Daga
Abu-Ubaida Sani
Jibril Yusuf
Muhammad Sulaiman Abdullahi
Bunƙasar intanet ya buɗe ƙofofin samun kuɗi masu tarin yawa. Wasu daga cikinsu sababbi ne waɗanda suka samu a dalilin samuwar intanet. Misalansu sun haɗa da ƙananan sana’o’in da suka shafi sayar da data da kuma nau’o’in ƙwadagon da suka shafi gina kafafen intanet da ba su tsaro. A ɓangare ɗaya kuwa, intanet ya kawo sauye-sauye a harkokin neman kuɗi waɗanda da ma ana da su. Tuni Hausawa masu yawa da suke da manya da ƙananan kasuwanci suka rungumi intanet, inda suke tallata hajojinsu a kafafen intanet da kafafen sada zumunta.
Sani da wasu (2019 p. 48) sun rawaito Poon
da Swatman suna cewa: “Amfani da intanet a tsakanin masu ƙananan sana'o'i ya zama wani fitaccen lamari (batu) ga
manazarta a fannin ilimin kimiyyar intanet da na kasuwanci.” Duniyar intanet shakundum ce ta fuskar
tattara hanyoyin neman kuɗi
daban-daban. Mafi yawan motsi/lamura da suke kan intanet kuɗi
suke kawowa. Kusan komai da
yake kan intanet yana da darajar da za a iya sarrafa shi domin samun kuɗi –
wato dai za a iya gudanar da kasuwanci da shi.
A intanet akan samu har tsofaffin
sana’o’in Hausawa da aka fara mantawa da su. Sannan akan iya yin kasuwanci da
waɗannan tsofaffin sana’o’i ta hanyoyi daban-daban, kamar
sayar da bayanan ko sayar da hotuna da bidiyoyin ko ɗora
tallace-tallace a kafafen da suke.
Hanyoyin Neman Kuɗin Hausawa a Duniyar Intanet
Hausawa masu yawa suna samun kuɗi a
kan intanet a yau. Harkokin samun kuɗi a intanet
suna da yawa. Duk da haka, ana iya kallon su ta fuskoki guda biyar kamar haka:
1. Ƙwadagon Kan Intanet (Online Freelancing)
2. Baje Haja/Koli
3. Dillanci
4. Kasuwancin Kuɗin
Intanet
5. Talla (Advertisement)
Ƙwadagon Kan Intanet (Online freelancing)
Aikin ƙwadago na kan intanet ya shafi duk wani nau’in aiki da ake buƙatar
wata ƙwarewa ta musamman domin gudanar da ita. Manyan hajojin ‘yan ƙwadago
suke kasawa su ne basirarsu da ƙwarewarsu.
Ɗaya daga cikin alfanun irin wannan aiki
shi ne kamar yadda Downey (2022) yake cewa:
A freelancer is not an employee of a firm and may
therefore be at liberty to complete different jobs concurrently by various
individuals or firms... Downey, (2022 p. 1)
Fassara:
Firilansa ba ma’aikaci ne da wata ma’aikata ta ɗauka aikin dindindin ba, don haka yana da
damar gudanarwa da kammala ayyuka daban-daban a lokaci guda, waɗanda yake karɓa daga mutane ko ma’aikatu daban-daban...
Ƙwadagon kan intanet ya kasance
fanni-fanni. A ƙasa an kawo wasu daga cikin nau’o’in ƙwadagon
kan intanet waɗanda
Hausawa suke cin gajiyarsu.
Ƙwadagon Da Suka Shafi Kimiyyar Harshe (Language And Linguistic Services)
Ƙwadagon kan intanet na kimiyyar harshe ya
shafi ayyuka masu alaƙa da harsuna. Kafin shigowar intanet akan gudanar
da ire-iren ayyukan. A lokacin dole ne a haɗu tsakanin ɗan ƙwadago da waɗanda suke bukatar a yi musu aiki domin
tattaunawa. Misali, dole ne a gabatar wa mai aikin fassara takardun da zai
fassara. Shi kuwa idan ya kammala fassarar, zai tattara su ya kai wa masu abu
abunsu.
