Shin Zan Iya Ba Da Zakkatul Fitr Saura Kwana Biyu Kafin Sallah?

𝐓𝐀𝐌𝐁𝐀𝐘𝐀❓

Assalamualaikum warahmatullah wabarkatuhu malam tambayata ita ce: shin mutum zai iyayin zakkatul fitr yau saura kwana biyu sallah ko kuma sai ranar sallah?

𝐀𝐌𝐒𝐀❗️

waalaikumussalamu eh idan akwai bukatar hakan ga su waɗanda za a bawa sadakar misali suna tsananin bukatar abincin tun yanzu to babu laifi a basu. Amma idan babu bukatar hakan to lokacinta yana farawa a daren da akace anga wata Ma'ana tun cikin daren da akaga watan har zuwa lokacin fita sallar idi

WALLAHU A'ALAM

Ga Masu Buƙatar Shiga Wannan Group Zaku iya bi ta Links ɗin mu...

HUKUNCIN BAYAR DA ZAKKAR FIDDA-KAI KWANA BIYU KAFIN SALLA

Tambaya (Question)

Assalamu Alaikum Warahmatullahi Wabarakatuh. Malam, tambayata ita ce: Shin mutum zai iya bayar da zakkatul fitr (zakkar fidda-kai) yau alhali saura kwana biyu kafin sallar Idi? Ko kuwa sai a jinkirta bayar da ita har zuwa ranar sallar Idi ne? Ina son cikakken bayani game da lokutan da aka halatta bayar da zakkar fitr, musamman game da bayar da ita kafin ranar Idi da kwana biyu ko fiye.

Amsa (Answer)

Wa Alaikumus Salam Warahmatullahi Wabarakatuh.

Alhamdu lillahi was-salatu was-salamu ‘ala Rasulillah. Godiya ta tabbata ga Allah, kuma salati da aminci su tabbata ga Shugabanmu Muhammadu (Sallallahu Alaihi Wasallam), da iyalansa, da sahabbansa, da kuma duk wanda ya bi tafarkinsa har zuwa ranar sakamako.

Tambayar da kuka gabatar game da lokutan bayar da zakkar fitr tana daga cikin muhimman batutuwan da suka shafi wannan farilla mai girma. Malamai sun yi cikakken bayani game da lokutan da ake iya bayar da zakkar fitr, kuma sun raba su zuwa lokuta daban-daban dangane da manufar shari’a da kuma aikin Manzon Allah (Sallallahu Alaihi Wasallam) da Sahabbansa. Za mu yi bayanin waɗannan lokuta tare da hujjoji, sannan mu mayar da hankali kan batun bayar da ita kafin Idi da kwana biyu.

Lokutan Bayar da Zakkar Fitr a Tsarin Malamai

Malamai sun kafa lokuta biyar na bayar da zakkar fitr, waɗanda suka bambanta dangane da hukuncinsu daga halatta zuwa haramci. Waɗannan lokuta su ne:

1. Lokacin Halatta (Mubah): Bayar da Zakkar Fitr Tun Daga Farkon Ramadan

Wasu daga cikin malamai, musamman a mazhabar Hanafiyya, sun tashi cewa yana da halatta a bayar da zakkar fitr tun daga farkon watan Ramadan. Sun yi amfani da hujjar cewa dalilin wajabcin zakkar fitr shi ne azumi, kuma ana iya bayar da ita da zarar azumi ya fara. Haka kuma suna kallon cewa abin da aka halatta bayarwa kafin lokaci a cikin zakkar kudi shi ma ana iya yi a cikin zakkar fitr domin manufar wadatar da talakawa.

Sai dai mafi yawan malamai, musamman na mazhabar Shafi’iyya da Malikiyya da Hanbaliyya, ba sa yarda da wannan ra’ayi a matsayin abin da ya fi dacewa. Suna ganin cewa lokacin da aka kafa shi da hadisi shi ne kafin fita zuwa sallar Idi, kuma farkon lokacin da ake bayarwa shi ne daga ranar ashirin da takwas (28) ko ashirin da tara (29) na watan Ramadan, kamar yadda Sahabbai suka yi.

2. Lokacin Kyawawa (Mustahabb): Bayar da Zakkar Fitr Kwana Daya Ko Biyu Kafin Idi

Wannan shi ne lokacin da malamai suka fi so, kuma shi ne aikin Sahabbai (Radhiyallahu Anhum). An tabbatar da cikin Sahih al-Bukhari daga Nafi’i (Rahimahullah) cewa:

الْحَدِيثُ: «أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا كَانَ يَبْعَثُ بِزَكَاةِ الْفِطْرِ إِلَى الَّذِي تُجْمَعُ عِنْدَهُ قَبْلَ الْفِطْرِ بِيَوْمَيْنِ أَوْ ثَلَاثَةٍ»

Fassarar Hausa: “Lalle ne Abdullahi bn Umar (Radhiyallahu Anhuma) ya kasance yana aikawa da zakkar fitr zuwa ga wanda ake tattarawa a wurinsa kafin ranar Idi da kwana biyu ko uku.” (Sahih al-Bukhari, 1511)

Wannan hadisi ya nuna a fili cewa Sahabbai sun kasance suna bayar da zakkar fitr kwana biyu ko uku kafin sallar Idi. Saboda haka, bayar da zakkar fitr a wannan lokacin, wato saura kwana biyu kafin sallar Idi, ba wai kawai halatta ba ne, har ma yana daga cikin abin da ya fi dacewa kuma ya fi kyau, domin yana kwaikwayon aikin Sahabbai da kuma taimaka wa talakawa su sami abinci tun kafin ranar Idi.

