Hukuncin Shan Rubutu a Musulunci

Tambaya

Assalamu alaikum malam. Barka da yamma. Dan Allah malam, mene ne matsayin shan rubutu a Musulunci?

Amsa

Wa Alaikumus Salam Warahmatullahi Wabarakatuh.

Alhamdu lillahi was-salatu was-salamu ‘ala Rasulillah. Godiya ta tabbata ga Allah, kuma salati da aminci su tabbata ga Manzon Allah, Muhammadu (Sallallahu Alaihi Wasallam), da iyalansa, da sahabbansa, da kuma duk wanda ya bi tafarkinsa har zuwa ranar sakamako.

Tambayar da kuka gabatar tana daga cikin muhimman batutuwan da suka shafi hanyoyin waraka da neman magani a cikin Musulunci. "Shan rubutu" na nufin a rubuta wasu kalmomi—galibi ayoyin Alƙur'ani ko addu'o'i ingantattu—a kan allo ko takarda, sa'an nan a wanke su da ruwa, a sha ko a shafa a jiki. Wannan batu ya kasance yana da sabani tsakanin malamai tun daga zamanin magabata (Salaf) har zuwa yau. Za mu yi bayanin ra'ayoyin malamai tare da hujjojinsu, mu kuma bambance tsakanin abin da aka halatta da abin da aka haramta.

Ma'anar Shan Rubutu da Manufarsa

Shan rubutu wata hanya ce ta ruqyah (waraka ta shari'a) da ake amfani da ita don magance cututtuka, korar aljanu, ko samun sauƙi daga wasu matsaloli. Ana yin hakan ne ta hanyar rubuta ayoyin Alƙur'ani da aka zaɓa, ko wasu addu'o'i ingantattu daga Sunnah, a kan allo (wato kwano ko faranti na gargajiya) ko takarda mai tsarki, ta amfani da ruwa mai tsarki, ko tawada da ba ta cutarwa ba, ko kuma kayan kamar za'afaran (saffron) ko ma'u wardi (rose water) waɗanda ba su ƙazanta ba. Bayan an rubuta, sai a wanke rubutun da ruwa, sa'an nan a sha ruwan ko a shafa shi a jikin inda ciwo yake.

Wannan aiki ya bambanta da "rubutun sihiri" da ake yi a wurin bokaye da masu zaure, inda ake rubuta tambari masu ƙulli, zane-zane, da kalmomin kafirci. Wannan ne muhimmin bambanci da za mu fayyace.

Dalilan Malamai Kan Halatta Shan Rubutun Alƙur'ani

Malamai da yawa, ciki har da manyan malumai na magabata (Salaf) da na zamani, sun tashi cewa babu laifi a yi shan rubutun Alƙur'ani idan an yi shi da nufin waraka kuma cikin sharuɗɗan da suka dace. Wannan ra'ayi ya dogara ne akan ayyukan wasu daga cikin sahabbai da malamai na farko.

1. Ra'ayin Mujahid da Abu Qilabah da Ibn Abbas

An ruwaito daga Mujahid (Rahimahullah), wani babban malamin tafsiri daga zamanin tabi'un, ya ce: "Babu laifi a rubuta wasu ayoyin Alƙur'ani, a wanke, a ba wa mara lafiya ya sha." (Ibn Abi Shaybah, Al-Musannaf).

Haka kuma, an ruwaito daga Abu Qilabah (Rahimahullah), wani malamin tabi'i kuma, ya ce: "Babu laifi a rubuta wasu ayoyin Alƙur'ani, a wanke, a ba wa mara lafiya ya sha." Ayyub (Rahimahullah) kuma ya ce: "Na ga Abu Qilabah yana rubuta wani rubutu na Alƙur'ani, sa'an nan ya wanke shi da ruwa, ya ba da shi ga wani mutum da ba shi da lafiya ya sha."

