Citation: Aminu IBRAHIM (2022). Gudummuwar Majema a Farfajiyar Magungunan Gargajiyar Mata da Yara. Yobe Journal of Language, Literature and Culture (YOJOLLAC), Vol. 10, Number 1. Department of African Languages and Linguistics, Yobe State University, Damaturu, Nigeria. ISSN 2449-0660
GUDUMMUWAR MAJEMA A FARFAJIYAR MAGUNGUNAN
GARGAJIYAR MATA DA YARA
Na
Aminu IBRAHIM
Tsakure
Wannan aikin ya nazarci magungunan da majema
suke samarwa ne don magance cututtukan da suke addabar mata da yara. Magungunan
sun haɗa da na riga-kafi da na tattali da kyautata
kiwon lafiya da kuma na kau da cuta gaba ɗaya. Yin cikakken nazari a kan ire-iren magungunan da majema suke
bayarwa, zai taimaka wajen fahimtar irin rawar da suke takawa a wannan fuskar.
Majema sun shahara ƙwarai wajen bayar da magungunan da suka shafi
yara, musamman ƙanana, da kuma mata. An yi amfani da hanyoyin
gudanar da bincike da suka haɗa da yin hira da mutane
ma’abotan sana’ar, watau majema wanda haka ya bayar da damar tattara muhimman
bayanai da aka samo daga ainahin masu sana’ar da ma waɗanda suke ‘yan haye ga sana’ar. An kai ziyara na gani da ido,
domin tabbatar da waɗansu muhimman bayanan da aka samo daga hiran da
aka yi. Binciken ya gano wasu sirrika na ɓoye a kan mahaɗan magungunan gargajiya
da majema suke amfani da su wajen warkar da cututtuka. Wannan bincike ya
tabbatar da majema a matsayin ɗaya daga cikin fitattun
rukunnan masu sana’o’in gargajiya da suke bayar da magani a ƙasar Hausa.
Gabatarwa
A da can, watau kafin shigowar baƙi a ƙasar Hausa, masu sana’o’in gargajiya su ne
likitocin gargajiya masu bayar da magungunan wasu cututtukan da suke addabar
al’umma. Kowanne rukunin masu sana’o’in gargajiyar Hausawa da irin nau’ukan
magungunan da suke bayarwa. Haka kuma, suke da cikakken sirrin yadda ake
sarrafa magungunan, har su yi tasiri a jiki. Sirrikan magungunan sun keɓanta ne musamman ga ‘yan gado da kuma ‘yan hayen da suka yi matuƙar biyayya, sai kuma waɗanda suka ga dama suka
laƙƙana wa, saboda wasu dalilai. Haka kuma, da zarar wani abu ya faru
na tsotsayi, an san gidan mai sana’ar da za a garzaya, domin neman ɗauki. Don haka, ana iya cewa ba ƙaramar gudummuwa suke bayarwa ta wannan sigar ba, watau ta fuskar
magani, domin maganin cuta, da kuma samar da magungunan riga-kafin wasu
cututtuka da suke takura al’umma. Bisa ga haka, su ma majema ba a bar su a baya
ba; kuma a kan gudummuwarsu ne a wannan fannin, wannan maƙalar ta sa gaba. Ƙamusun Hausa na CNHN
(2006) ya fassara kalmar jima da “sana’ar fid da gashi daga jikin fata” (Sh.
217). Bisa ga la’akari da wannan fassarar, ana iya cewa, jima aiki
ne na ƙoƙarin fid da ko raba
gashi daga jikin fatar dabbar da aka yanka, aka kuma feɗe. Irin wannan ɗawainiyyar da ake yi wa
fata ta amfani da hikimomi ko fasahohin da aka gada, watau na gargajiya da kuma
na zamani, domin a cire gashi daga jikin fata, shi ake cewa jima.
