Mijina Bai Fi Karfin Matsalar Gidansa Ba Amma Wai Zai Kara Aure

Tambaya:
Assalamu alaikum. Wani miji ne da matarsa suke rayuwa tare, amma miji ba shi da wadataccen arziki sosai. A mafi yawan al’amura na gida kamar biyan haya, kuɗin makarantar yara, sayan abinci da sauran buƙatu, suna haɗa kuɗin su ne tare – wato matar tana taimaka wa mijinta sosai, har ma a wasu lokuta matar ta fi mijin wadata. Yanzu mijin yana son ya ƙara aure (ya auri wata mace ta biyu) duk da cewa ba shi da wadataccen halin da zai ɗauki nauyin gidansa na farko da ke taimakonsa. Tambaya ita ce:

1. Idan mijin ya yi auren biyu, kuma ya ci gaba da yarda matarsa ta farko ta ci gaba da taimaka masa da dukiyarta (kamar yadda take yi), yayin da shi ke hidima ga sabuwar amaryar da bai da halin yi mata hidima da kyau ba, shin wannan rashin adalci ne ko kuwa halal ne?
2. Shin matar farko za ta ci gaba da ba da tallafin da take bai wa mijinta, ko kuwa ta daina, ganin cewa mijin yanzu yana son ya yi wani aure da zai ƙara masa nauyi?
3. Shin mijin da ba ya iya biyan buƙatun gidansa guda ɗaya, amma yana da damar yin wani aure, zai iya yin hakan ba tare da ya zama azzalumi ba?

A takaice: Idan matar ta farko ta ci gaba da taimaka wa mijinta (kamar biyan haya, kuɗi, sayen abinci) yayin da mijin yake hidima ga matar ta biyu ne kaɗai, shin wannan zai zama adalci ga matar farko? Menene shari’ar Musulunci ta ce a kan wannan batu?

MIJINA BAI FI ƘARFIN MATSALAR GIDANSA BA AMMA WAI ZAI ƘARA AURE

AMSA

Bismillahirrahmanirrahim. Alhamdu lillahi Rabbil ‘alamin. Godiya ta tabbata ga Allah, sannan salati da aminci su tabbata ga fiyayyen halitta, Annabi Muhammadu ﷺ.

Wannan tambaya na ɗaya daga cikin muhimman batutuwan da suka shafi adalci a cikin iyali, musamman ga waɗanda suka shiga auren fiye da ɗaya (polygyny). A farko, mu fahimci cewa Musulunci ya halatta auren mata fiye da ɗaya, amma da sharadi masu tsauri, kuma mafi mahimmancin sharadi shi ne adalci tsakanin mata.

Allah Madaukakin Sarki ya ce:

Arabic:
وَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تُقْسِطُوا فِي الْيَتَامَىٰ فَانكِحُوا مَا طَابَ لَكُم مِّنَ النِّسَاءِ مَثْنَىٰ وَثُلَاثَ وَرُبَاعَ ۖ فَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تَعْدِلُوا فَوَاحِدَةً أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ ۚ ذَٰلِكَ أَدْنَىٰ أَلَّا تَعُولُوا

Hausa fassarar:
"Idan kuma kun ji tsoron kada ku yi adalci a cikin marayu, to ku auri abin da ya dace a gare ku daga mata, biyu da uku da huɗu. To idan kun ji tsoron kada ku yi adalci, to (ku auri) ɗaya ko abin da hannayenku na dama suka mallaka. Wannan shi ne mafi kusa ga kada ku karkata."
(An-Nisa’ 4:3)

Wannan aya ta nuna cewa adalci shi ne tushen auren fiye da ɗaya. Idan mutum ba zai iya yin adalci ba, to ya fi kyau ya auri ɗaya kawai. Adalci a nan yana nufin daidaito a cikin abin duniya kamar abinci, tufafi, wurin kwana, da kuma biyan haƙƙoƙin mata na kuɗi (nafaka). Adalci ba ya nufin daidaito a cikin ƙauna ko ji na zuciya, domin wannan ba a hannun mutum yake ba.