Mafi mahimmanci kuma shi ne rawar da Ibn Abbas (Radhiyallahu Anhuma), malamin Al'umma kuma fassarawar Alƙur'ani, ya taka. An ruwaito cewa ya umarci a rubuta wasu ayoyin Alƙur'ani don wata mace da ke fama da wahala daga ɗan da ke cikinta (mai ciki), sa'an nan a wanke a ba ta ta sha. (Ibn Abi Shaybah, Al-Musannaf). Wannan yana nuna cewa sahabban Annabi (Sallallahu Alaihi Wasallam) sun yi irin wannan aiki.

2. Ra'ayin Ibnul Qayyim (Rahimahullah)

Sheikh-ul-Islam Ibnul Qayyim (Rahimahullah), babban malamin Musulunci kuma ɗalibin Ibn Taimiyyah, ya tattauna wannan batu a cikin littafinsa mai daraja Zad al-Ma'ad fi Hadyi Khayr al-'Ibad (4/170). Ya ce:

النَّصُّ: «وَأَمَّا رُقْيَةُ الْكَتْبِ: فَإِنَّ جَمَاعَةً مِنَ السَّلَفِ كَانُوا لَا يَرَوْنَ بَأْسًا بِأَنْ يَكْتُبُوا شَيْئًا مِنَ الْقُرْآنِ ثُمَّ يُسْقَى الْمَرِيضُ»

Fassarar Hausa: "Dangane da ruqyar rubutu: Wasu jama'a daga cikin magabata (Salaf) sun kasance ba su ganin laifi a rubuta wani abu daga Alƙur'ani, sa'an nan a ba wa mara lafiya ya sha."

Ya kuma kawo misalan sahabbai da malamai na farko da suka yi hakan, kamar Ibn Abbas, Mujahid, da Abu Qilabah. Wannan littafin yana ɗaya daga cikin manyan tushe a cikin ruqyah da waraka ta shari'a.

3. Ra'ayin Fatawa Al-Lajnat Ad-Da'imah (Saudi Arabia)

Fatawa Al-Lajnat Ad-Da'imah (Kwamitin Dindindin na Bincike da Fatawoyi a Saudi Arabiya) sun yi cikakken bayani game da wannan batu a cikin Fatawa Al-Lajnat Ad-Da'imah (1/97). Sun ce:

النَّصُّ: «قِرَاءَةُ الْقُرْآنِ أَوِ الْأَذْكَارِ عَلَى الْمَرِيضِ وَالنَّفْثُ ثَابِتٌ فِي السُّنَّةِ الصَّحِيحَةِ عَنْ رُقْيَةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَعَنْ بَعْضِ أَصْحَابِهِ، وَكِتَابَةُ الْقُرْآنِ بِمَاءِ الْوَرْدِ أَوِ الزَّعْفَرَانِ أَوْ نَحْوِهِمَا ثُمَّ جَعْلُهُ فِي مَاءٍ يُشْرَبُ، أَوْ قِرَاءَةُ الْقُرْآنِ فِي عَسَلٍ أَوْ لَبَنٍ وَنَحْوِهِمَا وَالتُّطْلِيَةُ بِهِ، أَوْ دَهْنُ الْجَسَدِ بِالْمِسْكِ وَمَاءِ الْوَرْدِ الَّذِي قُرِئَ فِيهِ الْقُرْآنُ لَا بَأْسَ بِهِ، فَقَدْ فَعَلَ ذَلِكَ بَعْضُ السَّلَفِ الصَّالِحِ»

Fassarar Hausa: "Karatun Alƙur'ani ko addu'o'i ga mara lafiya da tofawa (nafth) ya tabbata a cikin Sunnah ingantacciya daga ruqyar Manzon Allah (Sallallahu Alaihi Wasallam) da kuma daga wasu daga cikin Sahabbansa. Kuma rubuta Alƙur'ani da ruwan wardi ko za'afaran ko makamantansu, sa'an nan a sanya shi cikin ruwa a sha, ko karanta Alƙur'ani a cikin zuma ko madara ko makamantansu a shafa, ko shafa jiki da miski da ruwan wardi da aka karanta Alƙur'ani a cikinsu—babu laifi a cikin hakan. Lalle magabata salihai sun yi haka."