Haka kuma, akwai ra’ayoyin masana da na
manazarta da dama dangane da ma’anar kalmar magani da suka haɗa da:
Magani shi ne duk wani abu da ɗan’adam kan yi don samun warkarwa da buƙata da ɗaukaka a rayuwarsa ta
kullum. Don kuwa ɓangaren rayuwar ɗan’adam duk tafiya take wajen fafitikar neman maganin warkewa daga
cututtuka da kwantar da damuwar zuciya, in ya samu, sai kuma ya shiga neman
maganin ɗaukaka da kariya wajen abokan hamayya. Haka kuma
rayuwar ɗan’adam take tafiya kullum. In ya yi maganin
wannan yana buƙatar maganin wancan (Tukur, 1988, sh. 14-15).
Masanin ya kalli magani a matsayin wata hanyar
rayuwa da ɗan’adam ya ginu a kanta, kuma yake gudanar da
rayuwarsa a kanta.Wannan ra’ayin ya nuna yadda magani yake biya wa ɗan’adam buƙatu na rayuwa da suka haɗa da buƙatun zuciya da na jiki da kuma na kariya daga
abokan hamayya. Ɗan’adam ba ya zama haka kawai, ba tare da neman
magunguna da suke zaman sinadiran gudanar da rayuwarsa ba. Baya ga wannan
masanin, an kuma samu wani masanin da ya dubi magani da:
Magani wata hanya ce ta warkar da ko kwantar da
ko rage wata cuta ta ciki ko ta waje ko wadda aka samu ta haɗari, ko kuma neman kariya ga cuta ko abokan hamayya ko neman ɗaukaka ta daraja ko ta buwaya ta hanyar siddabaru da
sihirce-sihirce na ban al’ajabi (Bunza, 1990, sh. 134).
Idan aka yi duba da ma’anar da wannan masanin ya
bayar, za a ga ba wani abu ba ne “magani,” face hanyoyin da ake bi waɗanda suke cike da ilmi wajen magance dukkan wata cuta, ko sauƙaƙa raɗaɗinta, ko kuma kwantar da cuta. Haka kuma, ya ƙara nuna yadda mutane suke amfani da magani a wajen neman kariya
daga cututtuka da ka iya kama su, ko kuma neman kariya daga cutarwar da abokan
gaba, ko na hamayya, za su iya yi masu.
Idan aka yi la’akari da waɗannan ra’ayoyin da masanan suka gabatar, kuma aka dubi ƙunshiyar ma’anonin, za a ga duk suna magana ne a kan hanyoyin
da ɗan’adam yake bi wajen kawar da cuta da kuma
kariya daga wasu cututtukan da wani yake iya kamuwa da su. Wannan hanyar ba ta
tsaya ga warkar da cuta kaɗai ba, hatta magungunan da ɗan’adam yake nema, kuma yake amfani da su wajen biyan buƙatar rayuwa da kuma na neman buwaya daga abokan gaba ko na
hamayya.
Ana iya fassara kalmar magani da hanya ko
fasaha da ɗan’adam yake amfani da ita wajen neman lafiya a
yayin da yake cikin lalurar rashin lafiya ko kariya daga cuta ko neman tsari
daga cutarwar abokan hamayya, ko kuma ya yi fice, watau ya buwaya a kan wani
abu.
