Ma'anar Sunan Arif

𝐓𝐀𝐌𝐁𝐀𝐘𝐀❓

Assalamu alaikum, barka da yamma malam. Don Allah, mene ne ma’anar sunan Arif? Shin wannan suna na Musulunci ne? Kuma ana iya sanyawa maza ne kaɗai ko kuma har da mata? Allah Ya saka da alheri.

𝐀𝐌𝐒𝐀❗️

Bismillahirrahmanirrahim. Alhamdu lillahi rabbil ‘ālamīn, was-salātu was-salāmu ‘alā ashrafil anbiyā’i wal-mursalīn, Muhammadin wa ‘alā ālihi wa sahbihi ajma’īn.

Amsa a takaice: Sunan Arif (عارف) suna ne na Larabci na namiji wanda ke nufin “masani,” “mai ilimi,” “mai hikima,” ko “wanda ya san abu da zurfi” . Yana samuwa daga tushen kalmar ‘arafa (عَرَفَ) wadda ke nufin “ya sani, ya gane, ya rarrabe” . A fagen Sufanci da ruhaniya, ‘Arif (jam’i: ‘Arifun) kalma ce ta musamman da ake amfani da ita don nufin wanda ya kai matsayin sanin Allah ta hanyar kwarewa ta kai tsaye (gnostic), ba ta hanyar ilimi na zahiri kaɗai ba . Ana kuma iya haɗa sunan da “Ullāh” ya zama Arifullah (عارف الله) wanda ke nufin “Masanin Allah” ko “Wanda ya san Ubangiji” . Bari mu zurfafa.

KASHI NA 1: MA’ANAR SUNAN ARIF A HARSHE

1. Tushen Kalmar (‘Ain-Ra-Fa) da Ma’anoninsa

Sunan Arif ya samo asali ne daga tushen haruffa uku na Larabci: ع - ر - ف (Ain-Ra-Fa). Wannan tushe yana ɗaya daga cikin muhimman tushen da suka shafi ilimi da ganewa. A cikin ƙamus na Larabci, kalmar ‘arafa tana nufin “ya sani, ya gane, ya rarrabe tsakanin abubuwa” . Wannan ba ilimi na zahiri kaɗai ba ne, amma ilimin da ke haifar da ganewa da rarrabewa.

Arif shi ne sigar suna (ism fā‘il) daga wannan tushen, ma’ana “wanda ke yin aikin sanin abu da ganewa”. Don haka, Arif yana nufin masani, mai ilimi, mai basira, wanda ya gano gaskiyar abubuwa .

2. Bambanci Tsakanin ‘Ilm (Ilimi) da Ma’rifah (Sanin Zuciya)

Yana da muhimmanci a bambance tsakanin kalmar ‘ilm (ilimi na zahiri) da ma’rifah (sanin da ke shiga zuciya). A cikin al’adar Larabawa da Musulunci:

·         ‘Ilm shi ne ilimin da ake samu ta hanyar karatu, ji, da lura (empirical knowledge).

·         Ma’rifah kuwa ita ce sanin da ke fitowa daga zuciya da kwarewa ta kai tsaye – irin sanin da ake samu bayan an zurfafa cikin abu har ya zama wani ɓangare na kai.

Wannan shi ya sa ake cewa Arif ba wai kawai masani ba ne, amma mai hikima mai zurfin fahimta . A cikin wasu fassarori, an ce: “Kowane ‘Arif masani ne, amma ba kowane masani ne ‘Arif ba” .

3. Ma’anonin Sunan Arif

A taƙaice, ma’anonin sunan Arif sun haɗa da:

·         Mai ilimi (Knowledgeable): Yana da ilimi mai faɗi a fannoni daban-daban .

·         Mai hikima (Wise): Ba ilimi kaɗai ba, amma yana iya amfani da iliminsa cikin adalci da basira .

·         Mai ganewa (Discerning): Yana iya rarrabe gaskiya daga ƙarya, nagarta daga mummuna.

·         Mai basira (Insightful): Yana ganin abubuwa da zurfi fiye da yadda suke bayyane.

·         Mai wayewa (Perceptive): Yana fahimtar halayen mutane da al’amura cikin sauri.

KASHI NA 2: ARIF A FAGEN SUFANCI DA RUHANIYA

1. Ma’anar ‘Arif a Sufanci

A cikin ilimin Sufanci (Tasawwuf), kalmar ‘Arif tana da matsayi na musamman. Ba kowa ba ne ake kira ‘Arif, sai dai wanda ya kai matsayi na girma na sanin Allah ta hanyar kwarewa ta kai tsaye (direct experiential knowledge of God) .