4. Ra'ayin Sheikh Ibn Baz (Rahimahullah)

Sheikh Abdul-Aziz ibn Baz (Rahimahullah), babban malamin Saudi Arabiya kuma tsohon shugaban Fatawa Al-Lajnat Ad-Da'imah, ya ce a cikin Fatawa Islamiyyah (1/30):

النَّصُّ: «كِتَابَةُ الْقُرْآنِ أَوِ الْأَذْكَارِ الصَّحِيحَةِ بِالزَّعْفَرَانِ فِي الْأَلْوَاحِ أَوْ فِي أَوْرَاقٍ طَاهِرَةٍ، ثُمَّ يُمَحِّي بِمَاءٍ لِيَشْرَبَهُ الْمَرِيضُ لَا بَأْسَ بِذَلِكَ، فَقَدْ فَعَلَ ذَلِكَ جَمَاعَةٌ مِنَ السَّلَفِ كَمَا نَقَلَهُ ابْنُ الْقَيِّمِ وَغَيْرُهُ فِي زَادِ الْمَعَادِ»

Fassarar Hausa: "Rubuta Alƙur'ani ko addu'o'i ingantattu da za'afaran a kan allo ko takardu masu tsarki, sa'an nan a wanke su da ruwa domin mara lafiya ya sha—babu laifi a cikin haka. Lalle wasu jama'a daga magabata sun yi haka, kamar yadda Ibnul Qayyim da wasu suka ruwaito a cikin Zad al-Ma'ad."

Sheikh Ibn Baz ya ƙara da cewa, wannan ya shafi rubutun da aka yi don ruqya ko maganin cuta. Kuma ya shata sharadi cewa wanda zai yi hakan dole ne ya kasance daga cikin waɗanda aka san su da bin Alƙur'ani da Sunnah da tsayuwa kan iyakokin Allah.

Sharuɗɗan Halaccin Shan Rubutu

Dangane da ra'ayoyin malamai da suka halatta shan rubutu, akwai wasu sharuɗɗa da dole ne a cika su don wannan aiki ya zama halal kuma ya kasance daga cikin ruqyah ta shari'a:

1. Rubutun ya zama ayoyin Alƙur'ani ne ko addu'o'i ingantattu daga Sunnah – Ba a yarda a rubuta wani abu daga kalmomin kafirci ko tambari ko zane-zane ba.

2. A yi rubutun da abu mai tsarki da ba ya cutarwa – Kamar za'afaran (saffron), ma'u wardi (rose water), ko tawada mai tsarki. Ba a yarda a yi amfani da abubuwa masu ƙazanta ko guba ba.

3. A yi rubutun a kan allo ko takarda mai tsarki – Ba a rubuta a kan ƙasa ko wani abu marar tsarki ba.

4. A yi amfani da ruwa mai tsarki don wankewa – Ruwan da za a sha ya zama ruwa mai tsarki (ba mai ƙazanta ba).

5. Niyyar yin hakan ita ce don waraka da neman magani – Ba don yin sihiri ko surkulle ba. A yi imani cewa Allah ne Mai waraka, kuma wannan rubutun hanya ce kawai, ba yana da iko da kansa ba.