Kamar yadda kowane rukuni na masu bayar da
magungunan gargajiya ke amfani da mahaɗai wajen samar da
magungunan da aka san su da su, haka su ma majema, suna da irin nasu kayayyakin
haɗin da suke amfani da su wajen samar da
magungunan da suke bayarwa. Majema na samun waɗannan mahaɗan ne daga kayayyakin da suke amfani da su wajen gudanar da
sana’arsu. Mahaɗan suna daga cikin tarin abubuwan da ake samu
daga itatuwa da tsirrai da sauran ire-irensu, domin haɗa magani. Wasu daga cikin kayayyakin haɗin, jiƙa su ake yi, sai sun tsima, a yayin da wasu kai
tsaye ake amfani da su, watau ba tare da an sarrafa su ba, kuma su biya buƙatar da ake so. Mafi yawan magungunan da aka san majema na
bayarwa, sun danganci na cututtukan jiki ne. Da yawa daga cikin mahaɗan, ana samo su ne daga cikin albarkatun ƙasa da kuma fatu na jikin dabbobi da masu sana’ar suke sarrafawa,
domin samar da magani. Waɗannan mahaɗan sun haɗa da: ruwa da fatakka da gashin dabbobi da kanwa da naman kanni da
gishiri da nonon shanu da ruwan ruɓi da kuma bagaruwa.
Taƙaitaccen Bayani Game Da
Maganin Yara
Hausawa sun tanadi magunguna da dama na yara a
kan cututtukan da suke yawan damun su, domin tattali da kuma inganta lafiyar
yara. Waɗannan cututtuka suna kama yara ne saboda yanayi
da kuma rashin ƙarfin garkuwar jikinsu. Wannan dalili, ya sa aka
samu wasu rukunnan mutane masu bayar da magungunan yara na gargajiya a ƙasar Hausa. A al’adance, waɗannan mutane suna da
gurbi na musamman a farfajiyar bayar da magani. Masu gudanar da sana’o’in
garjiya na bayar da muhimmiyar gudummuwa a wajen bayar da magani a
farfajiyar ƙasar Hausa. Akwai wasu daga cikinsu da suka
gwanance, kuma suka shahara a wajen bayar da magunguna na wasu fitattun
cututtuka da suke hana yara walwala. Misali, akwai waɗanda suka ƙware wajen bayar da magungunan lalurorin
fitsarin kwance da firgitar yara da kuma cutar hiƙa, watau ƙazamin goyo. Ana danganta waɗannan cututtuka ga yara
ne, musamman ƙanana, saboda lalurorinsu ne, kuma da wahala a
samu manyan mutane da ke kamuwa da su. Majema suna amfani da wasu sirrika na
sarrafa mahaɗun magungunansu, kuma suna aiwatar da su daidai
yadda yara za su iya sha ba tare da matsala ba. Haka kuma, waɗannan magungunan da majema suke bayarwa ga yara suna kasancewa
garkuwa ga lafiyarsu (Sallau, 2010).
Wasu Daga Cikin Magungunan Da Majema Suke
Bayarwa
Magungunan da majema suke bayarwa domin warkar
da cututtuka suna da yawa, kuma suna bayar da su dangane da rukunnan da mutane
suka faɗa a ciki, musamman ta fuskar shekaru da
jinsinsu, watau akwai taimakon da suke bayarwa ga yara ƙanana da kuma na manya. Haka kuma, akwai magungunan da suka keɓanta ga mata. Gudummuwar da majema suke bayarwa ta fuskar magani
bai tsaya ga mutane kaɗai ba, hatta dabbobin da mutane ke kiwo, su ma
ba a bar su a baya ba, domin sun kasance suna amfana daga magungunan da majema
ke samarwa.
Magungunan Yara Da Jarirai
Majema sun shahara wajen samar da magunguna, don
warkar da wasu tarin cututtukan da ke addabar yara ƙanana a cikin al’umma. Wannan gudummuwar da suke bayarwa ba ƙaramin agazawa take yi ba wajen tattali tare da kiwo ko kyautata
lafiyar yara ba. Akwai wasu cututtukan da ke damun yara, amma kuma Hausawa sun
fi amincewa da maganin gargajiya bisa ga na asibiti, watau na zamani. Jinkirin
da ake yi kafin a nemi taimako daga wurin da ya dace yakan haifar da salwantar
rayukan yara kamar yadda wani majemi ya tabbatar![1].