Yanzu abin ya sauya zane. Ma’aikata sukan yi rajista a kan intanet a kafafe
daban-daban. Wasu daga cikin kafafen da ‘yan ƙwadagon kan intanet na
bangaren kimiyyar harshe suke rajista da su sun haɗa da:
i. ProZ - https://www.proz.com
ii. TranslatorsCafe - https://www.translatorscafe.com
iii. Gengo - https://gengo.com
iv. TranslationDirectory -
https://www.translationdirectory.com
v. Lionbridge - https://www.lionbridge.com
vi. Upwork - https://www.upwork.com
Kamfanoni ko ɗaiɗaikun mutanen da suke neman ma’aikata za
su iya dubawa daga ire-iren kafafen domin su tuntuɓi ɗan ƙwadago. Hausawa da suke zaune a Nijeriya sukan
gudanar da ayyuka a kamfanoni daban-daban da suke nisan duniya. Fitattun ƙwadagon
kan intanet da Hausawa suke yi a yau waɗanda suke ƙarƙashin kimiyyar harshe sun haɗa da:
A - Bin Ƙwaƙƙwafin Ma’ana
(Linguistic Evaluation)
Wannan nau’in ƙwadagon
kan intanet ya shafi ƙoƙarin gano matsayin kalmomi a cikin harsuna daban-daban.
Matsayin kalmomi a nan yana nufin zubin harufansu da yanayin furucinsu a
harshen da ake aiki a cikinsa da kuma makamanciyar ma’ana ko ma’anoni
da za a iya samu tsakanin sautin furucin kalmomin da wasu kalmomi a cikin
harshen da ake bincike a cikinsa (misali yadda za a furta wata kalma a harshen
Ingilishi ko Larabci yana iya yin kamata da furucin wata kalma a Hausa. Wannan
shi ne a Ingilishi ake kira da false friend).
Haka kuma, akwai
bambanci tsakanin kalmomi
masu kama-sauti (homophones) da na kama-rubutu (homograph). Merriam Webster sun
kawo ma’anar homophones a matsayin: “one of two or more words pronounced
alike but different in meaning or derivation or spelling (such as the words to,
too, and two).” (Merriam Webster, 2024a). Ma’ana: “… ɗaya daga cikin kalmomi biyu ko sama da haka waɗanda suke da makamancin
furuci amma ma’anarsu ko tushensu ko abajadinsu daban.
Yayin da wata ma’aikata ko wani
kamfani ko gwamnati suke shirin fito da sababbin shirye-shirye ko muhimman
sunayen abubuwan da suka shafe su, akwai buƙatar gudanar da irin wannan aikin. Yadda
ake yi kuwa shi ne, za a tura kalmomin zuwa ga masana harsuna daban-daban.
Kowane masanin harshe, zai nazarci kalmomin ta fuskoki da dama.
B - Fassara (Translation)
Fassara tana nufin aikin da ya
shafi fasahar bin tsararrun matakan samar da ma’anar kalma ko kalmomi ko
jumloli ko bayanai da aka yi a cikin wani harshe (wanda ake kira harshen
bayarwa) zuwa wani harshe (wanda ake kira harshen karɓa)[1]
ba tare da salwantar da ainihin ma’anar kamar yadda take a harshen bayarwa ba,
bisa la’akari da muhimman abubuwan da suka haɗa
da bambance-bambancen al’adu da tsarin ginin jumla da suke tsakanin harsunan
biyu.
Kamfanoni da gwamnatoci da ɗaiɗaikun mutane sukan buƙaci a yi musu fassara. Kusan duk wata takardar cikin wata na’ura ko fankon magani da mutum ya ɗauka a yau, zai tarar da an fassara bayanan da suke jiki
zuwa harsuna daban-daban. Duk wannan aiki ne na ‘yan ƙwadago a fannin kimiyyar harshe.