6. Wanda zai yi hakan ya kasance mutumin kirki mai bin Alƙur'ani da Sunnah – Kamar yadda Sheikh Ibn Baz ya sharadanta.

Bambanci Tsakanin Rubutun Halal da Rubutun Haram

Yana da matukar muhimmanci a bambance tsakanin rubutun da aka halatta (don ruqya) da rubutun da aka haramta (na sihiri da surkulle). Ga wasu bambance-bambance:

Rubutun Halal (Ruqyah) Rubutun Haram (Sihiri/Surkulle)

Ayoyin Alƙur'ani ne ko addu'o'i ingantattu Tambari masu ƙulli, zane-zane, kalmomin kafirci

An yi shi da za'afaran ko ruwan wardi An yi shi da tawada mai ɗauke da abubuwa marasa tsarki

An rubuta a kan allo ko takarda mai tsarki An rubuta a kan ƙasa ko fatar dabba

Ana wankewa da ruwa a sha Wani lokaci ana sa abinci a ciki ko a ci

Niyya: neman waraka daga Allah Niyya: cimma wata bukata ta hanyar ɓoye

Mai yi mutumin kirki ne mai bin Sunnah Mai yin shi galibi bokaye ne ko masu zaure

Rubutun da Aka Haramta

A daya bangaren kuma, akwai rubutun da malamai suka haramta kuma ba a yarda da su ba a cikin Musulunci. Waɗannan sun haɗa da:

1. Rubutun da ya ƙunshi tambari masu ƙulli ko zane-zane – Irin waɗannan ana yin su ne don sihiri da surkulle. Wannan haramun ne kuma yana iya zama shirka.

2. Rubutun da ake yi da adadin adadi na musamman ba tare da tushe daga Alƙur'ani ba – Kamar rubuta "Allahu" sau dubu, ko "Ya Sin" sau hamsin, ko "Ya Latifu" sau ɗari, da sauransu. Wannan ba shi da tushe a cikin Alƙur'ani da Sunnah, kuma wasu malamai suna kallonsa a matsayin bid'a (sabon abu a addini).

3. Rubutun da ake cire wata kalma daga aya ko gutsure wata kalma daga hadisi – Wannan yana iya canza ma'anar ayar, kuma ba a yarda da shi ba.

4. Rubutun da malamin zaure (maganin gargajiya) yake yi na yau da kullun, inda yake cewa "sadar" ko "aibi" ko "kudin shiga" shi ne magani – Irin waɗannan malamai galibi bokaye ne, kuma ayyukansu ba su da tushe a Musulunci. Wannan shi ne aikin da yawancin malaman gargajiya a ƙasar Hausa suke yi, kuma haramun ne.

5. Rubutun da ake haɗa shi da sadaka ko hadaya ga wanin Allah – Wannan shirka ne kai tsaye.

6. Rubutun da ake yi tare da cewa "idan ba ka yi haka ba, to abu fal-fal zai same ka" – Wannan karkatarwa ce da sihiri.

Ra'ayin Malamai Kan Rashin Halaccin Rubutu

Yayin da malamai da yawa suka halatta shan rubutun Alƙur'ani a wasu yanayi, akwai kuma malamai da suka ɗauka cewa wannan aiki bai dace ba ko kuma abin da aka fi so shi ne a guje shi. Wadannan malamai suna nuni da cewa:

1. Wannan aiki bai zo daga Annabi (Sallallahu Alaihi Wasallam) a fili ba. Akwai hadisai game da ruqyah (karatu da tofawa) amma ba game da rubuta Alƙur'ani da wanke shi a sha ba.

2. Yana iya kaiwa ga rashin girmama Alƙur'ani, domin rubutun na iya shafan ƙasa ko kuma a zubar da ruwan a wani wuri marar tsarki.

3. Yana buɗe kofa ga wasu abubuwa masu haɗari, domin mutane na iya karkata zuwa ga sihiri ba tare da saninsu ba.

Sheikh Ibn 'Uthaymin (Rahimahullah) ya ce: "Abin da ya fi dacewa shi ne a guji wannan aikin, domin bai tabbata daga Annabi ba, kuma mafi aminci shi ne a bi abin da ya tabbata daga Sunnah kamar karatu da tofawa (nafth) kai tsaye ba tare da rubutu ba."

