Ma'anar Sunan Safiyya

𝐓𝐀𝐌𝐁𝐀𝐘𝐀❓

Assalamu alaikum warahmatullahi wabarakatuhu. Barkammu da hantsi, fatan kowa lafiya. Allah Ya ƙara wa Malam hasken makaranta. Don Allah malam, ina so in san ma’anar sunan Safiyya. Shin wannan suna yana da wani matsayi na musamman a Musulunci? Kuma menene asalinsa? Allah Ya saka da alheri.

𝐀𝐌𝐒𝐀❗️

Bismillahirrahmanirrahim. Alhamdu lillahi rabbil ‘ālamīn, was-salātu was-salāmu ‘alā ashrafil anbiyā’i wal-mursalīn, Muhammadin wa ‘alā ālihi wa sahbihi ajma’īn.

Amsa a takaice: Sunan Safiyya (صفية) suna ne na Larabci na mace wanda ke nufin tsarkakakkiya, zaɓaɓɓiya, aminiya ta gaskiya, ko kuma mace mai tsaftar hali . An samo sunan ne daga tushen kalmar “Safa” (صفاء) wadda ke nufin tsarki, adalci, da kuma kawar da duk wani ƙazanta na zahiri ko na ɗabi’a. Wannan suna yana da babban matsayi a Musulunci domin akwai mata biyu manya da suka shahara da wannan suna: Safiyyah bint Huyay ibn Akhtab (Uwar Muminai) da kuma Safiyyah bint Abdul-Muttalib (goggon Annabi). Bari mu zurfafa.

1. Asalin Sunan Safiyya a Harshen Larabci da Ma’anoninsa

Sunan Safiyya ya samo asali ne daga tushen haruffa uku: ص - ف - ي (Sad-Fa-Ya). Wannan tushe yana ɗauke da ma’anar tsarkakewa, zaɓe, da kuma sharewa daga datti. A cikin ƙamus na Larabci kamar Lisan al-‘Arab, ana faɗin cewa “Safiyya” ita ce abin da aka zaɓa daga cikin abubuwa saboda kyawunsa ko muhimmancinsa .

Ma’anonin sunan Safiyya sun haɗa da :

·         Tsarkakakkiya (The Pure One): Mace mai tsarkin zuciya, mai kyawawan halaye, kuma ba ta da munafunci ko ƙarya.

·         Zaɓaɓɓiya (The Chosen One): Kamar yadda ake zaɓan mafi kyawun ’ya’yan itace ko mafi kyawun abu daga cikin taro. Wannan ma’ana ta dace da Uwar Muminai Safiyyah, domin Allah Ya zaɓe ta ta zama matar Annabi (SAW).

·         Aminiya (True Friend): Mace mai aminci, wadda za a iya dogara da ita a cikin sirri da bayyane, babu yaudara a cikinta.

·         Mace mai tsafta: Wadda ba ta da wani aibi a jikinta ko halayenta.

Ana kiran sunan da Safiyyah, Safiya, Saffiyah, Safie, Safia a yaruka daban-daban . A Hausa, muka fi sani da Safiyya ko Safiya.

2. Safiyyah bint Huyay ibn Akhtab (Uwar Muminai)

Wannan ita ce mafi shaharar mace mai suna Safiyya a tarihin Musulunci. Ta kasance ɗaya daga cikin matan Annabi Muhammadu (SAW) kuma ana kiranta da Uwar Muminai .

Asalinta: Safiyyah ‘yar Huyay ibn Akhtab ce, wanda shi ne shugaban kabilar Yahudawa ta Banu Nadir a Madina . Asalinta ya koma har zuwa Annabi Haruna (AS) da Annabi Ya’ƙubu (AS) . Ta kasance tana da matsayi mai girma a cikin mutanenta, kuma ta kasance mai tsananin kyau da basira.

Labarin zuwarta Musulunci: A shekara ta 7 bayan hijira, a yaƙin Khaibar, an kame Safiyyah a matsayin fursuna. An bai wa Dihyah al-Kalbi (RA) damar zaɓar baiwa daga cikin fursunoni, sai ya zaɓi Safiyyah. Amma sahabbai suka ce wa Annabi (SAW): “Wannan ita ce mace mafi daraja a cikin kabilar Quraizah da Nadir, ba ta dace da kowa ba face kai.” Sai Annabi (SAW) ya ce a kawo ta. Ya gabatar mata da Musulunci, kuma ta karɓa da yardar rai. Sai Annabi (SAW) ya ‘yantar da ita, sannan ya aure ta, kuma ‘yancinta ya zama sadakinta . Ta kasance tana da shekaru 17 a lokacin da ta auri Annabi (SAW) .

