𝐓𝐀𝐌𝐁𝐀𝐘𝐀❓
Assalamu alaikum. Don Allah malam, mene ne ma’anar sunan Rukayya? Shin wannan suna yana da wani matsayi na musamman a Musulunci? Kuma wanene wadda ta yi suna da wannan suna a tarihi? Allah Ya saka da alkhairi.
𝐀𝐌𝐒𝐀❗️
Bismillahirrahmanirrahim.
Alhamdu lillahi rabbil ‘ālamīn, was-salātu was-salāmu ‘alā ashrafil anbiyā’i
wal-mursalīn, Muhammadin wa ‘alā ālihi wa sahbihi ajma’īn.
Amsa a takaice: Sunan Rukayya (رقية) suna ne na Larabci na mace wanda
ke nufin “mai hawan daraja,” “maɗaukakiya,” “sublime,” ko “wadda
take hawa sama” . Ya samo asali ne daga tushen kalmar R-Q-A
(ر-ق-ي) wadda ke nufin hawa, ci gaba, da ɗaukaka.
A wata fassarar kuma, an danganta shi da “Ruƙyah” (الرقية) – addu’o’in neman waraka da kariya daga Allah .
Wannan suna ya shahara sosai a Musulunci domin shi ne sunan Rukayya
bint Muhammad (RA) – ’ya ta biyu ga Annabi (SAW) da
Khadija (RA), wadda aka fi sani da “Ma’abociyar Hijira Biyu” (Dhāt al-Hijratayn) saboda
ta yi hijira sau biyu don kare addininta – zuwa Habasha da kuma zuwa Madina .
Bari mu zurfafa.
KASHI NA 1: MA’ANAR SUNAN RUKAYYA A HARSHE
1. Tushen Kalmar (R-Q-A) da Ma’anoninsa
Sunan Rukayya ya
samo asali ne daga tushen haruffa uku na Larabci: ر - ق - ي
(Ra-Qaf-Ya). Wannan tushe yana da
ma’anonin “hawa,” “ci gaba,” “girma,” da “ɗaukaka” .
Shi ne tushen kalmar “ruqiyy” wadda ke
nufin “abin da ake hawa” ko “daraja”.
Rukayya ita ce sigar ƙaramta
(diminutive) ta kalmar “Ruqiyy” ,
wato “ƙaramar Ruqiyy” ko “’yar
daraja”. A al’adar Larabawa, ana yin ƙaramta don nuna ƙauna da kusanci. Don haka, sunan
Rukayya yana nufin “ƙaramar wadda take hawa daraja” .
2. Ma’anonin Ma’aikata
Daga wannan tushe ma’anonin
Rukayya sun haɗa da:
·
Sublime / Maɗaukakiya: Mace
mai girma da daraja, wadda take bisa matsayi mai tsayi .
·
Ascending / Mai Hawa: Wadda take hawa matakan daraja a rayuwarta,
tana ci gaba a cikin ɗabi’a da addini .
·
Evolving / Mai Ci Gaba: Wadda take girma da balaga a hankali da kyau .
·
Great / Babbar Mace: Mai martaba da girma a cikin al’ummarta.
Wadannan ma’anonin sun dace
sosai da matsayin Rukayya bint Muhammad (RA) da Allah Ya ba ta na zama ’yar
Annabi kuma matar Usman.
3. Alaƙa da Kalmar “Ruƙyah”
(Waraka Ta Addu’a)
Wata ma’ana kuma ita ce, ana
danganta sunan Rukayya da kalmar “Ruƙyah” (الرقية) wadda ke nufin karatun addu’o’in neman waraka da kariya daga
Allah . A cikin Islama, Ruƙyah ita ce karatun wasu ayoyin Alƙur’ani da addu’o’i da Annabi
(SAW) ya koya mana don neman waraka daga cututtuka da kariya daga sharrin
aljanu da ido .
Annabi (ﷺ) ya ce: “Ba
laifi a yi ruƙyah idan ba ta ƙunshi
shirki ba.” (Sahih Muslim). Saboda haka, sunan Rukayya yana
ɗauke da ma’anar “mace
mai albarka” ko “mace
mai kariya” – wadda take kawo waraka da aminci ga waɗanda
ke kusa da ita.
