Kasuwancin Kan Intanet Na Jarabawa (Evaluation), Karatun Bita (Proofreading), Kirkirar Rubutu (Content Creation)

An ciro daga littafin:

BIƊA DA TANADI A DUNIYAR INTANET
(Sana’o’i, Kasuwanci, Ƙwadago)

Na

Abu-Ubaida SANI
Abdulrahman ALIYU

Manazartar Littafi: Sani, A-U. & Aliyu, A. (2026). Biɗa Da Tanadi a Duniyar Intanet (Sana'o'i, Kasuwanci, Ƙwadago). Amsoshi Academic Publishers. ISBN: 978-978-62480-1-1. DOI: https://doi.org/10.5281/zenodo.21361768

Tuntuɓa Domin Samun Littafi: 

Dr. Abu-Ubaida Sani: Imel - abuubaidasani5@gmail.com | WhatsApp - 08133529736

Dr. Abdulrahman Aliyu: WhatsApp - 08036954354

Jarabawa (Evaluation)

A fannin ƙwadagon kan intanet da ya shafi kimiyyar harshe, jarabawa nau’in aiki ne wanda ya shafi aunawa da sanya maki ga ayyukan da waɗansu suka yi. Akan samu lokutan da kai tsaye akan ba da aikin fassara domin jarabawa, misali idan za a ɗauki sababbin ma’aikata Hausawa.[1] Yayin da mai fassara ya kammala fassara kalmomin jarabawa da aka ba shi, to za a ba wa ƙwararre wanda zai duba sannan ya sanya maki.

A waɗansu lokuta kuwa, ana iya ɗauko ɓangaren wani aiki mai yawa da aka gudanar a tura shi domin dubawa da sanya maki. Wani abin lura shi ne, jarabawa a wannan fannin ya bambanta da fannonin ilimi da matakan karatu da ake da su. Dalili kuwa shi ne, a mafi yawan lokuta, dole ne mutum ya samu kashi casa’in da bakwai a cikin ɗari (97%) kafin ya ci jarabawar. Da zarar ya yi ƙasa da haka, to za a ɗauke shi a matsayin mai rauni.[2] Ƙa’idojin sun ci karo da faɗin Hausawa cewa: “Ɗan’adam ajizi ne” ko “Ɗan’adam tara yake bai cika goma ba.” Wani abin da ya ƙara bambanta su shi ne jerin ƙa’idojin abubuwan da ake dubawa yayin jarabawar. Gudanar da aikin jarabawa yana iya kasancewa a kan wata manhajar intanet, ko kuma a kan fayil ɗin Excel. A duba misali a cikin hoton da yake ƙasa:

Hoto Na 4.5: Aikin jarabawa da aka turo cikin harshen Hausa

Madogara: Saƙon imel daga kamfanin fassara na ByLanguages

A cikin wannan saƙon imel da aka turo, za a tarar da cewa kamfanin sun yi jarabawa ne a sabon mai aikin fassara zuwa harshen Hausa. An turo fassarar Hausar da ya yi a matsayin aiki domin a duba a saka mata maki.

Karatun Bita (Proofreading)

Aikin karatun bita yana matuƙar kama da na ‘gyaran rubutu.’ Bambancinsu shi ne, karatun bita mataki ne da yake gaba da na gyaran rubutu. Ana yin sa ne bayan an kammala gyara rubutu. A wannan gaɓar, abin da ake buƙata kawai shi ne dubawa da tabbatar da babu tuntuɓen alƙalami ko ɗan jirkicewar tsarin rubutu. Akan daidaita wuraren da kwamfuta take jirkita rubutun Hausa, misali “book” a matsayin “boko.”

Kamfanin Terra Translations sun bayyana cewa, tsarin fassara yana iya ƙunsar mataki biyu kawai wato ‘fassara’ da ‘gyaran rubutu.’ Yana kuma iya ƙunsar matakai uku (3), wato ‘fassara’ da ‘gyaran rubutu’ da kuma ‘karatun bita.’ (Marco, 2022 SL. 1).

Karatun bita ya kasance ɗaya daga cikin ƙwadagon kan intanet na ɓangaren kimiyyar harshe da suke da ƙalubale mai yawa. Dalili kuwa shi ne, akwai masu karɓar ayyukan Hausa da dama a kan intanet waɗanda ba ƙwararru ba ne. Da yawa daga cikinsu ba ko Hausawa ba ne. A sakamakon haka, mai karatun bita zai iya cin karo da ayyukan da suke tattare da ɗimbin matsaloli. Matsalolin suna iya haɗawa da ƙa’idojin rubutu da ma nahawun harshen kansa.[3]

Ƙirƙirar Rubutu (Content Creation)

Rubutu ba ya yin kansa. Duk wani rubutu da aka gani a kan intanet (kafafen intanet) ko a fuskar na’ura ko allunan tallace-tallace (da sauransu), to rubuta su aka yi. Fagen ƙirƙirar rubutu yana da matuƙar faɗi. Kasuwarsa ta daɗe tana ci a duniya. A matakin duniya, duk wani babban kamfani da zai iya zuwa ƙwaƙwalwar mutum, to lallai wannan kamfani yana aiki da masu ƙirƙirar rubutu. Haƙƙinsu ne su samar da:

a.  Bayanin kamfani cikin salo mai jan hankali,

b.  Tallace-tallacen hajojin kamfanoni,

c.  Bayanan yadda ake sarrafawa ko amfani da kayayyakin kamfani,

d.  Samar da rubuce-rubucen da za su ɗaga darajarsu da ƙarfinsu a duniyar intanet (online ranking), da makamantan waɗannan.

Ba sosai ake samun aikin ƙirƙirar rubutun Hausa ba a kan intanet. Dalili kuwa shi ne, yawancin kamfanoni da ma’aikatu da hukumomi suna bayar da ire-iren ayyukan nan ne cikin harshen Ingilishi, ko wani babban harshen ƙasar da suke. Yayin da ake son samar da na Hausa, to sukan bayar da aikin fassara ne, ko kuma fassara da ƙirƙira.[4] Kamfanin Speak Your Language (SYL) sun bayyana ‘taƙaita kashe kuɗi’ a matsayin ɗaya daga cikin amfanin fassara rubutu a maimakon ƙirƙirar sabo (Speak Your Language (SYL), 2023 para 8-10).

---

[1] Yawanci kamfanonin ƙwadagon kan intanet da suka shafi kimiyyar harshe sukan yi jarabawa kafin fara aiki da ‘yan ƙwadago.

[2] Ɗaya daga cikin ƙalubalen ayyukan ƙwadagon kan intanet da suka shafi kimiyyar harshe shi ne, ana iya cewa tsarin bai yarda da batun “ɗan’adam ajizi ne” ba.

[3] Wannan babban ƙalubale ne ga Hausawa, musamman manazarta harshen Hausa. Idan ba su tashi domin amfani da damarmakin da ake da su na ayyukan da suka shafi Hausa a kan intanet ba, wasu na daban za su ci gaba da cin gajiyar damarmakin. Abu mafi muni shi ne samar da gurɓatattun bayanai dangane da harshen.

[4] A baya an tattauna waɗannan a ƙarƙashin 4.1.1.2 da 4.1.1.4.