Shin Fulani Asalinsu Daga Najeriya Ne? Ga Tarihin da Yawancin Mutane Ba Su Taba Ji Ba

A duk lokacin da aka fara magana kan Fulani, ana ganin mutane suna kasu gida biyu.

Wasu suna cewa, "Fulani baƙi ne da suka mamaye Najeriya."

Wasu kuma suna cewa, "Fulani tun asali 'yan Najeriya ne."

Amma gaskiyar tarihi ta fi waɗannan maganganu sauƙi nesa.

Domin fahimtar lamarin, dole ne mu manta da iyakokin ƙasashen da ake da su a yau, mu koma sama da shekaru dubu da suka gabata—tun kafin a kafa Najeriya.

Da farko, ga muhimmin abu guda.

Ba a kafa Najeriya ba sai a shekarar 1914, lokacin da Turawan Birtaniya suka haɗa yankuna daban-daban suka zama ƙasa ɗaya. Saboda haka, tambayar ko Fulani sun kasance "'yan Najeriya" kafin wannan lokaci tamkar tambayar ko Julius Caesar ɗan Italiya ne. A wancan lokaci, ƙasar Najeriya ba ta wanzu.

Tambayar da ta fi dacewa ita ce:

Daga ina Fulani suka samo asali, kuma ta yaya suka zama ɗaya daga cikin manyan ƙabilun Najeriya?

Yawancin masana tarihi sun yarda cewa farkon al'ummomin Fulani sun bayyana ne a yankin Senegambia, wato yankunan da suka haɗa da Senegal, Guinea da maƙwabtan ƙasashensu na yanzu.

A wancan lokaci, Fulani makiyaya ne. Arzikinsu ya ta'allaka ne kan shanu, ba zinariya ko filaye ba. Suna bin damina da fari, suna neman ciyawa da ruwa domin kiwon dabbobinsu.

Hijirar tasu ba ta faru cikin shekara guda ba, kuma ba ta samo asali daga yaƙi guda ɗaya ba.

Ta gudana ne a hankali cikin daruruwan shekaru.

Iyali ɗaya zai matsa gabas. Sai wasu iyalai su biyo baya. Daga nan kuma 'ya'yansu da jikokinsu su ci gaba da ƙaura. A hankali, Fulani suka bazu a faɗin yankin Sahel har suka isa Mali, Burkina Faso, Nijar, Chadi, Kamaru, da kuma yankunan da yanzu suke cikin arewacin Najeriya.

Lokacin da Fulani suka isa arewacin Najeriya, ba su tarar da ƙasa babu kowa ba.

A lokacin, akwai ƙarfafan masarautun Hausa irin su Kano, Katsina, Zazzau, Gobir, Daura da sauransu. Waɗannan masarautu cibiyoyi ne na kasuwanci, noma, ilimi da sana'o'i.

Fulani suka zauna tare da waɗannan al'ummomi.

Wasu suka ci gaba da zama makiyaya.

Wasu suka zama manoma.

Da yawa kuma suka zama fitattun malamai, alƙalai, masu wa'azi da 'yan kasuwa.

Sun koyi harsunan yankin, suka ƙulla dangantaka, suka yi auratayya da mutanen ƙasar.

Wannan tsari ya ɗauki ƙarni da dama, ba shekaru kaɗan ba.

Zuwa ƙarni na 15 da na 16, al'ummomin Fulani sun riga sun kafu sosai a sassa daban-daban na arewacin Najeriya.

Daga nan ne aka kai ga wani babban sauyi a tarihin Afirka ta Yamma.

A shekarar 1804, wani malamin Musulunci Bafullatani mai suna Usman ɗan Fodio, wanda aka haifa a yankin da yanzu yake cikin arewacin Najeriya, ya fara yunƙurin gyara addini da siyasa.

Ya yi zargin cewa da yawa daga cikin sarakunan Hausa sun karkace daga koyarwar Musulunci, suna mulki cikin rashin adalci.

Mabiyansa suka shiga jerin yaƙe-yaƙe da aka sani da Jihadin Sakkwato.

Zuwa kusan shekarar 1808, da yawa daga cikin masarautun Hausa sun faɗi, kuma aka kafa Daular Usmaniyya ta Sakkwato (Sokoto Caliphate).

Ta zama ɗaya daga cikin manyan daulolin Afirka a ƙarni na 19, tana mamaye yawancin arewacin Najeriya da wasu yankuna na ƙasashe maƙwabta.

