Wanda Ya Kashe Kansa Za Mu Iya Yi Masa Addu'a?

𝐓𝐀𝐌𝐁𝐀𝐘𝐀❓

Assalamualaikum warahmatullahi wabarakatuhu. Malam, muna da wani ɗan'uwanmu a cikin al'umma wanda, saboda wasu matsaloli ko halin da ya shiga, ya kashe kansa. Yanzu mun rasa abin da ya kamata mu yi a gare shi a matsayinmu na 'yan'uwa masu imani. Shin ya halatta mu yi masa addu'ar neman gafara da rahama? Mene ne hukuncin Musulunci game da wanda ya kashe kansa? Shin za a yi masa salla da jana'iza? Kuma menene mafi kyawun abin da za mu iya yi don ya sami sauƙi a kabari da kuma gafarar Allah? Ina da damuwa matuka game da makomarsa a Lahira, saboda mun ji cewa kisan kai babban zunubi ne. Allah Ya saka da alheri.

𝐀𝐌𝐒𝐀❗️

Alhamdu lillahi Rabbil Alameen, wassalatu wassalamu ala Ashrafil Anbiya'i wal Mursaleen, Sayyidina Muhammadin wa ala alihi wa sahbihi wa man walahu. Amma ba'ad.

Ya kai ɗan'uwa mai tambaya, da farko dai ina son in yaba muku da wannan hali na tausayi da damuwa game da ɗan'uwanmu da ya tafi. Wannan yana nuna cewa kuna da zukata masu jinƙai da ke son alheri ga kowa, ko da bayan mutuwarsa. Wannan shi ne ainihin halin mumini; mu'mini yana son wa ɗan'uwansa abin da yake son wa kansa. Amma ku sani, wannan lamari ne mai tsananin nauyi a shari’ar Musulunci, kuma yana buƙatar mu kalli ta fuskoki da dama: fikhu (shari'a), akida (imani), da kuma tarbiyya (ɗabi'a).

Bari mu raba wannan batu zuwa manyan kashi uku: Matsayin Kisan Kai a Musulunci, Shin za a yi masa addu'a da salla?, da kuma Abin da ya kamata 'yan'uwa su yi a gare shi.

1. MATSAYIN KISAN KAI A MUSULUNCI: BABAN ZUNUBI, AMMA BAI FITAR DA MUTUM DAGA MUSULUNCI BA:

Kisan kai, a cikin Alƙur'ani da Sunnah, yana daga cikin manyan zunubai da ake kira Kabair (manyan laifuka). Allah (SWT) Ya haramta kashe kansa kamar yadda Ya haramta kashe wasu. Duk rai na mutum, ko na shi kansa, mallakin Allah ne, kuma ba shi da haƙƙin ya ɗauke shi ba tare da izinin Allah ba. Allah (SWT) Ya faɗa a cikin Alƙur'ani cewa:

Arabic Text:

وَلَا تَقْتُلُوا أَنفُسَكُمْ ۚ إِنَّ اللَّهَ كَانَ بِكُمْ رَحِيمًا

(Surah An-Nisa: 29)

Hausa Translation:

"Kuma kada ku kashe kãnku. Lalle ne Allah Yã kasance, game da ku, Mai jin ƙai ne."

Wannan ayar tana nuna mana cewa kisan kai babban zalunci ne ga kai, kuma rashin godiya ne ga ni'imar rayuwa da Allah Ya ba mu. Manzon Allah (SAW) kuma ya yi tsauraran wa'azi game da wannan a cikin Hadisai da dama. Kamar yadda kuka ambata a cikin tambayar farko, akwai Hadisin da Al-Bukhari da Muslim suka ruwaito daga Abu Hurairah (RA), inda Manzon Allah (SAW) ya ce:

Arabic Text:

مَنْ قَتَلَ نَفْسَهُ بِحَدِيدَةٍ فَحَدِيدَتُهُ فِي يَدِهِ يَتَوَجَّأُ بِهَا فِي بَطْنِهِ فِي نَارِ جَهَنَّمَ خَالِدًا مُخَلَّدًا فِيهَا أَبَدًا، وَمَنْ شَرِبَ سُمًّا فَقَتَلَ نَفْسَهُ فَهُوَ يَتَحَسَّاهُ فِي نَارِ جَهَنَّمَ خَالِدًا مُخَلَّدًا فِيهَا أَبَدًا، وَمَنْ تَرَدَّى مِنْ جَبَلٍ فَقَتَلَ نَفْسَهُ فَهُوَ يَتَرَدَّى فِي نَارِ جَهَنَّمَ خَالِدًا مُخَلَّدًا فِيهَا أَبَدًا

(Sahih al-Bukhari, Sahih Muslim)

Hausa Translation:

"Duk wanda ya kashe kansa da wani karfe (kamar wuka), to wannan karfen yana hannunsa a wutar Jahannama, yana caka masa a cikinsa, yana madawwami a ciki har abada. Kuma duk wanda ya sha guba ya kashe kansa, to yana shan wannan guba a wutar Jahannama yana madawwami a ciki har abada. Kuma duk wanda ya fado da kansa daga dutse ya kashe kansa, to yana fadowa a wutar Jahannama yana madawwami a ciki har abada."

