Daga
Abu-Ubaida Sani
Jibril Yusuf
Muhammad Sulaiman Abdullahi
Damfara ta shafi yin amfani da dabarun yaudara domin karɓar wani kuɗi ko wani abu mai daraja irin ta kuɗi daga hannun wani. Idan aka ce abu mai daraja a duniyar intanet, bai taƙaita ba ga nau’o’in abubuwa masu daraja a duniyar zahiri dangin zinare da azurfa da tufafi da sauran abubuwan amfani. Abubuwa masu yawa a duniyar intanet suna da daraja, sannan za a iya sarrafa su domin samun kuɗaɗe daga gare su. A bisa wannan, yayin da aka karɓi ɗaya daga gare su daga hannun mutum cikin yaudara, to an damfare shi ne. Damfarar kan intanet ya haɗa har da:
a. Karɓar keɓantattun bayanai (personal information)
b. Ɓata wa mutum lokaci
c. Sauya wa mutum tunani ko daƙushe masa fahimta
d. Saka mutum wani aiki a kan intanet babba ko ƙari (misali hawa kan
wata kafar intanet domin danna wani talla (advertisement)) da sauransu.
‘Yan damfarar kan intanet suna amfani da wasu dabaru a matsayin tarkon da mutane za su yi saurin faɗawa. Sukan karanci wani al’amari da yake da jan hankali wanda zai iya kawar da tunanin mutum tare da sanya shi yanke hukunci cikin gaggawa ko zumuɗi. A wannan ɓangare na littafin an kawo wasu misalan tarkon da ‘yan damfarar kan intanet suke amfani da su.
Damfara a duniyar intanet tana
zuwa cikin sigogi daban-daban. Akwai waɗanda
suka shafi tura saƙon yaudara (malicious message) wanda yake ɗauke da liƙau ko
wasu fasahohi da za su iya tatsar bayanan wanda aka turawa. Akwai kuma waɗanda suka shafi yaudarar
mutum ta hanyar kwaɗaita
masa wata garaɓasa ko
rahusa, a inda kwaɗayi
yana iya jan sa zuwa sayen kayan boge ko sanya lambobin katin kuɗi ko bayanansa a kwandon
‘yan damfara. Sakamakon tsarin
intanet na game-duniya, babu wata hukuma ko ƙasa da za ta iya dakatar
da ayyukan damfarar kan intanet. Hasali ma, ko su kansu gwamnatoci da hukumomi
ba su tsira daga fuskantar barazanar ‘yan damfara da masu kutse a kan intanet
ba. A bisa haka, babbar hanyar
wanyewa lafiya ita ce amfani da rigar zamani wajen cigaba da neman ilimi
dangane da wannan ƙalubale da zamani ya zo da shi. Fahimtar sigogin
damfarar kan intanet da matakan kauce musu za su taimaka matuƙa
wajen tseratar da ‘yan ƙwadago da ‘yan kasuwar kan intanet har ma da
sauran al’umma daga faɗawa
komar ‘yan damfara.
Manazarta:
Sani, A-U., Yusuf, J. & Abdullahi, M.S. (2025). Damfara a duniyar intanet. SAS Publishers. ISBN: 978-978-695-575-9. DOI: https://doi.org/10.5281/zenodo.19513307
0 Comments
ENGLISH: You are warmly invited to share your comments or ask questions regarding this post or related topics of interest. Your feedback serves as evidence of your appreciation for our hard work and ongoing efforts to sustain this extensive and informative blog. We value your input and engagement.
HAUSA: Kuna iya rubuto mana tsokaci ko tambayoyi a ƙasa. Tsokacinku game da abubuwan da muke ɗorawa shi zai tabbatar mana cewa mutane suna amfana da wannan ƙoƙari da muke yi na tattaro muku ɗimbin ilimummuka a wannan kafar intanet.