A cikin Risalatul Qushayriyya (Littafin Sufanci na Imam al-Qushayri), an bayyana cewa: “Ma’arifa ita ce halin mutumin da ya san Allah da sunayenSa da sifofinSa, kuma ya zama mai gaskiya a ayyukansa, ya ’yantar da kansa daga halaye marasa kyau, ya tsaya a bakin kofa kuma ya bar zuciyarsa ta zauna tare da Allah. Sa’an nan idan ya kai wannan matsayi, za a kira shi ‘Arif” .

Wannan yana nuna cewa ‘Arif a Sufanci shi ne waliyyi mai kusanci da Allah wanda ya wuce ilimin littattafai kawai zuwa ga sanin Allah da zuciyarsa.

2. Matakan ‘Arif a Tafsirin Ibn Sina

Shahararren masanin falsafa Ibn Sina (Avicenna) ya fassara matakan sufanci a cikin littafinsa Maqāmāt al-‘Ārifīn (Waystations of the Gnostics). A ciki, ya sanya ‘Arif a matsayin matsayi na tsakiya a kan hanyar ruhaniya – wanda ya wuce matakin mai nema (sālik) amma bai kai matsayin kamiltattu ba .

Wannan yana nufin cewa ‘Arif shi ne wanda ya fara dandana sanin Allah, amma yana ci gaba da tafiya zuwa ga kamiltattu.

3. ‘Arif a Tafsirin Shabistari

Masanin Sufanci Shabistari (d. 1339) ya ce game da ‘Arif: “‘Ārif yana ganin hasken ciki na Allah a ko’ina.” Wannan yana nufin cewa mai suna Arif ana sa ran ya kasance yana ganin alamun Allah a cikin kowane abu, kuma yana tunawa da Allah a duk lokacin .

KASHI NA 3: SUNAN ARIF A AL’AMURAN DAULA DA SHARI’A

A farkon Musulunci, kalmar ‘Arif ba ta nufin waliyyi kaɗai ba, amma tana da ma’ana ta mu’amala a cikin al’umma. A cikin daular Musulunci ta farko (Umawiyyah da Abbasiyyah), an naɗa mutane a matsayin ‘Arif don su yi ayyuka kamar:

·         Rarraba kuɗin alawus ga mayaƙa (stipends to warriors)

·         Tattara kuɗin fansa na jini (blood money)

·         Kiyaye muradun marayu (orphans’ interests)

·         Taimakawa wajen kula da kasuwanni (market supervision) .

Wannan ya nuna cewa ‘Arif shi ne mutumin da ake amfani da shi wajen gudanar da al’amuran al’umma saboda iliminsa da amincinsa. Wannan ma’ana ta ci gaba a wasu ƙasashen Musulunci har zuwa zamani.

KASHI NA 4: ARIFULLAH (عارف الله) – HAɗA SUNAN DA ALLAH

1. Ma’anar Arifullah

Ana iya haɗa sunan Arif da sunan Allah ta hanyar idafah (إضافة) a Larabci, wato Arifullah (عارف الله). Wannan yana nufin “Masanin Allah” ko “Wanda ya san Ubangiji” .

Wannan suna yana da daraja matuƙa saboda yana nuna cikakkiyar masaniya da kusanci ga Allah. Wanda ake kira Arifullah, ana fata ya zama mutumin da yake sane da Allah a dukkan ayyukansa, kuma yake tafiya a kan hanyar Allah .

2. Halayen da Ake Sa Ran Mai Suna Arifullah

A cikin al’adun Musulmi, ana sa ran mai suna Arifullah ya kasance :

·         Mai zurfin fahimtar addini – yana son karatun Alƙur’ani da Hadisai da kuma zurfafa cikin fikihu.

·         Mai tawali’u da tausasawa – yana sane da girman Allah, don haka ba ya girman kai.

·         Mai yawan ibada – yana da sha’awar kusanci ga Allah ta hanyar sallah, azumi, da addu’a.

·         Jagora ga al’ummarsa – ana nemansa ya yi fatawa ko ya ba da shawara a cikin al’amuran addini.

·         Mai godiya da shukuri – yana godewa Allah a kowane lokaci.