KASHI NA 2: RUKAYYA BINT MUHAMMAD (RA) – ‘YAR ANNABI
1. Haihuwarta da Asalinta
Cikakken sunanta shi ne Rukayya
bint Muhammad ibn ‘Abdillah . Ita ce ’ya ta
biyu ga Annabi Muhammadu (SAW) da mahaifiyarsa Khadija
bint Khuwaylid (RA). An haife ta a Makka a shekara ta 603
miladiyya (kimanin shekara 20 kafin hijira) . Ta
kasance ‘yar uwa ga Zainab (RA), Umm Kulthum (RA), Fatima (RA), da Qasim (RA) .
2. Aurenta na Farko da Utbah
Kafin Musulunci, Annabi (SAW) ya
aurar da Rukayya ga Utbah ibn Abi Lahab – ɗan
kawunsa Abu Lahab . Wannan aure ya kasance kafin a aiko Annabi (SAW) da
Musulunci.
Lokacin da aka aiko Annabi
(SAW), Rukayya ta musulunta tare da
mahaifiyarta Khadija, amma mijinta Utbah bai musulunta ba, ya ci gaba a kan
kãfircinsa . Mahaifinsa Abu Lahab ya kasance daga cikin manyan maƙiyan Annabi (SAW).
Lokacin da aka saukar da Suratul
Lahab (Al-Masad) wadda ta la’ani Abu Lahab da matarsa, sai
Abu Lahab ya umurci ɗansa Utbah da ya saki Rukayya . Ya yi kashedi
cewa zai daina magana da shi idan bai saki ba. Don haka, Utbah ya saki Rukayya
kafin ya shafe ta ko ya taɓa ita .
3. Aurenta da Usman ibn Affan (RA)
Bayan saki, Usman
ibn Affan (RA) – babban sahabi kuma daga baya Halifa na
uku – ya nemi auren Rukayya. Usman ya kasance yana da sha’awar ta tun da daɗewa,
saboda kyawawan halayenta . Annabi (SAW) ya yarda, kuma aka daura aure a
Makka .
Wannan aure ya zama ɗaya daga cikin mafi albarka a Musulunci. Annabi (SAW) ya ƙaunaci Usman sosai, har ya ce game da shi: “Usman
yana tare da Allah da ManzonSa, kuma Allah da ManzonSa suna tare da shi.”
A cikin wani hadisi, an ruwaito
cewa Annabi (SAW) ya aika Usama ibn Zayd a kan wani aiki zuwa gidan Usman. Da
ya kalli Rukayya da Usman, sai ya kama yana kallon su. Annabi (SAW) ya tambaye
shi: “Shin ka taɓa ganin kyawawa kamar waɗannan
biyu ba?” Sai ya ce: “A’a, Ya Manzon
Allah.” Wannan yana nuna kyawun dangantakarsu .
KASHI NA 3: RUKAYYA – MA’ABOCIYAR HIJIRA BIYU (DHĀT
AL-HIJRAYN)
1. Hijira Ta Farko zuwa Habasha (Abyssinia)
Lokacin da mushrikai na Makka
suka tsananta wa Musulmai, Annabi (SAW) ya ba da izinin hijira zuwa Habasha (Abyssinia)
a shekara ta 615 miladiyya (kimanin shekara 5 bayan aiko shi). Rukayya da
mijinta Usman suna cikin rukunin farko na
Musulmai da suka yi hijira zuwa Habasha .
Suna zaune a Habasha na ɗan
lokaci. A can, Rukayya ta haifi ɗa namiji Abdullah
(Abu Abdillah) . A lokaci guda, sun ji
jita-jitar cewa mutanen Makka sun musulunta, suka koma Makka. Amma da suka
dawo, sai suka ga ba haka ba – an ƙara tsanantawa. Sai suka koma Habasha a karo na biyu.
2. Hijira Ta Biyu zuwa Madina
Daga baya, Annabi (SAW) ya yi
hijira zuwa Madina a shekara ta 622 miladiyya (1 BH). Usman da Rukayya kuma sun
sake yin hijira zuwa Madina. Saboda wannan, aka yi wa Rukayya lakabi
da “Dhāt al-Hijratayn” – “Ma’abociyar
Hijira Biyu” – domin ta yi hijira sau biyu don kare
addininta .
Wannan lakabi bai kai ga kowa
ba. Rukayya ta kasance ɗaya daga cikin ‘yan kaɗan
da suka yi hijira biyu – zuwa Habasha da zuwa Madina. Wannan yana nuna jajircewarta
da ƙarfin imaninta don barin komai saboda Allah.