C - Fassara Da Ƙirƙira (Transcreation)
Aikin fassara da ƙirƙira
yana matuƙar
kama da aikin fassara, musamman idan ta kasance fassara mai ‘yanci. Babban
bambancinsu shi ne, a aikin fassara da ƙirƙira, an fi mayar da hankali kan ƙirƙiro
maganganu da suka dace da al’ada
da adabin al’ummar da
ake son isar wa saƙo. Mai aiki a nan yana da damar ragi da ƙari
mai yawa daidai da manufar saƙon. Wannan ne yake ba da dama saƙo ya
fito ɗauke da salon
magana da falsafar zance irin na masu magana da harshen a matsayin harshen uwa.
D - Tafintanci
(Interpretation)
Tafintanci wani aiki ne da ya
shafi kimiyyar harshe inda ɓangarori
biyu na mutanen da ba su fahimtar harsunan juna suke iya tattaunawa a
tsakaninsu nan take da taimakon tafinta, inda shi tafinta yake fassara wa
kowane ɓangare abin da
ɗaya ɓangaren ya faɗa.
Tafintocin kan intanet sukan samu
ayyuka ta hanyoyi guda biyu:
a. Ana iya duba bayanan tafinta a
kan intanet sannan a buƙaci ya je wani wurin da za a gabatar da aiki gaba da gaba. Za
ta iya yiwuwa a kotu ne ko a wurin wani taro, da makamantansu.
b. Ana iya neman tafinta daga kan
intanet, sannan ya gudanar da tafintancin a kan intanet. Wannan yana yiwuwa ta
hanyar waya ko wata manhajar da take ba da damar tattaunawa kai-tsaye cikin
bidiyo.
E - Maye Sauti[2]
(Voice Over)
Maye gurbin sauti fasaha ce ta share sautin da aka yi amfani da
shi a cikin wani bidiyo tare da ɗora wani sauti na daban (yawanci
a cikin wani harshe na daban) cikin salo da tsarin da zai yi daidai da wanda
aka cire ɗin (misali, motsawar baki ko
wucewar hotuna, da sauransu). A yau, maye gurbin sauti ba sabon abu ba
ne ga Hausawan da suke kallon finafinai ko labarai a talabijin ko kafafen
intanet. A cikin labaran Hausa na talabijin, za a iya hasko bidiyon wani yana
magana da wani harshe na daban wanda ba Hausa ba. A ɓangare
guda kuwa, za a samu wanda zai fassara maganganun da yake faɗa sannan a ɗora sautin maganar cikin harshen
Hausa domin maye gurbin ainihin sautin da ake magana da shi.
Sauran misalan ƙwadagon kan intanet da suka shafi kimiyyar
harshe sun haɗa
da:
a. Karatun bita (proofreading)
b. Ƙirƙirar rubutu (content writing)
c. Subtitling (fassarar kan sikirin)
d. Tsara rubutu (typesetting)
[1] Ko
bayan wannan suna (harshen bayarwa da harshen karɓa), akwai waɗansu sunayen da ake musu. Sun haɗa da (a) harshe na ɗaya da harshe na biyu, ko (b)
harshen aiki da harshen mai aiki.
[2] Waɗansu sukan kira shi da
suna “Ɗora Murya”.
Manazarta:
Sani, A-U., Yusuf, J. & Abdullahi, M.S. (2025). Damfara a duniyar intanet. SAS Publishers. ISBN: 978-978-695-575-9. DOI: https://doi.org/10.5281/zenodo.19513307
0 Comments
ENGLISH: You are warmly invited to share your comments or ask questions regarding this post or related topics of interest. Your feedback serves as evidence of your appreciation for our hard work and ongoing efforts to sustain this extensive and informative blog. We value your input and engagement.
HAUSA: Kuna iya rubuto mana tsokaci ko tambayoyi a ƙasa. Tsokacinku game da abubuwan da muke ɗorawa shi zai tabbatar mana cewa mutane suna amfana da wannan ƙoƙari da muke yi na tattaro muku ɗimbin ilimummuka a wannan kafar intanet.