Darajarta a Musulunci: Annabi (SAW) ya ɗaukaka matsayinta. Akwai wata rana, Ummul Muminai Hafsa (RA) ta ce game da Safiyyah: “Yar Bayahude.” Da Safiyyah ta ji haka ta yi kuka. Annabi (SAW) ya shigo ya tambaye ta abin da ya faru. Bayan ta gaya masa, Annabi (SAW) ya ce mata: “Lalle ke ‘yar annabi ne, kawunki annabi ne, kuma kina auren annabi, to mene ne take takama da ke a kansa?” .

Annabi (SAW) ya kuma yaba mata da gaskiya. A lokacin rashin lafiyarsa ta ƙarshe, ta ce: “Ina rantsuwa da Allah, Ya Manzon Allah, ina fata in kasance a matsayinka ka kuma ka kasance a matsayina (ina son in sha wahalar da kake ciki maimakon ka)” – wannan yana nuna tsananin ƙaunarta gare shi .

An ruwaito hadisi a cikin Sahih al-Bukhari cewa Annabi (SAW) ya nuna mata tausayi a lokacin aikin Hajji. Ta kasance tana cikin haila kuma tana baƙin ciki don tana tunanin ba za ta iya tafiya ba. Annabi (SAW) ya ce mata: “Shin kin yi tawafin Ifada ranar layya?” Ta ce: “I.” Sai ya ce: “To sai ki tafi (tare da mu).”  wannan ya nuna cewa yana kula da yanayinta da jin daɗinta.

Rasuwarta: Safiyyah ta rasu a shekara ta 50 bayan hijira a zamanin halifanci na Mu’awiyah (RA), tana da shekaru 60. An binne ta a makabartar Jannatul Baqi a Madina tare da sauran matan Annabi (SAW) .

3. Safiyyah bint Abdul-Muttalib (Goggon Annabi)

Wannan ita ce mace ta biyu da ta shahara da wannan suna a Musulunci. Ita ce goggon Annabi Muhammadu (SAW), ‘yar Abdul-Muttalib, kuma ’yar’uwar Hamzah (RA) (Kawun Annabi) .

Jarumtarta a Yaƙin Trench (Al-Khandaq): A cikin shekara ta 5 bayan hijira, lokacin da aka kewaye Madina da sojojin kafirai, an sanya mata da sauran matan Musulmai a cikin wani kagara mai ƙarfi na Hassan ibn Thabit (RA). Ba zato ba tsammani, ta hango wani ɗan leƙen asiri daga kabilar Yahudawan Banu Quraizah yana zagayawa kusa da kagara don ya gano rauninsu. Ta ce wa Hassan ya sauka ya kashe shi, amma Hassan ya yi jinkiri yana cewa baya da ƙarfi. A nan ne jaruntakar Safiyyah ta fito fili. Ta sauko da kanta, ta ɗauki wani dogon ƙarfe na tanti, ta buɗe ƙofar kagara a hankali, ta lallaba har ta kai ga ɗan leƙen, ta buge shi a kai har ya mutu. Sa’annan ta yanke kansa ta jefar da shi ga Yahudawan da ke waje, wanda hakan ya sa suka yi tunanin akwai mayaƙa a cikin kagara kuma suka kaurace wa kai hari .

Wannan aikin jarumtaka ya zama abin tarihi a Musulunci, kuma yana nuna cewa Safiyyah ba ita ce kawai mace mai kyau ba, har ma da jaruntaka da ƙarfin zuciya.

A lokacin Yaƙin Uhud: Bayan da aka kashe ɗan’uwanta Hamzah (RA) a Yaƙin Uhud, kuma aka yi watsi da gawarsa (mutilated), Safiyyah ta je wurin da gawar take. Duk da cewa an hana mata ganin abin da ya faru, ta nuna ƙarfin hali kuma ta yi wa ɗan’uwanta waƙar makoki da ke nuna ƙauna da biyayya ga Allah .

4. Safiyya a Alƙur’ani (Ma’anar Tushen Sunan)

Duk da cewa kalmar Safiyya ba ta zo a matsayin suna ba a cikin Alƙur’ani, amma tushenta “Safa” ya zo a wurare da yawa. Ma’anar tsarkakewa da zaɓewa suna cikin Alƙur’ani.

Allah Ya ce game da Annabi Yahaya (AS):

Arabic:
وَزَكَاةً وَكَانَ تَقِيًّا وَبَرًّا بِوَالِدَيْهِ وَلَمْ يَكُن جَبَّارًا عَصِيًّا

Hausa fassarar:
“Da tsarkakewa (zakatan), kuma ya kasance mai taƙawa, kuma mai biyayya ga iyayensa, kuma bai kasance mai girman kai mai sãɓa ba.”
(Suratul Maryam 19:13)

Ko da yake ba a yi amfani da kalmar Safiyya ba, ma’anar “zaɓaɓɓe da tsarkakewa” tana cikin Alƙur’ani. Kuma malaman tafsiri sun ce Allah Ya zaɓi wasu bayinsa kamar yadda Ya zaɓi Safiyyah ta zama matar Annabi (SAW) .