KASHI NA 5: SUNAN ARIF A CIKIN ALƘUR’ANI

Duk da cewa sunan Arif ba ya zo kai tsaye a matsayin suna a cikin Alƙur’ani, amma tushen ‘Ain-Ra-Fa ya zo a wurare da yawa. Ga wasu ayoyi:

Aya ta Farko – Ma’arifah (Sanin Zuciya):

Allah Ya ce game da Annabi Musa (AS) da mutanensa:

Arabic:
وَلَمَّا جَاءَهُمْ كِتَابٌ مِّنْ عِندِ اللَّهِ مُصَدِّقٌ لِّمَا مَعَهُمْ وَكَانُوا مِن قَبْلُ يَسْتَفْتِحُونَ عَلَى الَّذِينَ كَفَرُوا فَلَمَّا جَاءَهُم مَّا عَرَفُوا كَفَرُوا بِهِ

Hausa fassarar:
“Kuma a lõkacin da wani littãfi daga wurin Allah ya jẽ musu, yana mai gaskata abin da yake tãre da su, kuma a gabãnin haka sun kasance sunã nẽman rinjãyi a kõma a kan waɗanda suka kãfirta, to, a lõkacin da abin da suka sani (mā ‘arafū) ya jẽ musu, sai suka kãfirta da shi.”
(Al-Baqarah 2:89)

Wannan aya tana nuna ma’anar ganewa da sanin gaskiya – Yahudawa sun san Annabi Muhammadu (SAW) kamar yadda suka san ’ya’yansu, amma sun yi kãfirci saboda girman kai.

Aya ta Biyu – Ganewar Annabi Yusuf (AS):

Arabic:
فَلَمَّا دَخَلُوا عَلَيْهِ عَرَفَهُمْ وَهُمْ لَهُ مُنكِرُونَ

Hausa fassarar:
“Sa’ad da suka shiga gare shi, ya gane su (‘arafahum) alhãli kuwa sũ, sunã mãsu musun shi.”
(Yusuf 12:58)

Wannan aya tana nuna cewa ganewa da wayewa daga cikin sifofin Annabawa ne. Annabi Yusuf ya gane ’yan’uwansa da zarar ya gan su, duk da cewa shekaru sun shude.

KASHI NA 6: SUNAN ARIF A HADISAI

Akwai Hadisai da yawa da suka ambaci ma’anar ma’arifah da sani. Duk da cewa ba a sami hadisin da Annabi (ﷺ) ya ambaci sunan Arif kai tsaye ba, amma akwai hadisai da suka nuna darajar ilimi da basira.

Hadisi Na Farko: Annabi (ﷺ) ya ce:

Arabic:
مَنْ يُرِدِ اللَّهُ بِهِ خَيْرًا يُفَقِّهْهُ فِي الدِّينِ

Hausa fassarar:
“Duk wanda Allah Yake son alheri a gare shi, zai bashe shi fahimtar addini (yufaqqihhu fid-din).”
(Sahih al-Bukhari, Hadith No. 71; Sahih Muslim, Hadith No. 1037)

Wannan fahimtar addini, idan ta zurfafa har ta kai ga sanin Allah da zuciya, to ita ce ma’arifah, kuma mai ita shi ne ‘Arif.

Hadisi Na Biyu: Annabi (ﷺ) ya ce game da ilimi:

Arabic:
طَلَبُ الْعِلْمِ فَرِيضَةٌ عَلَى كُلِّ مُسْلِمٍ

Hausa fassarar:
“Neman ilimi wajibi ne a kan kowane Musulmi.”
(Sunan Ibn Majah, Hadith No. 224; kuma an inganta shi)

Idan Musulmi ya nemi ilimi, kuma ya zurfafa, zai iya zama ‘Arif.

KASHI NA 7: HALAYEN DA AKE SA RAN MAI SUNA ARIF

Bisa ga ma’anonin sunan (masani, mai hikima, mai sanin Allah) da kuma al’adun Sufanci, ana sa ran duk wanda aka yi masa suna Arif ya kasance:

·         Mai ilimi da son karatu – yana da sha’awar ilmantar da kansa da koyon sabbin abubuwa .

·         Mai hikima da basira – ba wai kawai ya san abubuwa ba, amma yana iya amfani da abin da ya sani cikin adalci .

·         Mai tawali’u – duk da iliminsa, ya kasance mai sauƙin kai, ba mai girman kai ba.

·         Mai sanin Allah – yana tunawa da Allah a kowane lokaci, kuma yana ƙoƙarin kusantar da kansa zuwa gare Shi.

·         Mai warware matsaloli – mutane suna neman shi don ya taimaka musu su warware al’amura masu wuyar fahimta.

Wannan ya dace da abin da malaman Sufanci suka ce: “Arif shi ne wanda ya san Allah da sunayenSa da sifofinSa, kuma ya ke aikata abin da ya sani” .

