Darajar Harshen Hausa Da Muhimmancin Nazarinsa

An kwafo wannan rubutu ne daga zauren WhatsApp na www.amsoshi.com

Akwai wasu mutane da suke ganin cewa koyon harshen Hausa ko nazarin shi ba shi da wani amfani mai yawa, musamman idan aka kwatanta shi da harshen Ingilishi da sauran fannoni na ilimin duniya. Wasu ma suna kallon Hausa a matsayin harshen gida kawai, wanda bai cancanci a ba shi muhimmiyar kulawa a fagen ilimi da bincike ba. Wannan fahimta ba daidai ba ce.

Haƙiƙa, harshen Hausa ba ƙaramin harshe ba ne. Harshe ne mai dogon tarihi da ɗimbin al'adu da adabi da hikima da karin magana da tatsuniyoyi da waƙoƙi da kuma rubuce-rubuce. Har ila yau, harshen Hausa ya kasance muhimmin hanyar sadarwa tsakanin al'ummomi da dama a Afirka ta Yamma da wasu sassan Afirka ta Tsakiya.

Saboda haka, bai dace mutum ya raina koyon Hausa ko nazarin Hausa ba. Nazarin Hausa yana taimaka wa mutum ya fahimci tsarin harshen, adabinsa, tarihinsa, al'adunsa da kuma yadda yake tasiri ga rayuwar al'umma. Haka kuma, ilimin Hausa yana da muhimmanci wajen koyarwa, bincike, aikin jarida, kafafen yaɗa labarai, fassara, wallafe-wallafe da sauran fannoni.

Abin lura shi ne, har ma a wajen ƙasashen da ba na Hausa ba, ana koyar da Hausa kuma ana gudanar da bincike a kanta. Misali, Jami'ar Wisconsin–Madison da ke Amurka tana koyar da Hausa a matsayin harshen Afirka, tare da darussan Hausa na matakin farko da kuma shirye-shiryen tallafin karatu ga masu nazarin harsunan Afirka.

Haka kuma, Jami'ar Harvard tana da shirin koyon Hausa, inda ake koyar da Hausa daga matakin farko zuwa matsakaici da na gaba, musamman ga ɗaliban da suke da buƙatar ilimi ko bincike a wannan fanni.

A Jami'ar Georgia (University of Georgia) ma ana bayar da darussan Hausa a wasu lokuta, yayin da Jami'ar INALCO da ke Paris, Faransa, ke da Hausa a cikin shirye-shiryen karatun harsuna, adabi da wayewar yankuna na Afirka.

Wannan ya nuna cewa Hausa ba harshen da ya tsaya a cikin ƙauyuka ko gidajenmu kawai ba ne. Har duniya tana ganin darajarsa. Idan jami'o'in ƙasashen waje suna ware lokaci, malamai da albarkatu domin koyarwa da binciken Hausa, to me ya sa mu da harshen yake cikin jininmu za mu raina shi?

Wani muhimmin abu kuma shi ne cewa ba dole ne koyon Hausa ya zama yana nufin ƙin koyon Ingilishi ba. Ingilishi harshe ne mai matuƙar muhimmanci a duniya, kuma saninsa yana da amfani sosai wajen sadarwa, ilimi da hulɗar ƙasa da ƙasa. Amma sanin Ingilishi ba yana nufin cewa Hausa ta zama mara amfani ba.

Ya kamata mu koyi harsunan duniya, musamman Ingilishi, domin amfanin da suke da shi; amma a lokaci guda mu girmama harshenmu na asali. Ba a ɗaukaka wani harshe ta hanyar wulaƙanta wani harshe.

Saboda haka, ɗaukar harshen Ingilishi a matsayin harshen da ya fi kowane harshe daraja a duniya ba kyakkyawar fahimta ba ce. Kowane harshe yana da matsayinsa da tarihinsa da al'adunsa da kuma muhimmancinsa ga masu amfani da shi. Darajar harshe ba wai kawai yawan ƙasashen da suke amfani da shi ba ce; tana kuma cikin irin tarihin da yake ɗauke da shi, ilimin da yake adanawa, al'adar da yake karewa da kuma irin gudunmawar da yake bayarwa ga rayuwar al'umma.

Don haka, mu ƙarfafa koyon Hausa, mu yi bincike a kanta, mu rubuta littattafai da ita, mu inganta koyar da ita a makarantu, mu tallafa wa masu nazarinta, sannan mu tabbatar cewa sabon ƙarni bai rasa harshensa ba.

Idan ba mu daraja harshenmu ba, ba za mu iya tsammanin wasu su daraja shi a madadinmu ba.

Hausa ba kawai harshen da muke magana da shi ba ne; Hausa wani ɓangare ne na tarihinmu, al'adarmu, tunaninmu da kuma abin da muke bar wa al'ummomin da za su zo bayanmu.

Saboda haka, duk wanda yake koyon Hausa ko yake nazarin Hausa, bai kamata ya ji cewa yana nazarin wani abu marar amfani ba. A'a. Yana nazarin harshe ne mai tarihi, mai al'ada, mai adabi, mai ɗimbin masu amfani, kuma wanda har manyan jami'o'in duniya suke ganin ya cancanci a koyar da shi kuma a yi bincike a kansa.

A ƙarshe, harshen Hausa ya yi mana komai da komai, kuma har yanzu yana ci gaba da yi mana komai. Ta cikinsa muke bayyana tunaninmu da ilimimmu da al'adunmu da kuma tarihimmu. Ta cikinsa ne aka adana dubban shekaru na hikima da ƙwarewar al'ummar Hausawa. Hausa ba kawai hanyar magana ba ce; wani ginshiƙi ne na tarihi da al'ada da ilimi da kuma asalin al'umma.

English proficiency is absolutely not a measure of intelligence.