1. Hakkin matar farko kan nafaka (tallafin rayuwa) daga mijinta

A Musulunci, nafaka (tallafin abinci, sutura, wurin zama, da magani) wajibi ne a kan miji ga dukkan matansa, ba tare da la’akari da wadatar matar ba. Ma’ana, ko matar tana da dukiya ko tana aiki, mijin ne ke da alhakin ciyar da ita da tufatar da ita bisa ga ƙarfinsa.

Allah ya ce:

Arabic:
لِيُنفِقْ ذُو سَعَةٍ مِّن سَعَتِهِ ۖ وَمَن قُدِرَ عَلَيْهِ رِزْقُهُ فَلْيُنفِقْ مِمَّا آتَاهُ اللَّهُ ۚ لَا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلَّا مَا آتَاهَا ۚ سَيَجْعَلُ اللَّهُ بَعْدَ عُسْرٍ يُسْرًا

Hausa fassarar:
"Mai wadata ya ciyar daga wadatarsa; kuma wanda aka ƙuntata masa arzikinsa, to ya ciyar daga abin da Allah ya ba shi. Allah ba ya wajabta wa rai fanka sai abin da Ya ba shi. Allah zai sanya sauki bayan tsanani."
(Aṭ-Ṭalāq 65:7)

Wannan aya tana koya mana cewa kowane miji dole ne ya ciyar da iyalinsa gwargwadon ikonsa. Amma ba a yarda miji ya dogara ga dukiyar matarsa ba don ya biya buƙatun gida, musamman idan yana da ikon yin auren biyu.

2. Shin matar za ta ci gaba da taimaka wa mijinta idan ya kara aure?

A al’ada, taimakon da mata ke yi wa mijinta daga dukiyarta ba wajibi ba ne a shari’a. Wannan taimako sadaka ne da yarda ta (tabarru’). Amma idan mijin ya nuna rashin godiya, ko kuma ya kara aure yayin da yake gwagwarmaya da nafakar gidansa na farko, to matar tana da cikakken hakkin ta janye taimakonta.

Dalilai:

• Farko: Mijin da ba zai iya biyan buƙatun gidansa guda ɗaya ba, to bai kamata ya yi auren biyu ba. Wannan rashin adalci ne ga matar farko, domin shi (mijin) yana amfani da tallafinta don ya samu damar yin wani aure, yayin da ita take fama.
• Na biyu: Babu wani dalili a shari’a da ya tilasta wa matar ta bai wa mijinta dukiyar ta. Alkur’ani ya ce:

Arabic:
وَلَا تَتَمَنَّوْا مَا فَضَّلَ اللَّهُ بِهِ بَعْضَكُمْ عَلَىٰ بَعْضٍ ۚ لِّلرِّجَالِ نَصِيبٌ مِّمَّا اكْتَسَبُوا ۖ وَلِلنِّسَاءِ نَصِيبٌ مِّمَّا اكْتَسَبْنَ

Hausa fassarar:
"Kuma kada ku yi goggon abin da Allah ya fifita wasunku da shi a kan wasu. Maza suna da rabo daga abin da suka aikata, kuma mata suna da rabo daga abin da suka aikata."
(An-Nisa’ 4:32)

Wannan aya tana nuna cewa kowane mutum (namiji ko mace) yana da ikon mallakar dukiyarsa, kuma ba a tilasta wa mace ta ba da dukiyarta ga mijinta.

• Na uku: Annabi ﷺ ya yi kashedi game da azzalumar mata. A cikin Hadisi:

Arabic:
اتَّقُوا اللَّهَ فِي النِّسَاءِ، فَإِنَّكُمْ أَخَذْتُمُوهُنَّ بِأَمَانَةِ اللَّهِ، وَاسْتَحْلَلْتُمْ فُرُوجَهُنَّ بِكَلِمَةِ اللَّهِ

Hausa fassarar:

"Ku ji tsoron Allah game da mata, domin kuwa kun karɓe su da amanar Allah, kuma kuka halatta farjinsu da maganar Allah." (Sunan Ibn Majah, Hadith No. 3074; Sahih Muslim, Hadith No. 1218)

Wannan yana nuna cewa mijin da ba ya biyan haƙƙin matarsa – kamar ciyar da ita yadda ya kamata – yana cin amanar Allah.

