. Vol 1 No 3, 116-128.
Yakasai, S.A. (2012).
Jagorar ilimin walwalar harshe.
Garkuwa Media Serɓice.
Yola, M. M. (2014).
Sana’o’in Hausawa na gargajiya da tasirinsu a zamanance. In Gusau, S. M,. Sani,
M. A. Z., Birniwa, H. A., Mukhtar, I., Mu’azu, A., & Adamu, J. S., (eds) Garkuwan Adabin Hausa. A Festscrift in
Tribute to Abdulƙadir ɗangambo 507-514. Amadu Bello University.
Zailani, A.A. (2013).
Shirin game duniya ko rushe duniya: Ƙalubale ga harshen
Hausa da Hausawa. In Yalwa L .D., Gusau, S. M., Birniwa, H. A,. Abdulƙadir, M.Y,. &
Chamo, I.Y. (eds). Studies in Hausa
Language, Literature and Culture.
Proceedings of the First National Conference on Hausa Language, Literature and
Culture (pp236-248). Centre for
the study of Nigerian Languages, Bayero University, Kano. Ahmadu Bello Universty
Press.
Zarruk, R.M. da wasu
(1987). Sabuwar hanyar nazarin Hausa don ƙananan
makarantun sakandare littafi na biyu. University Press.
0 Comments
ENGLISH: You are warmly invited to share your comments or ask questions regarding this post or related topics of interest. Your feedback serves as evidence of your appreciation for our hard work and ongoing efforts to sustain this extensive and informative blog. We value your input and engagement.
HAUSA: Kuna iya rubuto mana tsokaci ko tambayoyi a ƙasa. Tsokacinku game da abubuwan da muke ɗorawa shi zai tabbatar mana cewa mutane suna amfana da wannan ƙoƙari da muke yi na tattaro muku ɗimbin ilimummuka a wannan kafar intanet.