Hausa Language Academic Website

Monday, 5 February 2018

Ganin Ido Nassi Ne Da Babu K’ila-Wa-K’ala: Ta Farfesa Aliyu Muhammadu Bunza

https://www.amsoshi.com/game-da-mu/

 

 

https://www.amsoshi.com/tuntubi-masu-gudanarwa/

 

https://www.amsoshi.com/contact-us/

 

 

  1. Na kiri sarkin da shi kad’ai aka wa bauta,


Na yi salati ya zamto tsanin adu’ata,

Duk ahalil baiti ban rage ba ga tsarinta,

Na sa ashabu ko guda kar ka musanta,

Haskensu ya barkace duhun da ka cutarwa.

 

  1. Allah Ya yo samai k’asai bisa tsarinSa,


Yai rana Yai wata nujumu a gefensa,

Yak’ k’ago gizagizai suna shawaginsa,

Duk fad’in duniyarmu can ga hukuncinSa,

‘Dawafi taka yi da mu tutut babu tsayawa.

 

  1. Aikin rana ta rarrabe kwanukkanmu,


Don ga ibada mu rarrabe lokuttanmu,

Taurari an ka yo k’awa ga sama’unmu,

Sannan aka yo wata ya zan jagoranmu,

Kwanakkin shekaranmu nan muka ganewa.

 

  1. Rana kwana guda rawanta ka k’arewa,


Taurari ko cikin dare suka haskawa,

Hasken rana gizagizai ke karyawa,

In sun ishe jinjirin wata sai makewa,

Nan aka rigima ga lisafin tantancewa.

 

 

 

 

 

  1. Sunan farkon wata Hilalu ga littafai,


Wato d’an jinjiri ga farkon dubi nai,

In ya yi rabi ga kwanakinsa na k’irganai,

Nan sunanai Badar ga hasken zatinai,

Dan nan ya zamo K’amar Shahar gun k’irgawa.

 

  1. Kuwwar da ake ga jinjiri don murnar sa,


Ga baki hangahan ido na dubin sa,

Mata ta’bi da yara na ta rawa gun sa,

Shi ne aslain Hilalu can gun hilarsa,

An shiga sabon wata da fatar morewa.

 

  1. Kwana ashirin da goma su ne k’olinsa,


In yai ashirin da ukku sau ukku k’idanSa,

Ya cika sunna sahihiya ba a musunSa,

Nace bisa lisafi ga farkon dubin sa,

Kowane adadi ka kai garai babu musawa.

 

  1. In ka ga ya hau ka sake duba hisabinka,


In ya kasa ka k’ara bin lisafinka,

Gano adadi ka bar kula da kalandarka,

Manta da bugun k’asa da ‘yar kwamfutarka,

Annabi (SAW) ne yai hani da furucin k’yaccewa.

 

  1. Nassi ya ce, ganin ido shi ne zance,


Duk wani ba shi ba anka hau an ragaice,

Kway yi ibada da shi ku ce, ta lalace,

Ya shiga saki zari dole ko zai dabirce,

Ya sake asali ya kama reshen rushewa.

 

 

 

 

 

  1. In an ga wata farin gani walkan ke nan,


Duk wasu ‘yan kame-kame an daina dan nan,

Ba sauran jinkirin ibada das san nan,

Hujja ce yanke dakata nan shi ke nan,

Duk wani uzuri gare ka nan za shi tuk’ewa.

 

  1. Shaida ga tsayinsa adili d’aya hujja ne,


Yardadde kamili abin so ga mutane,

Mai imani da gaskiya da ak’ida ne,

In ya ce, ya gani ga nassi hujja ne,

Sarki ya sanar da muminai ga hukuntarwa.

 

  1. In su biyu sun ka zo ga sarki shaidarwa,


Babu sananne cikinsu kan tantancewa,

Ko adalcinsu ya buwaya ga ganewa,

Nassi ya ce Amiru na jinkintarwa,

Har wani shaidu ya samu don daidaitawa.

 

  1. Tantance adili yana can ga sarakai,


Hak’k’insu su tanado na sunna malammai,

Masu rik’on gaskiya na Allah adillai,

Domin su yi bincike na rarrabe adillai,

Kowace matsala ya zan suna gaba ga kulawa.

 

  1. Ba a musun adili ga shaidun shaidarwa,


Tabbata zancensa wajibi ne kamawa,

Ba hurumin dakata wa sarki ga sanarwa,

‘Da’a sarki ka yi a nan ba ya musawa,

Shi zai jagora nan ga d’auka da ajewa.