Allah Ya ce game da matan Annabi (SAW):

Arabic:
يَا نِسَاءَ النَّبِيِّ لَسْتُنَّ كَأَحَدٍ مِّنَ النِّسَاءِ ۚ إِنِ اتَّقَيْتُنَّ

Hausa fassarar:
“Yã mãtan Annabi! Bã ku kamar kõwa daga mata, idan kun yi taƙawa.”
(Al-Ahzab 33:32)

Wannan aya ta shafi Safiyyah da sauran matan Annabi, tana nuna cewa Allah Ya ɗaukaka matsayinsu.

5. Halayen Da Ake Sa Ran Mai Suna Safiyya

Bisa ga ma’anonin sunan da kuma tarihin mata biyu da suka yi wannan suna, ana sa ran duk wata mace da aka yi mata suna Safiyya ta kasance tana da waɗannan halaye:

·         Tsarkin zuciya da ɗabi’a: Ta kasance mai nisantar ƙarya, munafunci, da duk wani mugun hali.

·         Zama zaɓaɓɓiya: Ta zama abin zaɓe a cikin al’ummarta saboda kyawawan halayenta da basirarta.

·         Aminci: Ta kasance amintacciya ga mijinta, iyalinta, da addininta.

·         Jarumtaka da ƙarfin zuciya: Kamar yadda Safiyyah bint Abdul-Muttalib ta nuna jaruntaka a yaƙi.

·         Tawali’u da haƙuri: Kamar yadda Safiyyah bint Huyay ta haƙura da kalaman wasu matan Annabi kuma ta nuna tawali’u.

·         Imani mai ƙarfi: Ta kasance mai zurfin imani, tana jin tsoron Allah kuma tana son tafarkin Musulunci.

6. Shin Sanya Sunan Safiyya Yana da Kyau A Musulunci?

E, yana da kyau sosai, kuma ana ƙarfafa shi. Wannan suna yana ɗaya daga cikin sunayen da suka fi kyau ga mata a Musulunci saboda dalilai masu zuwa:

1.       Yana ɗauke da ma’ana mai kyau (tsarki, zaɓe, aminci) – kuma Annabi (ﷺ) ya ce ku kyautata sunayenku.

2.       Yana da alaƙa da Uwar Muminai Safiyyah bint Huyay – wadda Allah Ya zaɓa ta zama matar Annabi (SAW) kuma mace ta musamman a Musulunci.

3.       Yana da alaƙa da goggon Annabi, Safiyyah bint Abdul-Muttalib – wadda ta nuna jaruntaka da ƙarfin imani.

Babu wani hadisi ko aya da ta hana sanya wannan suna. A akasin haka, sanya sunayen matan Annabi da Sahabbai yana da falala.

7. Kammalawa da Shawara

Sunan Safiyya (صفية) yana nufin tsarkakakkiya, zaɓaɓɓiya, aminiya ta gaskiya. Yana daga cikin kyawawan sunayen mata a Musulunci, kuma yana da tarihi mai daraja tare da Uwar Muminai Safiyyah bint Huyay da kuma goggon Annabi, Safiyyah bint Abdul-Muttalib. Wannan suna yana sa ran mai suna ta kasance mai tsarkin zuciya, mai aminci, mai ƙarfin zuciya, da kuma mai zurfin imani.

Idan kuna tunanin sanya wa ‘yarku sunan Safiyya (ko Safiya ko Saffiyah), to kuna iya yin hakan ba tare da tsoro ba. Yana da kyau kuma yana ɗauke da addu’a cewa Allah Ya sanya ta zama daga cikin mãsu tsarki da zaɓe a cikin al’ummarta.

Allah ne Mafi sani.

Amsa ta ƙare. Alhamdu lillah.

  ﺳُﺒﺤَﺎﻧَﻚَ ﺍﻟﻠَّﻬُﻢَّ ﻭَﺑِﺤَﻤْﺪِﻙَ ﺃﺷْﻬَﺪُ ﺃﻥ ﻟَﺎ ﺇِﻟَﻪَ ﺇِﻻَّ ﺃﻧْﺖَ ﺃﺳْﺘَﻐْﻔِﺮُﻙَ ﻭﺃَﺗُﻮﺏُ ﺇِﻟَﻴْﻚ

WALLAHU A'ALAM.

https://t.me/TambayaDaAnsa

𝐖𝐇𝐀𝐓𝐒𝐀𝐏𝐏👇

https://whatsapp.com/channel/0029VaA8YpB42DcZdoRuCj3G

𝐅𝐀𝐂𝐄𝐁𝐎𝐎𝐊👇

Https://www.facebook.com/groups/336629807654177

**************************

Wannan ɗaya ne daga cikin fatahowin Musulunci da aka gina su kan Ƙur’ani da Hadisan Manzon Allah (SAW) waɗanda ake samu a shafukan Tambayoyi da Amsoshi na Sheik Malam Khamis Yusuf a Facebook, Telegram, da WhatsApp. Za ku iya bibiyar shafukansa domin karanta ƙarin fatawowi.