Shawara Ga Musulmi

Dangane da wannan sabani tsakanin malamai, ga shawarwari masu amfani ga musulmi:

1. Ku fara da hanyoyin da suka tabbata kuma babu sabani a kansu – Kamar karatun Alƙur'ani da tofawa (nafth) a kan mara lafiya, da yin addu'a da ruqyah ta hanyar da Annabi (Sallallahu Alaihi Wasallam) ya koyar.

2. Idan kuna buƙatar yin shan rubutu, ku bi sharuɗɗan da malamai suka gindaya – Ku tabbatar cewa rubutun ayoyin Alƙur'ani ne kawai, kuma ku yi imani cewa Allah ne Mai waraka.

3. Ku guji duk wani rubutu daga wurin bokaye ko masu zaure – Wadannan galibi sihiri ne da surkulle. Ku nemi malamai nagari waɗanda suka shahara da bin Alƙur'ani da Sunnah.

4. Ku tuna cewa waraka tana daga Allah kaɗai – Duk wata hanya (ko da ta halal) ba ta da iko da kanta. Allah ne Mai waraka, kuma shi ne Ya sa wadannan hanyoyi su zama sanadin waraka.

5. Idan ba ku da tabbas, ku nemi malamai nagari su taimake ku – Kada ku yi shan rubutu ko da kuwa kun ji wani yana yi, sai kun nemi ilmi.

Kammalawa

A takaice dai, matsayin shan rubutu a Musulunci ya dogara da abin da aka rubuta da kuma yadda aka yi shi:

• Idan ayoyin Alƙur'ani ne tsantsa ko addu'o'i ingantattu, an rubuta su da abu mai tsarki, an wanke su da ruwa mai tsarki, kuma niyyar ita ce neman waraka daga Allah – wannan yana da tushe a cikin ayyukan wasu magabata (Salaf) kuma manyan malamai kamar Ibnul Qayyim, Sheikh Ibn Baz, da Fatawa Al-Lajnat Ad-Da'imah sun ce babu laifi a ciki.

• Idan akasin haka, wato akwai tambari, zane-zane, gutsuren ayoyi, kalmomin kafirci, ko kuma an yi shi a wurin bokaye da masu zaure – wannan haramun ne, kuma yana iya zama shirka.

• Mafi aminci ga musulmi shi ne a bi hanyoyin ruqyah da suka tabbata kuma babu sabani a kansu – kamar karatun Alƙur'ani da tofawa a kan mara lafiya, da yin addu'a, da yin sadaka, da sauransu.

Allah (Subhanahu Wa Ta'ala) Ya ce:

الآيَةُ: ﴿وَنُنَزِّلُ مِنَ الْقُرْآنِ مَا هُوَ شِفَاءٌ وَرَحْمَةٌ لِّلْمُؤْمِنِينَ﴾

Fassarar Hausa: "Kuma Mun saukar da abin da yake warkarwa da rahama daga Alƙur'ani ga muminai." (Surat Al-Isra', 17:82)

Wannan aya tana nuna cewa Alƙur'ani gaba ɗaya shi ne magani. Hanyoyin da za mu yi amfani da Alƙur'ani don waraka sun bambanta, amma muhimmin abu shi ne mu kasance cikin iyakokin shari'a kuma mu guji duk wani abu da zai kusantar da mu zuwa ga shirka.

Muna roƙon Allah Ya ba mu waraka daga dukkan cututtuka, Ya tsare mu daga dukkan abubuwan da ke ɓata aqidarmu, kuma Ya sa Alƙur'ani ya zama waraka da rahama gare mu.

اللَّهُمَّ اشْفِ مَرْضَانَا وَارْحَمْ مَوْتَانَا وَعَافِنَا فِي أَبْدَانِنَا

"Ya Allah! Ka warkar da marasa lafiyarmu, Ka ji ƙainin matattunmu, kuma Ka ba mu lafiya a jikinmu."

والله أعلم (Wallahu A'alam - Allah ne Mafi sani).