 

  1. ‘Dan bidi’a, fasik’i da Kotiyo shashasha,


Shaidunsu ana gudun sa don aikin assha!

Don an k’i batunsu don suna aikata assha!

Ba su da ikon su sha ruwa su yi mashasha,

Kamun bakinsu dole ne babu ragawa.

 

  1. Wanda ya kai kansa fada domin ya yi shaidu,


Ko aka tura shi don ya je tabbata shaidu,

Sarki a tufakkurinsa yas soke shaidu,

Ta tabbata nana sai bid’an sabon shaidu,

Shaidan bai izgili ya sha ko farawa.

 

  1. Wanda ya shaide shi adili bisa ilminsa,


Yaj ji bayaninsa fada gun ik’irarinsa,

‘Daukar azumi yakai a nan ga hukuncinsa,

Ilmin sarki daban saninsa daban gun sa,

Inkarin fada bai hana masa d’aukawa.

 

  1. Soke shaida ga mai hukunci a kiyaye,


Rubba yakan zo rashin sanin abu kai waye,

Ko ko siyasa walau adawa ta iyaye,

Mai dahuwa shi da masu banda da ‘yan soye,

Sirrin rad’ad’in wuta gashi suka iskewa.

 

  1. Muddin ka gan shi ka kiyaye da wata ne,


Ko kai d’ai kag gane shi taro na mutane,

Hujja ta hau ka babu zancen kai wane?

Lura yak’inin gani a komai haujja ne,

Ba wata hujjar da ke gabansa ga shaidarwa.

 

 

 

 

 

  1. Sai nassin Mustafiida taro na mutane,


Masu yawa ko’ina a birni zazzaune,

Sun ka yi kuwwar hilalu hannu na nune,

Ko labari a ko’ina yab bi birane,

Ba zancen bincike a nan sai d’aukawa.

 

  1. Ko da a cikinsu adilai ga fasik’k’ai,


Ga malammai k’alilatan ga jahillai,

Ko cunkoson da ba a rarrabe halinai,

Ba a buk’atar a kai su zauren hakimmai,

Tanyonsu ciri a kai ga d’auka da ajewa.

 

  1. Zancen adadi na Mustafida a kula shi,


In sun kai ukku sun wadata a nassinshi,

Dan nan kuma hat tawaatiri ga hukuncinshi,

Ba hujjan shan ruwa da an ji jawabinshi,

An shiga Ramadhaana babu zancen kutsawa.

 

  1. In gumma alaikumu in irin haka ta auku,


K’auyenku gizagizai su mamaye sashenku,

Ba sarari ko’ina sama’u a lungunku,

Nassi ya ce ku k’addara ga k’idayanku,

Don tabbata gaskiya ta d’auka da ajewa.

 

  1. Nassin ingumma can wurin tawilinsa,


An yi umurni da fak’darun  bisa nassinsa,

Nan masana sun ka ce ana kirdadonsa,

In babban girgije ya make gefensa,

K’addartawa akai tsayinsa ga k’irgawa.

 

  1. Wansu mazaje ganinsu ba haka nan ne ba,


Sun ce masana fagen hisabi su yi kwamba,

Sai sun rabe kainuwa da kifi bisa d’amba,

Sun ce a bi lisafinsu ba sa’bo ne ba,

Muddin an kasa ittifak’in ganowa.

 

  1. Manyan mutak’addimina sun soke batun nan,


An ga hadisin hanin hisabi ga batun nan,

Zancen fak’dar lahu ga kulkin nassin nan

Mujmal  sunansa can Ussulu  a fannin nan,

Kurman nassi fashinsa nassi aka sa wa.

 

  1. Manzo ya ce ku k’addara ya yi talatin,


Wato ku cike k’ida ku kuble shi talatin,

Shi ne nassi mufassirun  dakanta min,

Ya soke turaddudun  da k’aulaani  d’ad’a min,

Babu khilaafun gare ta, ba ta da rud’arwa.

 

  1. Zancen a bi shugaba ku gane bayaninsa,


Wato babban Amiru koko wak’ilinsa,

Alk’ali ne gare ku ko mufti kansa,

In an rikice ga lisafi aka zo kansa,

K’aulin da ya tabbatas garai aka komawa.