Imamu An-Nawawi (Rahimahullah) a cikin Sharh Sahih Muslim ya ce: “Malamai sun yi ijma’i (cikakken yarjejeniya) cewa ana iya bayar da zakkar fitr kafin ranar Idi da kwana ɗaya ko biyu. Amma game da bayar da ita fiye da haka, akwai sabani. Kuma abin da aka fi so shi ne a bayar da ita a lokacin da za a iya isar da ita ga talakawa kafin su fita sallar Idi.”

3. Lokacin Wajibi (Wajib): Bayar da Zakkar Fitr a Daren Idi Da Safiyar Sa

Wannan shi ne lokacin da mafi yawan malamai suka ce shine ainihin lokacin wajabcin zakkar fitr. Yana farawa ne daga faduwar rana ta ƙarshe ga watan Ramadan, wato lokacin shiga daren Idi, har zuwa lokacin fita zuwa sallar Idi. A wannan lokacin, zakkar fitr ta zama wajibi a kan kowane musulmi mai ikon bayarwa. Idan aka bayar a wannan lokaci, to an cika farilla daidai yadda aka umarce shi.

4. Lokacin Halatta Da Makara (Ja’iz Ma’a Karahah): Bayar da Zakkar Fitr a Ranar Idi Kafin Sallah

Idan mutum ya bayar da zakkar fitr a safiyar ranar Idi kafin ya fita zuwa sallar Idi, to hakan yana halatta, amma ana ganin shi a matsayin makara fiye da abin da aka fi so. Wannan ya ƙunshi hadarin cewa idan wani abu ya faru kuma ya jinkirta har zuwa bayan sallah, to ta zama sadaka. Saboda haka malamai suna ƙarfafa mutane su gaggauta bayar da ita kafin lokaci.

5. Lokacin Haramci (Haram): Bayar da Zakkar Fitr Bayan Sallar Idi

Wannan shi ne lokacin da ya haramta a jinkirta zakkar fitr zuwa gare shi, sai dai idan akwai uzuri na shari’a. Manzon Allah (Sallallahu Alaihi Wasallam) ya yi gargaɗi game da wannan a cikin hadisin Ibn Abbas (Radhiyallahu Anhuma) da muka ambata a baya:

الْحَدِيثُ: «مَنْ أَدَّاهَا قَبْلَ الصَّلَاةِ فَهِيَ زَكَاةٌ مَقْبُولَةٌ، وَمَنْ أَدَّاهَا بَعْدَ الصَّلَاةِ فَهِيَ صَدَقَةٌ مِنَ الصَّدَقَاتِ»

Fassarar Hausa: “Wanda ya bayar da ita kafin sallah, to ita zakka ce karbabbiya; kuma wanda ya bayar da ita bayan sallah, to ita sadaka ce daga cikin sadakoki.” (Sunan Abi Dawud, 1609; Ibn Majah, 1827)

Wannan nassi ya nuna cewa idan aka bayar da ita bayan sallar Idi, ta rasa matsayinta na zakkar fitr ta wajibi, kuma ta zama sadaka ta kullum. Wannan ya sa malamai suka ce haramun ne a jinkirta bayar da ita ba tare da uzuri ba har zuwa bayan sallar Idi.

Bayar da Zakkar Fitr Saura Kwana Biyu: Sharuddan Halalta

Dangane da tambayar ku ta musamman game da bayar da zakkar fitr saura kwana biyu kafin sallar Idi, to, wannan ya shiga cikin lokaci na biyu da muka ambata, wato lokacin kyawawa (mustahabb). Babu wani laifi ko kuma ƙuntatawa a kan wanda ya yi hakan. A’a, har ma ana kyautata masa domin:

1. Yana kwaikwayon Sahabbai: Kamar yadda muka gani a hadisin Abdullahi bn Umar (Radhiyallahu Anhuma) da ya kasance yana aikawa da zakkar fitr kwana biyu ko uku kafin Idi.

2. Yana saukaka wa talakawa: Idan an bayar da zakkar fitr da wuri, talakawa za su sami damar yin amfani da abincin tun kafin ranar Idi, su yi shiri da shi, kuma hakan ya fi dacewa da manufar zakkar fitr wadda ita ce ciyar da su a ranar idi.

3. Yana nisantar makara: Bayar da ita da wuri yana kare mutum daga abubuwan da za su iya faruwa a ranar Idi kamar rashin samun wanda zai karba, ko mantuwa, ko kuma jinkirin da zai kai ga bayan sallah.