Wannan ya ƙara wa shugabannin Fulani ƙarfin siyasa.

Sai dai hakan ba yana nufin Hausawa sun ɓace ba.

A'a.

Hausawa sun ci gaba da kasancewa mafi yawan jama'a a yankuna da dama.

Abin da ya faru shi ne, Fulani da dama sun shugabanci jihohi da mafi yawan mutanensu Hausawa ne. Bayan ƙarnuka na zaman tare, addini ɗaya, kasuwanci, harshe da auratayya, aka samu abin da mutane da yawa ke kira "Hausa-Fulani."

Duk da haka, yana da muhimmanci a fahimci cewa Hausawa da Fulani har yanzu ƙabilu ne daban masu asali daban.

Yanzu kuma mu dubi wata babbar rashin fahimta.

Wasu suna cewa saboda asalin Fulani daga yammacin Afirka yake, ba su ne 'yan Najeriya ba.

Idan muka bi wannan hujja, to da yawancin al'ummomin duniya ba za a iya kiransu 'yan ƙasashen da suke zaune a yau ba.

Tarihin ɗan Adam cike yake da ƙaura.

Yarabawa, Igbo, Hausawa, Kanuri, Larabawa, Turkawa, Farisawa, Bantu da sauran al'ummai duk suna da tarihin hijira tun daruruwan ko dubban shekaru.

Hijira wani ɓangare ne na tarihin ɗan Adam.

Muhimmin tambaya ba ita ce inda kakannin wata al'umma suka rayu shekaru dubu da suka gabata ba.

Tambayar ita ce: A ina wannan al'umma ta kafa matsuguni na dindindin tsawon ƙarnuka?

Fulani sun zauna a arewacin Najeriya tsawon daruruwan shekaru, tun kafin Turawan Birtaniya su kafa Najeriya a shekarar 1914.

Miliyoyin Fulani an haife su, sun rayu kuma an binne su a ƙasar Najeriya tsawon ƙarni.

Saboda haka, a yau Fulani suna daga cikin al'ummomin asali na Najeriya, duk da cewa tsohon asalinsu ya wuce iyakokin Najeriya ta zamani.

Haka kuma gaskiya ne cewa Fulani suna zaune a ƙasashe sama da ashirin a Afirka, kuma wasu makiyaya har yanzu suna ketare iyakoki tare da dabbobinsu.

Wannan ne ya sa wasu ke ɗaukar cewa duk Bafullatani da ke Najeriya baƙo ne.

Amma wannan ba daidai ba ne a mahangar tarihi.

Wasu sabbin baƙi ne.

Amma da yawa zuriyarsu ta zauna a Najeriya tsawon ƙarnuka.

Tarihi ba ya dacewa da sauƙaƙan kalamai.

Fulani ba su bayyana a Najeriya cikin dare ɗaya ba.

Ba su mamaye ƙasar da babu kowa ba.

Sun iso ne a hankali cikin ƙarnuka, suka zauna tare da mutanen da suka tarar, suka gina al'ummomi, suka yi auratayya, suka yaɗa ilimin Musulunci, sannan daga baya suka taka muhimmiyar rawa wajen gina tarihin arewacin Najeriya ta hanyar Daular Usmaniyya ta Sakkwato.

Saboda haka, idan wani ya tambaya:

"Shin Fulani daga Najeriya suke?"

Amsar da ta fi dacewa ita ce:

Fulani ba su samo asali ne daga yankin da yanzu ake kira Najeriya kaɗai ba. Amma sun zauna a arewacin Najeriya tsawon daruruwan shekaru tun kafin a kafa ƙasar Najeriya. A yau kuma suna daga cikin manyan al'ummomin tarihi na Najeriya, yayin da kuma suke kasancewa al'umma mai yaɗuwa a ƙasashe da dama na Afirka ta Yamma.

Tarihi ba ya kasancewa fari ko baƙi kawai.

Yana da zurfi kuma ya fi jan hankali fiye da yadda mutane da yawa suke zato.

Yanzu kuma tambaya gare ku:

Shin ya dace a hukunta mutane bisa inda kakanninsu suka rayu shekaru dubu da suka gabata, ko kuwa bisa al'ummomin da suka gina kuma suka kasance cikinsu tsawon ƙarnuka?

Mu tattauna cikin girmamawa a sashin sharhi.