KASHI NA 4: RASUWARTA DA BALA’IN DA SUKA SAMU
1. Mutuwar ‘Ya’yanta
Rukayya da Usman suna da ɗa
guda mai suna Abdullah (ana
kiransa kuma Abu Abdillah). An haife shi ne a Habasha a wajajen shekara ta 619
miladiyya. Ya rasu a Madina yana da shekaru 6 kacal . Wannan ya zama
babban bala’i a gare ta, domin ta rasa ɗanta tilo.
2. Rashin Lafiya da Rasuwarta a ranar Badar
A shekara ta 624 miladiyya (2
BH), Rukayya ta kamu da rashin lafiya mai tsanani –
wasu tarihi sun ce cutar bahila (smallpox ko
measles) ce . A daidai lokacin ne Annabi (SAW) yana shirin yaƙin Badar.
Usman ya so ya fita yaƙi tare da Musulmai, amma Annabi
(SAW) ya umurce shi da ya zauna a Madina don ya kula da Rukayya . Wannan yana nuna
matuƙar darajar Rukayya a wurin Annabi (SAW) – ya ce
Usman ya zauna don yana da matsayi na musamman wajen jiyya ga iyali.
Rukayya ta rasu a rana ta 17 ga
watan Ramadan, shekara ta 2 bayan hijira (Maris 624 miladiyya) .
A daidai lokacin da ake yaƙin Badar, kuma Musulmai sun sami nasara. Zaid ibn
Haritha (RA) ya dawo Madina da labarin nasara da mutuwar Rukayya a lokaci ɗaya .
Annabi (SAW) da ya dawo daga yaƙi, ya yi makoki a kabarin ’yarsa. An
binne Rukayya a makabartar Jannatul Baqi a Madina, tare da wasu manyan mata na Musulunci .
3. Bikin Waiwaye
A al’adar Sha’awa, akwai wani
labari na Bikin Waiwaye na Rukayya a
Damascus, wanda ake dangantawa da wata ƙaramar yarinya mai suna Rukayya ‘yar Husain
(jikan Annabi) wadda ta rasu bayan Karbala . Amma wannan ba shine ainihin
Rukayya bint Muhammad ba. Rukayya bint Muhammad (’yar Annabi) ce ke da wannan
darajar babba a tarihi, kuma ba a haɗa ta da wannan labarin ba.
KASHI NA 5: HALAYEN DA AKE SA RAN MAI SUNA RUKAYYA
Bisa ga ma’anonin sunan (“mai
hawan daraja, maɗaukakiya”) da kuma tarihin Rukayya bint
Muhammad (RA), ana sa ran duk wata mace da aka yi mata suna Rukayya ta kasance:
·
Mai daraja da girma – tana da matsayi a cikin mutanenta, ana
girmama ta kamar yadda ake girmama wadda take hawa matakan daraja.
·
Mai jajircewa da ƙarfin
imani – tana shirye ta bar komai
(gida, dangi, ƙasa) don kare addininta.
·
Mai haƙuri da juriya – tana jimrewa da wahalhalu da bala’o’i (kamar rashin ɗa,
rashin lafiya) ba tare da ta nuna rashin godiya ba.
·
Mai tawali’u da kyautatawa – kamar yadda Rukayya (RA) ta kasance mai
ladabi, tausasawa, da kyautatawa ga mijinta da iyalinta.
·
Mai albarka – tana kawo alheri da waraka ga waɗanda
ke kusa da ita.
KASHI NA 6: RUKAYYA A ALƘUR’ANI (TUSHEN SUNAN)
Duk da cewa sunan Rukayya ba
ya zo a Alƙur’ani a matsayin suna ba, amma tushen
R-Q-A ya zo a wurare da yawa.
Aya ta Farko – Hawa Sama:
Allah Ya ce game da waɗanda
suka ƙi yarda da Annabi (SAW):
Arabic:
أَوْ تَرْقَىٰ فِي السَّمَاءِ وَلَن نُّؤْمِنَ لِرُقِيِّكَ حَتَّىٰ
تُنَزِّلَ عَلَيْنَا كِتَابًا نَّقْرَؤُهُ
Hausa fassarar:
“Ko ka hawa (tarqā) zuwa sama, kuma ba zã mu yi ĩmãni
da hawanka (ruqiyyika) ba, har sai ka saukar da
littãfi a gare mu munã karantã shi.”
(Al-Isra’ 17:93)
Kalmar “ruqiyy” a
nan tana nufin hawa ko ci
gaban sama. Ita ce tushen sunan Rukayya.
Wannan aya tana nuna cewa ko da Annabi (SAW) ya haura sama, waɗannan
mutane ba za su yi imani ba saboda taurin kai.