Imamu Ibn Qudamah (Rahimahullah) a cikin Al-Mughni (4/295) ya ce: “Wanda ya bayar da zakkar fitr kafin ranar Idi da kwana ɗaya ko biyu, hakan yana halatta, domin Abdullahi bn Umar ya kasance yana yin haka. Kuma wannan shi ne ra’ayin mafi yawan malamai. Idan aka bayar da ita a wannan lokaci, to an cika wajibcin.”

Amma Idan Babu Bukata Ga Talaka, Shin Zai Fi Kyau A Jinkirta?

Wani abin da aka ambata a cikin amsar farko shi ne cewa idan babu bukatar talakawa a lokacin, to a jinkirta bayar da ita har zuwa lokacinta na asali. Wannan magana tana da tushe a cikin fikihu, domin manufar zakkar fitr ita ce wadatar da talakawa a ranar Idi. Idan aka bayar da ita da wuri kuma talaka ya cinye ta kafin ranar Idi, to wataƙila an rasa wannan manufa ta musamman.

Sai dai malamai sun ce, idan mutum yana da tabbacin cewa talakan zai iya ajiye abincin har zuwa ranar Idi, ko kuma idan wakilin da aka bai wa zakkar zai iya riƙe ta har sai lokacin da ya dace, to babu wata matsala a bayar da ita da wuri. Amma idan ana tsoron cewa talakan ba zai iya ajiyewa ba kuma zai cinye ta kafin ranar Idi, to a jinkirta bayar da ita zuwa lokacin da ya fi kusa da Idi.

Imamu Al-Khatib Ash-Shirbini (Rahimahullah) a cikin Mughni Al-Muhtaj (2/117) ya ce: “Ana iya bayar da zakkar fitr tun daga farkon Ramadan a mazhabar Hanafiyya, amma a mazhabar Shafi’iyya, abin da aka fi so shi ne a bayar da ita kusa da ranar Idi, domin ta isa ga talaka a lokacin bukata. Kuma idan aka bayar da ita kwana biyu ko uku kafin Idi, hakan yana halatta bisa ga ingantaccen zance.”

Kammalawa

A takaice dai, bayar da zakkar fitr saura kwana biyu kafin sallar Idi abu ne halaltacce kuma yana cikin abin da malamai suka fi so, domin yana kwaikwayon aikin Sahabbai musamman Abdullahi bn Umar (Radhiyallahu Anhuma) wanda ya kasance yana aikawa da ita kwana biyu ko uku kafin Idi. Babu wani laifi a kan mutum ya yi hakan, musamman idan yana son ya nisantar cunkoso ko kuma ya sami damar isar da ita ga wadanda suka cancanta cikin sauki.

Duk da haka, idan aka yi la’akari da manufar zakkar fitr wadda ita ce ciyar da talakawa a ranar Idi, kuma aka ga cewa talakan da za a ba su za su ci abincin kafin ranar Idi ko kuma ba za su iya ajiyewa ba, to a wannan yanayin jinkirta bayar da ita zuwa lokacin da ya fi kusa da ranar Idi zai fi dacewa. Amma a kowane hali, ba a yarda a jinkirta bayar da ita ba fiye da sallar Idi, domin hakan ya zama haram kuma ya sa ta rasa matsayinta na zakkar fitr ta wajibi.

Muna roƙon Allah (Subhanahu Wa Ta’ala) Ya karɓi ayyukanmu, Ya sanya mu cikin waɗanda suka yi azumi da imani da neman lada, kuma Ya taimake mu mu bi Sunnar Annabi (Sallallahu Alaihi Wasallam) da Sahabbansa a cikin dukkan ayyukanmu.

Wallahu A’alam (Allah ne Mafi sani).

𝐖𝐇𝐀𝐓𝐒𝐀𝐏𝐏👇

https://chat.whatsapp.com/GUƙ2GCCzlcdL6nknƙLYYox

𝐅𝐀𝐂𝐄𝐁𝐎𝐎𝐊👇

Https://www.facebook.com/groups/336629807654177

𝐓𝐄𝐋𝐄𝐆𝐑𝐀𝐌👇

https://t.me/TambayoyiDaAmsoshi

ﺳُﺒﺤَﺎﻧَﻚَ ﺍﻟﻠَّﻬُﻢَّ ﻭَﺑِﺤَﻤْﺪِﻙَ ﺃﺷْﻬَﺪُ ﺃﻥ ﻟَﺎ ﺇِﻟَﻪَ ﺇِﻻَّ ﺃﻧْﺖَ ﺃﺳْﺘَﻐْﻔِﺮُﻙَ ﻭﺃَﺗُﻮﺏُ ﺇِﻟَﻴْﻚ

**************************

Wannan ɗaya ne daga cikin fatahowin Musulunci da aka gina su kan Ƙur’ani da Hadisan Manzon Allah (SAW) waɗanda ake samu a shafukan Tambayoyi da Amsoshi na Sheik Malam Khamis Yusuf a Facebook, Telegram, da WhatsApp. Za ku iya bibiyar shafukansa domin karanta ƙarin fatawowi.