 

  1. Hatta da ganin mutum guda in ya yarda,


‘Da’a aka yi garai a mai da ruwa randa,

Sunnarsa ya ta da kat-ta-kwana da ‘yan sanda,

K’auye da birni a kai sanarwa da takarda,

Ta tabbata ba musu ga d’auka da ajewa.

 

 

 

 

 

  1. In sarki d’ai ya gan shi ba shaidu gunsa,


Kamun bakinsa dole ne ga hukuncinsa,

Su ko jama’ar gari su bar shi da aikinsa,

Ba ya da nassin matsa wa ko da bawansa,

Nassi ne yanke Ummahaatu  ka nunawa.

 

  1. Sarki ya samu binciken shaidun bak’o,


Ko majahuli da yat taho bayyana sak’o,

Koko Ibinis sabili mai rataya k’ok’o,

Tsoho mai hurhurar gira zo dudduk’o,

Sarki na bincikarku don tantancewa.

 

  1. Shaidu ba rantsuwa yake ga bayani ba,


Ba zana mai wata akai ya yi sharhi ba,

Ba kwanakkin wata ake son ya fad’i ba,

Ba mintocin ganin wata za ya fad’i ba,

Ba mu da nassin k’ididdigar ga ta k’uk’ewa.

 

  1. Nassi bai k’ayyade wa shaidu lotto ba,


Ko bayan azzahar ya zo bai latti ba,

Kanun baki akai da ranko ‘Danbaba,

Ga abu sahalan a mai da shi babbar gaba,

An rarraba kawunanmu mun kasa had’ewa.

 

  1. Ba wata falala ga mai ganinsa a nassance,


Manzo dai bai ganai ba mun gan shi rubuce,

Labari an ka ba shi yak kuwa tantance,

Yay yi umurni a kama baki a azunce,

Sunna sauk’i gare ta ba ta da kushewa.

 

  1. Ku ‘yan sai mun gani ku gyara fahintarku,


Hujjarku guda ku ce kuna da k’idayanku,

In makuwa tas shigo shi wa zai fid da ku?

Wacce ko an gani ku kama k’idayanku?

Don Allah ‘yan’uwa mu zan sassautawa.

 

  1. Kai ko mai dargaza tsaya ji bayanina,


Uttazu gaya wa k’ungiyarku ta bar ‘banna,

Soke ganin adili gare mu bala’i na,

Kore ganin mustafiida jawo fitina na,

An yi fito-na-fito da Manzon shiryawa.

 

  1. Don sarki bai gani ba ba a musun shaidu,


Ga Manzo bai gani ba yak’ k’arfafa shaidu,

To wace hujja gare ka kan k’aryata shaidu?

Kun hana sarki ya ji shi don k’ulla makidu,

Hurmin Ramadhaana kun ka kai mu ga ketawa.

 

  1. Nassi bai yarda an gani a k’i d’auka ba,


Bai ce sarki ka ba da iznin d’auka ba,

Bai ba wata k’ungiya kafa ga hukunci ba,

Suumuu yac ce wa afd’iruu  malam babba,

Muddin an gan shi an gama ba fasawa.

 

  1. Ga wata hikimar rashin sani can ga Nataro,


Wai mu had’e kanmu don mu ba mak’iya tsoro,

‘Daukarmu a tare, gun ajewa mu bi taro,

Ba a k’iyasi wurin da nassi yai tooro,

Balle fatawa ta shisshigin k’in k’arawa.

 

 

 

 

 

  1. Ban ga had’in kai ga goge nassin sunna ba,


Ba wata hikima na karkacewa shari’a ba,

Ban ga karatu ga wanda yak’ k’i Hadisi ba,

Ni ban ga barazana ga taron zunubi ba,

Son rai yat tarwatsa mu mun kasa kulawa.

 

  1. ‘Dan taron k’ungiyarmu ko na d’arik’armu,


Bai ijma’in da za shi kore farillarmu,

Mun shaidi ganin wata da yara da manyanmu,

Sarkinmu ya tabbatar ya yarda da k’aulinmu,

Hujja ce babba shan ruwanmu da d’aukawa.

 

  1. Mai ce wa ba a shan ruwa ba a ajewa,


Ba mu hadisin da kag gani mai gansarwa,

Wanda ya kore ganin yak’ini korewa,

Yac ce Lamid’o na da hujjar sokewa,

Ko da an gan shi ba a d’auke da ajewa.