3. Rashin adalci a wannan yanayin

Idan mijin ya ci gaba da yarda matar farko ta ba da kuɗinta don biyan hayar gida da abinci, alhali shi kansa yana hidima wa sabuwar amarya (da kuɗinsa ko da yake ba shi da wadata), to wannan babban zalunci ne. Domin yana cinye dukiyar matar farko don ya cika burinsa, kuma yana kula da matar ta biyu fiye da ta farko.

Malamai sun ce: Idan miji ya kasa yi wa mata daidaito a nafaka, to ya zama mai zunubi. Shehu Ibn ‘Uthaymin (Rahimahullah) ya ce: “Idan mutum ba zai iya ciyar da mata biyu daidai ba, to ba a halatta ya auri biyu.”

Har ila yau, a cikin Hadisi:

Arabic:
مَنْ كَانَتْ لَهُ امْرَأَتَانِ فَمَالَ إِلَى إِحْدَاهُمَا، جَاءَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَشِقُّهُ مَائِلٌ

Hausa fassarar:

"Duk wanda yake da mata biyu, sa’an nan ya karkata ga ɗayansu (bai yi adalci ba), zai zo ranar kiyama tare da karkatacciyar gefensa."
(Sunan Abi Dawud, Hadith No. 2133; Sunan an-Nasa’i, Hadith No. 3943; Ibn Majah, Hadith No. 1969; Ahmad; sahih ne)

Wannan hadisi mai tsananin gargaɗi ne. Rashin adalci a nan ba wai kawai a cikin kwana ko abinci ba ne, har ma da biyan buƙatu na kayan duniya.

4. Abin da matar farko ta kamata ta yi

A bisa ga shari’a, matar farko tana da haƙƙoƙi uku a wannan yanayin:

1. Ta janye duk wani taimako na dukiyarta – Ta daina biyan haya, kuɗin makaranta, sayan abinci, da sauransu. Ta ce wa mijinta: "Kai ne mijina, kai ne wajibi a ciyar da ni. Idan kana son ka kara aure, to ka cika hakkin gidanka na farko da kanka. Dukiyata ba za ta shiga cikin wannan auren ba."
2. Ta nemi a yi mata adalci – Idan mijin ya kasa yi mata adalci a nafaka da sauran haƙƙoƙi, to tana iya kai ƙarar sa a gaban alkalai (qadi) don a tilasta masa ya cika hakkin ta ko kuma a raba su idan ba zai iya ba.
3. Ta kiyaye gidanta ba tare da ɓarna ba – Bai kamata ta yi fito-na-fito ba. Amma ta yi shawara da hikima, ta yarda cewa auren biyu halal ne, amma tare da sharadin adalci.

Allah ya ce:

Arabic:
فَإِمْسَاكٌ بِمَعْرُوفٍ أَوْ تَسْرِيحٌ بِإِحْسَانٍ

Hausa fassarar:

"Sai dai a riƙe su da kyau, ko a saki su da alheri."
(Al-Baqarah 2:229)

Wannan yana nuna cewa idan aure ya koma rashin adalci, to a saki shi da kyau ya fi haƙuri da zalunci.

5. Shawara ga mijin

Ga mijin da ke cikin wannan hali, ina ba da shawara:

• Ka tsoraci Allah, domin za a tambaye ka a kan iyalanka.
• Ka fara gyara halin gidanka na farko. Ka biya buƙatun matarka da ‘ya’yanka da kanka, ba tare da dogaro da dukiyarta ba.
• Idan har yanzu ba ka da wadatar da za ta iya ɗaukar nauyin gida biyu daidai, to ka jinkirta auren biyu har sai Allah ya sauwaka maka.
• Ka tuna cewa auren biyu ba wasa ba ne, amana ce a wuyanka.