KASHI NA 8: YAɗUWA DA SHAHARAR SUNAN ARIF

Sunan Arif ya shahara a ƙasashen Musulunci da yawa:

·         Ƙasashen Larabawa: Saudi Arabiya, Yemen, da sauran su .

·         Asiya ta Kudu: Pakistan, Afghanistan, Indiya – inda ake kiran sunan da Arif ko Aarif .

·         Ƙasashen Turkiyya da Asiya ta Tsakiya: An kuma samo shi a Turkiyya, Azerbaijan (Azerbaijan), da Bosnia .

·         Kudu maso Gabashin Asiya: Indonesia da Malaysia suna amfani da Arief .

·         Afirka: Eritrea da Habasha ma suna da wannan suna .

A ƙasar Hausa, ba a saba da sunan Arif sosai kamar yadda ake sani a wasu ƙasashen, amma yana samun shahara a tsakanin iyalai masu neman sunaye masu ma’ana da alaƙa da ilimi. Sunan Arifullah kuwa yana da daraja musamman saboda haɗa sunan Allah.

SHIN SUNAN ARIF YANA DA KYAU A MUSULUNCI?

E, yana da kyau matuƙa, kuma ana ƙarfafa shi. Dalilai:

1.      Yana ɗauke da ma’ana mai kyau (masani, mai hikima, mai sanin Allah) – duk halaye ne da ake so a cikin mumini.

2.      Tushensa yana cikin Alƙur’ani da Hadisai (kamar yadda muka gani a ayoyin 2:89 da 12:58).

3.      Yana da daraja a fagen Sufanci da ruhaniya a matsayin ‘Arif (waliyyi mai kusanci da Allah).

4.      Babu wani hadisi ko aya da ta hana wannan suna.

Annabi (ﷺ) ya ce: “Ku kyautata sunayenku, domin za a kira ku da su ranar kiyãma.” (Sunan Abi Dawud). Sunan Arif yana ɗaya daga cikin kyawawan sunaye.

Idan kuna tunanin sanya wa ɗanku sunan Arif ko Arifullah, to kuna iya yin hakan ba tare da tsoro ba. Yana sa ran mai suna ya zama mai neman ilimi, mai hikima, da kuma mai kusanci ga Allah.

KAMMALAWA

Sunan Arif (عارف) suna ne na Larabci na namiji wanda ke nufin “masani,” “mai ilimi,” “mai hikima,” ko “wanda ya san abu da zurfi” . Ya samo asali ne daga tushen ‘arafa wanda ke nufin ganewa da rarrabewa. A fagen Sufanci, ‘Arif yana nufin waliyyi mai kusanci da Allah wanda ya sami sanin Allah ta hanyar zuciya kai tsaye, ba kawai ta hanyar karatu ba . Ana iya haɗa sunan da “Ullāh” ya zama Arifullah wanda ke nufin “Masanin Allah” . Wannan suna yana da daraja a tsakanin Musulmai a duk faɗin duniya, musamman a ƙasashen Larabawa, Asiya ta Kudu, Turkiyya, da Indonesia.

Idan kuna son sanya wa ɗanku sunan Arif ko Arifullah, to kuna iya yin hakan da fatan Allah Ya sanya shi ya zama daga cikin mãsu ilimi da hikima da kusanci da Shi.

Allah ne Mafi sani.

Amsa ta ƙare. Alhamdu lillah.

  ﺳُﺒﺤَﺎﻧَﻚَ ﺍﻟﻠَّﻬُﻢَّ ﻭَﺑِﺤَﻤْﺪِﻙَ ﺃﺷْﻬَﺪُ ﺃﻥ ﻟَﺎ ﺇِﻟَﻪَ ﺇِﻻَّ ﺃﻧْﺖَ ﺃﺳْﺘَﻐْﻔِﺮُﻙَ ﻭﺃَﺗُﻮﺏُ ﺇِﻟَﻴْﻚ

WALLAHU A'ALAM.

https://t.me/TambayaDaAnsa

𝐖𝐇𝐀𝐓𝐒𝐀𝐏𝐏👇

https://whatsapp.com/channel/0029VaA8YpB42DcZdoRuCj3G

𝐅𝐀𝐂𝐄𝐁𝐎𝐎𝐊👇

Https://www.facebook.com/groups/336629807654177

**************************

Wannan ɗaya ne daga cikin fatahowin Musulunci da aka gina su kan Ƙur’ani da Hadisan Manzon Allah (SAW) waɗanda ake samu a shafukan Tambayoyi da Amsoshi na Sheik Malam Khamis Yusuf a Facebook, Telegram, da WhatsApp. Za ku iya bibiyar shafukansa domin karanta ƙarin fatawowi.