 

  1. Mai fatawar k’aryatar da taro hanyanka,


‘Dan guntun bincikenka ne ke rud’a ka,

Shaid’an ya yaudare ka ya ci amanarka,

Ya kai ka fad’a da gardama da Nabiyunka,

Ka bi hadisai kana ta faman sokewa.

 

  1. Masu ganin babu adili sai jama’arsu,


Sai wani d’an k’ungiyarsu ko na d’arik’arsu,

Ko wani d’an mazhabarsu mai bin son ransu,

Wanda ya ce babu mumini sai danginsu,

Ya rufe k’ofar zama da shi tattaunawa.

 

  1. An ga wata lokacin Umar bisa mulkinai,


Bayan an sha ruwa bayani yas mai,

An ka gabatar da masu shaidu fadatai,

Bai k’aryata kowane ba can ga hukuncinai,

Ko mun fi Umar rik’o ga sunna da kulawa.

 

  1. Baba Hadisin Kuraibu babbar hujja ce,


Muddin an gan shi lisafi ya lalace,

Shi aka aiki da shi a bar sauran zance,

An kai k’arshe, ganin yak’ini ne dace,

Modibbo da Maigari su huta da sanarwa.

  1. Babbar hujja ganin yak’ini na mutane,


Ko k’ittawan gira ya ‘boye gun nune,

Muddin an gan shi ba batun sake tunane,

Muminnan k’auye haa kazaa har na birane,

An hujjance su ba kalami na dad’awa.

 

  1. In farali yac cika walau ya zo ba d’ai,


Muddin an gan shi lisafi ya zo bai d’ai,

Ya zama raba gardama a mik’a wuya bai d’ai,

Wanda ya ce ba a yi shi kawo hadisinai,

Wanda ya soke ganin yak’ini sokewa.

 

  1. In an ga wata ganin yak’ini na idanu,


Ya zama hujja ga ‘yan Adam har aljannu,

Masu walankeluwa da nassi ku bi sannu,

K’arya furta ta dole ne runtse idanu,

Bil’amu yau ko yana da rai wa ka kulawa?

 

  1. Kore yak’ini ga malami ya zan hauka,


Sake karatun sani ka kyautata nahawunka,

Don ka ga ana zuwa wurin tafsirinka,

‘Yan banga na kururuwa ga bayaninka,

Sai ka ga ka furce malamai duka ganewa.

  1. Don ka yi zama Masar da Sudan ga karatu,


An kai ka Madina don shahada ta rubutu,

Wai kai a ganinka ka yi manyan makarantu,

Ko wai zance ka ce ina yay yi karatu?

An koma cin ido da sunan koyarwa.

 

  1. Mu a sama’un garinmu Bunza Madinanmu,


Nan Misirar Bunza d’aukacin Sudaninmu,

Nan mun ka ganai k’uru-k’uru a sama’unmu,

Mun ka yi d’a’a ga annabinmu abin son mu,

Mun ga yak’ini k’iri-k’iri ba mu sakewa.

 

  1. In an ga wata hak’ik’atan an shaida shi,


Duk wani zance na Mazhaba sai a aje shi,

Babu d’arik’ar da za ta soke hukuncin shi,

Balle wata k’ungiya ta ce ta kore shi,

In dai Allah ake nufi bisa shiryarwa.

 

  1. A banzanta ganin ido a bi shi a rafashe,


A ture batun adilai a rungumi ‘yan tashe,

A barkata nassi da falsafa ai ta hasashe,

A d’au komfuta a bar hadisai tattarshe,

A k’ago kalandar ganin wata ai ta bugawa.

 

  1. A sa k’attan kafirai cikin addininmu,


Da k’warorin jahilanmu don a ci irlinmu,

Da malaman fada karnukan zamaninmu,

A ba su na k’osai su firgita mu su watse mu,

A ci muna fuska k’iri-k’iri babu ragawa.

 

  1. Ganin Makka daban ganin k’asarmu daban ne shi,


Kaman nisan Andolas Khurastani zubin shi,

Ga nassi kowanmu zai tsaya ga ganin kanshi,

Bayanin da Kuraibu yay yi in mun gane shi,

Ba za mu yi d’a’a ga masu k’aga kalanda ba.

 

  1. Muna nan rana kataa, a Makka ishaa’i ce,


Da sallarmu da shan ruwanmu in ka tantance,

Akwai sa’bani na lokaci a hak’ik’ance,

A ce mu had’e duk mu zan guda an dabirce,

A mai da gabas yamma babu nassi na rik’awa.