Ga wasu daga cikin magungunan da majema suke bayarwa:
Shan Nonon Ɗan Yaye
Bisa ga al’ada ta Bahaushe, akwai adadin lokacin
da yaro ƙarami ke kai wa kafin a raba shi da shan nonon
mahaifiyarsa. Ana raba yaro daga shan nono bayan ya kai shekara biyu da
haihuwa. Akan yi tanadi na musamman tare da bayar da waɗansu taimako, don yaron da za a yaye ya samu sauƙi daga yanayin da zai samu kansa a ciki, kuma ya sa ya yi saurin
dangana da nonon. Akan fara aiwatar da matakan yaye yaro ne ya zuwa
mataki-mataki, watau ba lokaci ɗaya ake datse shi daga
shan mama ba. Bayan yaye da wani lokaci, watau bayan an yaye yaro, kuma jiki ya
fara sabawa da sabon yanayin da ya samu kansa a ciki, akan samu tsotsayi bisa
kuskure yaro ya sake kama maman ya sha; inda a sanadiyyar haka zai sha nono mai
tsami wanda kan haifar wa yara da matsanancin ciwon ciki da murɗewar ciki, kuma zai ta zawo babu ƙaƙƙautawa. Idan aka yi sake ruwan nonon mai tsami
da yaro ya sha ya game jikinsa, kuma aka yi rashin sa’a ba a yi dace da zuwa ga
majema a kan lokaci ba, rayuwar yaro kan iya salwanta, watau a rasa shi
gaba ɗaya. A irin wannan yanayin ne, waɗanda ke da masaniyar inda za su samu magani, ke garzayawa wajen
majema, domin samun ɗauki.[2]
Majema kan ba yaro ruwan ruɓi wanda yake haɗi ne na wani ganye da ake kira da fatakka, ko
fattaku, wanda ke game da ruwan jiƙon fatu da ake haɗawa, domin a ruɓa fatu a ciki, shi ake ba yaro tare da ɗan ɓirɓishin gishiri da ake
zubawa a ciki. Da zarar yaro ya sha, a nan take zai amayar da dukkan ragowar
sinadarin tsattsaman nonon da ya sha, kuma daga nan sai yaro ya samu lafiya.[3]
Fitsarin Kwance
A al’adance, akwai adadin shekarun da idan yaro
ya kai, kuma bai daina fitsarin kwance ba, watau fitsari a yayin da ake kan
shimfiɗa, ana barci, hankalin iyayen yaro kan tashi su
shiga damuwa, tare da nema wa yaro magani kafin a makara. Irin wannan yanayi,
ya fi haifar da matsala ga mata, inda wasu har sukan kai shekarun da za a aurar
da su, amma ba su rabu da matsalar ba, wanda haka kan sa iyaye su dukufa ga
neman magani. Majema suna daga cikin waɗanda suke taimakawa ga
wannan matsalar. Su kuma, sukan bayar da ruwa da aka samar daga fatar ruƙumin da aka jeme wadda aka jiƙa, wasu kan haɗa da karkaɗa bindin raƙumi a cikin ruwan, kafin
a sha. Cikin ikon Allah, akan samu waraka daga lalurar.[4]
Hiƙa (Ƙazamin Goyo)
Hiƙa wani nau’in kumburin
jiki ne da ciwo ke haifarwa, musamman ga yara ƙanana waɗanda ba a yaye daga shan nono ba. Akan yi amfani
da magungunan da majema ke bayarwa wajen nema wa yara tsari daga wasu cututtuka
da ke da nasaba da iska. Akwai ciwon da ke haifar wa yaro ko yarinya kumburin
jiki wanda haka yana faruwa ne daga nonon da yaro ke sha. Wannan yanayin yana
faruwa ne a sanadiyyar da burkucewar nonon uwa ke yi. Ana kyautata zato iska ne
ke haifar da wannan lalurar. Majema na bayar da ruwan ruɓi ga yaro, bayan an tace shi, kuma an ƙara masa ruwa, domin ya rage kauri, sai a ba yaron ya sha tare da