Annabi ﷺ ya ce:

Arabic:
كَفَى بِالْمَرْءِ إِثْمًا أَنْ يُضَيِّعَ مَنْ يَعُولُ

Hausa fassarar:

"Ya isa mutum ya zama mai zunubi idan ya ɓatar da wanda yake kula da shi."
(Sunan Abi Dawud, Hadith No. 1692; Sahih Muslim, Hadith No. 996)

KAMALI DA SHAWARA TA KARSHE

A taƙaice, amsar tambayar ku:

1. Rashin adalci zai shigo – Domin miji yana cin dukiyar matar farko domin ya ciyar da kansa yayin da yake kula da sabuwar amarya. Wannan sabawa hadisin “Karkatacciyar gefa” ce.
2. Matar farko ba ta da hakkin ci gaba da taimako – Ta kamata ta janye duk wani tallafi da take bayarwa, kuma ta ce wa mijinta ya cika hakkinsa na nafaka da kansa. Ta iya ci gaba da tara dukiyar ta don amfanin kanta da ‘ya’yanta.
3. Idan mijin ya nuna rashin adalci (kamar kin biyan haƙƙinta), to matar ta kai ƙararsa wurin malamai ko alkalai – Wannan ya dace da ayar "Idan kun ji tsoron kada ku yi adalci, to ku auri ɗaya."
4. Mafi kyawu – Mijin ko dai ya jinkirta auren, ko kuma ya cika hakkin matar farko daidai kafin ya kara aure, tare da tabbatar da cewa zai iya yi wa duka biyu adalci.

Allah Madaukakin Sarki ya ce:

Arabic:
إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالْإِحْسَانِ

Hausa fassarar:
"Lalle ne Allah yana umurni da adalci da kyautatawa."
(An-Nahl 16:90)

Kuma Annabi ﷺ ya ce:

Arabic:
أَكْمَلُ الْمُؤْمِنِينَ إِيمَانًا أَحْسَنُهُمْ خُلُقًا، وَخِيَارُكُمْ خِيَارُكُمْ لِنِسَائِهِمْ

Hausa fassarar:
"Mafiya kamalar imani a cikin muminai shi ne mafi kyawun halayensu, kuma mafi alherinku shi ne mafi alherinku ga matansu."
(Sunan Tirmidhi, Hadith No. 1162; sahih)

Don haka, mijin da ke son kara aure dole ne ya zama mafi alheri ga matarsa ta farko, ba wanda ya zame mata nauyi ba.

Allah Ya shiryar da mu duka zuwa ga abin da yake ƙauna da yarda, Ya sanya zaman aure tare da adalci da jinƙai, kuma Ya taimake mu mu bi shari’ar Sa.

Amin.

Malaman da aka yi amfani da fatawarsu a cikin wannan amsa:

• Fatawar Sheikh Ibn Baz, Sheikh Ibn ‘Uthaymin, da kuma majalisar al-Kibar (Saudi Arabia).

Allah Ya kara basira. Amsa ta ƙare, alhamdu lillah.

 ﺳُﺒﺤَﺎﻧَﻚَ ﺍﻟﻠَّﻬُﻢَّ ﻭَﺑِﺤَﻤْﺪِﻙَ ﺃﺷْﻬَﺪُ ﺃﻥ ﻟَﺎ ﺇِﻟَﻪَ ﺇِﻻَّ ﺃﻧْﺖَ ﺃﺳْﺘَﻐْﻔِﺮُﻙَ ﻭﺃَﺗُﻮﺏُ ﺇِﻟَﻴْﻚ

WALLAHU A'ALAM.

https://t.me/TambayaDaAnsa

𝐖𝐇𝐀𝐓𝐒𝐀𝐏𝐏👇

https://whatsapp.com/channel/0029VaA8YpB42DcZdoRuCj3G

𝐅𝐀𝐂𝐄𝐁𝐎𝐎𝐊👇

Https://www.facebook.com/groups/336629807654177

**************************

Wannan ɗaya ne daga cikin fatahowin Musulunci da aka gina su kan Ƙur’ani da Hadisan Manzon Allah (SAW) waɗanda ake samu a shafukan Tambayoyi da Amsoshi na Sheik Malam Khamis Yusuf a Facebook, Telegram, da WhatsApp. Za ku iya bibiyar shafukansa domin karanta ƙarin fatawowi.