 

  1. Katafashen d’alibi akwai shi da ban tausai,


Burakallin malami takaici ka kashi nai,

Sakakken mabiyi da hankali za a kira nai,

Zuma in yai gardama wuta aka ruga mai,

Hayak’i shi yi turnuk’u a huta da la’bewa.

 

  1. Da kai nike Rikitazu shugaban masu zak’ewa,


Na cin irlin muminai da kai su ga kokawa,

Bala’in ya kai ga limamai wa ka tsayawa?

A tarwatsa mamu da ladanai babu kulawa,

A kan maagin cefane da naira ta kashewa.

 

  1. Bala’in ga da kun ka ‘bangalo rusheshe ne,


Jidalin da ya takaro gudan tik’ek’e ne,

Fasadin da ya faru wa mutum! Jibgege ne,

Ta’adin da ya yunk’uro gudan makeke ne,

Saboda tuwon alkama a kai mu ga kokawa.

 

 

  1. Da cin zarafin muminai da ‘bata ak’idarsu,


A tozartasshe su haa ka zaa cin fuskarsu,

A ko wofintar da su da cin zuk’uk’unsu,

Da safe da maraice k’unniya cin namansu,

Saboda yak’inin ganin wata babu musawa.

 

  1. Idan sarki bai ga ni ba bai ji bayani ba,


Da yai cigiya har shigan dare ba a dace ba,

Ba zai zama hujja ta k’ulle k’ofar shaida ba,

Hak’ik’an yanayin k’asa guda ba d’ai ne ba,

Fa ba makawa dole jinkirin saurarawa.

 

  1. Shaidu ko da da rana yaz zo da bayani,


Sunna ta ce a dole ne ba shi sukuni,

In an ka ji gaskiya ana sake tunani,

Ba a damo gungurum na manyan dodanni,

Ga addini ba a soka son rai da suk’ewa.

 

  1. A sa addini zama siyasar sa’bi-zarce,


Da Pidipi ta shigo shi duk ya lalace,

Da fadanci ya rufe shi duk an dabirce,

Da an tsoma kwad’ai cikinsa duk an sagarce,

Ana had’a mabiya fad’a buk’atar holewa.

 

  1. Salon sa sarki cikin batun ga akwai zamba,


Fa ba don an so shi an ka sa shi ga aikin ba,

Ga masalatai muna ta yi bai shaida ba,

Yau mun ga wutar gashinmu tun ba mu shirya ba,

Mun dudduk’o mu samu hanyar tserewa!

 

  1. Mu ka kiran duniya ta kawo hujjarta,


Da nassin aya walau hadisi a kwatanta,

Su koma ‘yan baya gaskiya sun ture ta,

Don kwad’ayin duniya su mara wa macuta,

Ana ta kashin ‘yan uwansu ba mai cetarwa.

 

  1. Uttazu kiro muk’addami bari suka tai,


Haba d’an gargajiya tsaya bari suruttai,

Da Modibbo na unguwa a soro malammai,

Fa Shaid’an ya ci mu ya kamata mu bore mai,

Dole had’in kanmu lokaci na ta wucewa.

 

  1. Masu d’arik’a da ‘yan Izala hayyanku,


Ga mak’iya can suna hararar lunguku,

Kun zama kifi kuna ta cin kanku da kanku,

Kun zama BOKO HARAM ga masu k’iyayyarku,

Safe da maraice sai kashi sai d’aurewa.

 

  1. Wai kai kurinka tun da ka bi d’arikarka,


Kai ka doronka k’ungiyarka ka rud’a ka,

Ko tink’aho da mazhaba ga ak’idarka,

Ga mak’iya sun yi k’ungiya sun sha toka,

Ku da k’asashenku sai kisa sai korewa.

 

  1. Hadda siyasar ga makira an d’ebe ku,


Duk wani aikin tsaron k’asa an fid da ku,

Kun zama almajirai ga baital malinku,

An gayyato duniya a taru a watse ku,

Kun kasa tufakkarin dubaru na rik’awa.

 

 

 

 

 

  1. Allah cece mu kuk ka dubi dabararmu,


Mun san in don halinmu sai mun ci bonenmu,

Ali Muhamman na Bunza ne mai wak’armu,

Jikan Inta Imamu mai auren Danmu,

Dogo angon Gadaje manyan koyarwa.

 

 

 

 

 

https://www.amsoshi.com/contact-us/

No comments:

Post a Comment