yi masa hayaƙi da gashin dabbobin da ake cirewa daga fatun da
majema ke jemewa. Wannan hayaƙin yana taimakawa wajen raba yaron da iskar ke
addabar sa, tare kuma da yi masa karewa daga kamuwa da wasu miyagun iskokan da
ka iya haddasa masa wasu nau’ukan ciwon ƙwalwa. Haka kuma, in
yaro bai isa shan maganin ba, akan ba uwar ta sha, domin ya bi jikinta, yadda
yaron zai sha ta hanyar tsotsa a yayin da ya sha mama.[5]
Maita
Maita wani nau’in abu ne, da masu ita ke sakar
wa wasu ciwo, domin su cutar da su wanda idan ba a yi sa’a ba, akan iya
salwantar da rai. Maita a al’adance, nau’i ne na asiri wanda ake amfani da
iskokai wajen kama kurwar mutane, musamman yara. Da zarar masu maitar sun samu
galabar damkar kurwa, sukan samu zarafin azabtar da yaran da tsotsayin ya faɗa a kansu. Dukkan maita da ke da alaƙa da iska, majema na
bayar da magani, domin samun waraka daga lalurar. Akan yi amfani da ƙwaro na iccen faru tare da gashin da aka jeme daga jikin fatu a yi
turare da su, domin neman warakar ciwon da aka kamu da ita ta daliln maitar,
kuma yana taimakawa wajen neman kuɓuta daga sharrin mayun.[6]
Magungunan Kyautata Lafiyar Mata
Majema na taka rawa wajen samar da magungunan da
ke tallafa wa mata ga warkar da su daga lalurorin rashin lafiyar da suke fa ma
da su, da kuma kyautata lafiyarsu, da na abin da suke ɗauke da shi. Gudummuwar da majema ke bayarwa ba ta tsaya ga yara
kaɗai ba, hatta iyayensu mata, watau su ma suna
daga cikin waɗanda ke amfana, kuma suna da gurbi na musamman;
saboda sai in suna cikin ƙoshin lafiya, sannan yaran da ke ƙarƙashin kulawarsu ke samun walwala da kuma kula.[7] Daga
cikin cutukan mata da majema ke warkarwa, akwai:
Ciwon Nono
Daga cikin magungunan da majema ke ba da wa har
da na maganin ciwon nono da mata ke yawan fama da shi, musamman bayan haihuwa.
Wasu mata na jin zafi mai raɗaɗi a yayin da suke
shayarwa. Wannan ciwon, kumburi yake sa nono, ya kuma hana su matan masu
shayarwa sukuni ta yadda suke shiga wani yanayi mai tayar da hankali. A wasu
lokuta, ba kasafai ake dace da magungunan zamani da ka iya kauda lalurar
gaba ɗaya ba; ko an samu sai dai ya kwantar da ciwon
na wani lokaci, kuma yana sake dawowa a duk lokacin da mai irin lalurar za ta
sake shayar da wani yaron. Akwai kuma yanayin da ake samu, wanda ruwan nonon ne
ke yin ƙaranci, ko ya ɗauke wanda in ba a ɗauki mataki ba, yaro ko
yarinya na iya kamuwa da yunwa, don rashin samun isasshen abinci da zai rayar
da shi har jikinsa ya ginu.[8]
Idan aka samu mace mai ɗauke da ɗaya daga cikin waɗannan lalurorin, a kan
yi amfani da ruwan ruɓi da majema ke samarwa, a ɗebi kaɗan a ba ta, don ta sha, sannan a yi amfani da
gashin da ake fitarwa a yayin gurza, a yi mata turare da shi. Da zarar an yi wa
mace mai ciwon nono wannan, mamanta kan saki ya bar ciwo, kuma ruwan nonon ya
komo, kuma ya wadatu.[9]
Kumburin Jikin Mai Jego Bayan Haihuwa