Aya ta Biyu – Hawa Sama Ta
Hanyar Dalili:
Arabic:
أَمْ لَهُمُ السُّلَّمُ الَّذِي يَسْتَمِعُونَ فِيهِ فَلْيَأْتِ
مُسْتَمِعُهُم بِسُلْطَانٍ مُّبِينٍ
Hausa fassarar:
“Ko kuma sunã da wata hanya ta hawa (sullam) da
suke saurãre da ita? To, sai mai saurãrẽnsu ya kãwo wani dalĩli
bayyananne.”
(At-Tur 52:38)
A nan ma, kalmar “sullam” tana
nufin “tsani” ko “hanya
ta hawa” – kuma tana daga cikin tushen R-Q-A.
KASHI NA 7: SHIN SANYA SUNAN RUKAYYA YANA DA KYAU A
MUSULUNCI?
E, yana da kyau matuƙa,
kuma ana ƙarfafa shi. Dalilai:
1.
Yana ɗauke da ma’ana mai kyau (“mai hawan
daraja,” “maɗaukakiya,” “mai albarka”) – duk halaye
ne da ake so.
2.
Tushensa yana cikin Alƙur’ani (kamar yadda muka gani a suratul Isra’ 17:93).
3.
Yana da alaƙa da ’yar Annabi Muhammadu (SAW) da matar Halifa Usman (RA) –
mace mai daraja mai hijira biyu.
4.
Annabi (SAW) ya nuna matuƙar ƙauna gare ta, har ya umurci Usman ya zauna a Madina
don ya jiyye ta.
5.
Babu wani hadisi ko aya da ta hana wannan suna.
Annabi (ﷺ) ya ce: “Ku
kyautata sunayenku, domin za a kira ku da su ranar kiyãma.” (Sunan
Abi Dawud). Sunan Rukayya yana ɗaya
daga cikin kyawawan sunaye da suka fi daraja a Musulunci.
KAMMALAWA
Sunan Rukayya
(رقية) suna ne na Larabci na mace wanda
ke nufin “mai hawan daraja,” “maɗaukakiya,” ko “sublime” .
Yana nufin mace mai girma da daraja a rayuwarta, kuma ana danganta shi da ruƙyah (addu’ar waraka). Wannan suna ya shahara sosai
a Musulunci domin shi ne sunan Rukayya bint Muhammad (RA) –
’ya ta biyu ga Annabi (SAW) da Khadija (RA) – wadda ta auri Sayyidina Usman ibn
Affan (RA) kuma aka mata lakabi da “Ma’abociyar Hijira Biyu” (Dhāt
al-Hijratayn) saboda hijirarta zuwa Habasha da Madina.
Idan kuna tunanin sanya wa
‘yarku sunan Rukayya (ko Ruqayyah,
ko Rukayyah), to kuna iya yin hakan ba tare da tsoro
ba. Yana da kyau kuma yana ɗauke da addu’a cewa Allah Ya sanya ta zama
daga cikin mãsu daraja da jajircewa da aminci kamar wadda ta fara ɗaukar
wannan suna.
Allah ne Mafi sani.
Amsa ta ƙare. Alhamdu lillah.
WALLAHU A'ALAM.
https://t.me/TambayaDaAnsa
𝐖𝐇𝐀𝐓𝐒𝐀𝐏𝐏👇
https://whatsapp.com/channel/0029VaA8YpB42DcZdoRuCj3G
𝐅𝐀𝐂𝐄𝐁𝐎𝐎𝐊👇
Https://www.facebook.com/groups/336629807654177
**************************
Wannan ɗaya ne daga cikin fatahowin Musulunci da aka gina su kan Ƙur’ani da Hadisan Manzon Allah (SAW) waɗanda ake samu a shafukan Tambayoyi da Amsoshi na Sheik Malam Khamis Yusuf a Facebook, Telegram, da WhatsApp. Za ku iya bibiyar shafukansa domin karanta ƙarin fatawowi.

0 Comments
ENGLISH: You are warmly invited to share your comments or ask questions regarding this post or related topics of interest. Your feedback serves as evidence of your appreciation for our hard work and ongoing efforts to sustain this extensive and informative blog. We value your input and engagement.
HAUSA: Kuna iya rubuto mana tsokaci ko tambayoyi a ƙasa. Tsokacinku game da abubuwan da muke ɗorawa shi zai tabbatar mana cewa mutane suna amfana da wannan ƙoƙari da muke yi na tattaro muku ɗimbin ilimummuka a wannan kafar intanet.