A yayin da mace ta haihu, ana samun wasu matan
su yi ta fama da ciwon kumburin jiki. A zamanance, ana alaƙanta wannan yanayin da ciwon hawan jini da wasu matan ke kamuwa da
shi a yayin da suke da juna biyu. Wasu na samun sauƙi da zarar sun haihu, a yayin da wasu ke ci gaba da fama da shi
bayan haihuwarsu. Idan ciwon hawan jini ne, a kan nemi magungunan da ke saukar
da ciwon, ko ma a kauda shi gaba ɗaya. A wasu lokutta, ana
fahimtar cewa ba hawan jini ba ne, musamman bayan an jarraba magungunan hawan
jini da dama. Garwashin wuta ake samowa, sai a ɗebi gashin da ake samu a majema a zuba ciki, sannan a sa mace ta
yi amfani da mayafi mai yalwa ta lulluɓe kanta a ciki tare da
hayaƙin turaren, yadda turaren zai ratsa jikinta
ko’ina. Idan ciwon na da alaƙa da iska, akan samu sauƙi a warke, domin turaren gashin yana da wani sirri na musamman,
kuma yana taimakawa wajen raba, ko kwantar da ciwon da iska ke haddasawa a
jikin mutane, musamman mata[10].
Gyara Jikin Mai Jego
Akan nema wa mata, musamman sabbin haihuwa
taimako daga wajen majema, domin su mayar da komaɗa, kuma su samu sauƙi daga wahalhalun da suka sha a yayin goyon ciki da naƙuda da ma dai sauran yanayin da suka samu kansu a baya. Rashin
samar da ingantattun magungunan tattalin lafiyar jiki, kan iya sa jikin mace ya
lalace, watau ya saki. A irin wannan halin ne iyaye ke neman taimako a
gargajiyance daga ma’abutan magungunan, don su tallafi lafiyar mai jego. Bisa
ga al’ada, majema na daga cikin waɗanda ake neman agajinsu,
domin a samar wa mace lafiya, kuma a mayar da ita sabuwa kamar yadda take a da.
Akan nema wa mai jego garin bagaruwa, sai a jiƙa ta, ta riƙa amfani da ruwan a yayin da za ta yi tsarki, watau kafin ta sa
ruwa, sai ta yi tsarki da ruwan bagaruwan, sannan ta sa ruwa ta yi tsarki na
sosai. Idan mace ta ɗabi’antu da yin haka, zai taimaka ya sa jikinta
ya game, watau duk inda ya buɗe ya matse.
Kammalawa
A cikin wannan aikin da aka gudanar, an yi ƙoƙarin fitowa da ire-iren magungunan da
majeman ƙasar Hausa ke samar wa ga jama’a. Waɗannan magungunan sun kasance suna taimakawa wajen tattali da
kyautata lafiyar al’ummar da take rayuwa a farfajiyar da ake dangantawa
da ƙasar Hausa. Wannan gudummuwar da majema suke
bayarwa ta wannan sigar, gagaruma ce, domin magunguna da suke haɗawa ta amfani da mahaɗan da suke haɗawa sun ƙara tabbatar da wannan sana’ar a matsayin ta
gida, watau wadda Hausawa suka gada kaka da kakanninsu. Ta hannun masu
sana’o’in gargajiya ne al’umma ke samun taimako na magungunan wasu cututtuka,
kuma su ma majema suna daga cikin rukunin masu sana’ar da mutane suke dogara da
su wajen samun magunguna. Wannan bincike ya gano wasu sirrika na ɓoye a kan mahaɗan magungunan gargajiya da majema suke amfani da
su wajen warkar da cututtuka. Haka kuma, wannan aikin, ya gano irin gudummuwar
da majema suke bayarwa a kan harkar tattalin lafiyar ƙananan yara da iyayensu, mata.
Manazarta
Bunza, A. M. (1990). Hayaƙi fid da na kogo (nazarin siddabaru da sihirin Hausawa) [Unpublished M. A Dissertation]. Jami’ar
Bayero, Kano.
C.N.H.N. (2006). Ƙamusun Hausa.
cibiyar nazarin harsunan Nijeriya,
Jami’ar
Bayero.
Sallau, B. A. (2010). Wanzanci da
muhimmancinsa ga rayuwar Hausawa. M. A. Najiu Professional Printers.
Tukur, A. (1988). Nazari a kan
cututtukan da suka shafi fatar jiki da magungunansu a Bahaushiyar al’ada [Unpublished
B. A Project]. Jami’ar Bayero, Kano.
[1] Hirar da aka yi da majemi Abdulkarim
Ma’aruf Garo ɗan kimanin shekara 50, a majemarsa da ke garin
Garo da ke cikin Ƙaramar Hukumar Mashi, Jahar Katsina a ranar
03/12/2020.
[2] Hirar da aka yi da majemi Abdulkarim Ma’aruf Garo ɗan kimanin shekara 50, a majemarsa da ke garin Garo da ke
cikin Ƙaramar Hukumar Mashi, Jahar Katsina a ranar
03/12/2020.
[3] Hirar da aka yi da majemi Abdulkarim Ma’aruf Garo ɗan kimanin shekara 50, a majemarsa da ke garin Garo da ke
cikin Ƙaramar Hukumar Mashi, Jahar Katsina a ranar
03/12/2020.
[4] Hirar da aka yi da Malam Sa’idu Bishir S-power, shugaban matasan
Abatuwa, kuma majemi na garin Katsina ɗan shekara 32 a wurin
Sana’arsa da ke a mayankan Abatuwa da ke cikin ƙwaryar garin Katsina a ranar 28/10/2020.
[5] Hirar da aka yi da Dattijo Baba Salihu ɗan kimanin shekara 85 a majemarsa mai suna Godada da ke
cikin Ƙaramar Hukumar Wurno da ke cikin Jihar Sakkwato
a ranar 18/02/2021.
[6] Hirar da aka yi da majemi Abdulkarim Ma’aruf Garo ɗan kimanin shekara 50, a majemarsa da ke garin Garo da ke
cikin Ƙaramar Hukumar Mashi, Jahar Katsina a ranar
03/12/2020.
[7] Hirar da aka yi da Majemi Abubakar Ahmad ɗan shekara 37 a majemarsa da ke unguwar Cake da ke cikin garin
Katsina a ranar 08/11/2020.
[8] Hirar da aka yi da Alhaji Mustapha
Labaran, shugaban majema na Jihar Sakkwato ɗan shekara 48 a
gidansa da ke unguwar Rogo a cikin garin Sakkwato a ranar 06/02/2021.
[9] Hirar da aka yi da Dattijo Baba Salihu ɗan kimanin shekara 85 a majemarsa mai suna Godada da ke
cikin Ƙaramar Hukumar Wurno da ke cikin Jihar Sakkwato
a ranar 18/02/2021.
[10]Hirar da aka yi da Dattijo Baba Salihu ɗan kimanin shekara 85 a majemarsa mai suna Godada da ke
cikin Ƙaramar Hukumar Wurno da ke cikin Jihar Sakkwato
a ranar 18/02/2021.
0 Comments
ENGLISH: You are warmly invited to share your comments or ask questions regarding this post or related topics of interest. Your feedback serves as evidence of your appreciation for our hard work and ongoing efforts to sustain this extensive and informative blog. We value your input and engagement.
HAUSA: Kuna iya rubuto mana tsokaci ko tambayoyi a ƙasa. Tsokacinku game da abubuwan da muke ɗorawa shi zai tabbatar mana cewa mutane suna amfana da wannan ƙoƙari da muke yi na tattaro muku ɗimbin ilimummuka a wannan kafar intanet.