Wannan Hadisi yana da ban tsoro sosai, kuma yana nuna tsananin laifin. Sai dai ku sani, ya ku masu tambaya, wannan azabar tana magana ne a kan wanda ya aikata hakan ne yana sane, kuma yana nuna ƙin yarda da hukuncin Allah, ko kuma yana tunanin cewa zai tsere wa Allah. Malaman Ahlus-Sunnah, kamar Imam Ibn Taymiyyah da Ibn Qayyim, sun nuna cewa akwai bambanci tsakanin wanda ya kashe kansa saboda rashin imani (kafirci) da wanda ya kashe kansa saboda tsananin baƙin ciki, damuwa, ko cutar hauka (mental illness).

Idan mutum ya kashe kansa yana cikin halin rashin hankali ko shan wahala mai tsanani wadda ta kai ga rashi hankali, to ana yi masa uzuri a shari'a, domin Allah Ya sanya alhaki ne a kan mai hankali. A cikin Hadisi, Manzon Allah (SAW) ya ce: "An ɗaga alhaki daga mutum uku: daga mai barci har sai ya farka, daga yaro har sai ya girma, da kuma daga mahaukaci har sai ya warke." (Abu Dawud, Ibn Majah). Don haka, idan wanda ya kashe kansa yana cikin wannan rukuni, to Allah ne Mafi sani game da lamuransa, kuma muna kyautata zato ga rahamar Allah.

2. SHIN ZA A YI MASA ADDU'A DA SALLA? (HUKUNCIN SHARI'A):

Ga batun addu'a da salla a kansa, wannan shi ne muhimmin ɓangaren tambayarku. A Mazhabar Ahlus-Sunnah, akwai muhimmiyar ka'ida: Mu'mini ba ya daina zama mu'mini saboda aikata wani babban zunubi (kabira), sai dai idan ya yi shirka da Allah. Kisan kai, ko da yake babban zunubi ne, ba ya fitar da mutum daga cikin Musulunci. Don haka, a matsayinsa na Musulmi, wajibi ne a yi masa wanka, a lulluɓe shi da kafani, a yi masa sallar jana'iza, kuma a yi masa addu'ar neman gafara.

Malaman sahabbai da tabi'ai sun tabbatar da haka. Imam Al-Bukhari ya ruwaito a cikin Sahihinsa cewa Sahabi Janabah (wanda ya yi hijira) ya kashe kansa saboda tsananin ciwo, sai Manzon Allah (SAW) bai hana yin salla a kansa ba. A cikin wani riwaya, Manzon Allah (SAW) ya yi sallar jana'iza a kan wani mutum da ya kashe kansa, kuma bai yi wani abu na musamman da ya nuna cewa an hana shi ba. Sai dai kuma, wasu malamai sun ce shugaban Musulmai (Sarki ko Alkali) ko kuma babban limami yana da haƙƙin ya zaɓi ya yi salla ko bai yi ba a matsayin ladabtarwa ga al'umma, amma ba a haramta ba. Idan limami bai yi ba, to sauran Musulmai za su iya yin salla a kansa.

Game da addu'ar neman gafara musamman, babu wani dalili a shari'a da ya hana yin addu'a ga wanda ya kashe kansa. A’a, akasin haka, muna umurce mu da mu yi addu'a ga dukan matattu Musulmi. Allah (SWT) Ya ce:

Arabic Text:

وَاسْتَغْفِرْ لِذَنبِكَ وَلِلْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ

(Surah Muhammad: 19)

Hausa Translation:

"Kuma ka nẽmi gãfara ga zunubinka, da ga mũminai maza da mũminai mãta."

Wannan ayar ta ƙunshi dukan muminai, ba tare da banbance wanda ya aikata babban zunubi ba. Saboda haka, a matsayinku na 'yan'uwa, ba wai kawai ya halatta ku yi masa addu'a ba, a'alla ana son ku yi addu'a gare shi, domin ku roƙi Allah Ya gafarta masa. Wannan yana nuna ƙaunar 'yan'uwa da jinƙai.

Sai dai akwai wani abin da malamai suka faɗa game da wanda ya kashe kansa a matsayin ladabtarwa ga al'umma: wasu malamai, kamar Imam Ahmad da wasu, sun ce shugaban Musulmai bai kamata ya yi sallar jana'iza a kansa ba don ya zama darasi ga wasu da su guji yin hakan, amma su talakawa za su iya yin salla. Amma kuma mafi yawan malamai, ciki har da Imam Abu Hanifa da Imam Malik da Imam Shafi’i, sun ce a yi masa salla kamar kowane Musulmi, domin bai fita daga addini ba. Wannan shi ne mafi rinjaye kuma mafi aminci ga rahamar Allah.

3. ABIN DA YA KAMATA 'YAN'UWA SU YI A MADADIN SA (MAGANIN AIKI):

Yanzu, menene ku, 'yan'uwansa, za ku iya yi don ya sami sauƙi a kabari? Akwai abubuwa da yawa masu kyau da za ku iya yi:

Na farko: Ku yi masa addu'ar gafara da rahama sosai. Ku ce: "Allahumma ighfir lahu warhamhu wa'afihi wa'fu anhu" (Ya Allah Ka gafarta masa, Ka jiƙansa, Ka tsare shi, Ka yafe masa). Ku roƙi Allah da ya yi masa uzuri saboda halin da ya shiga, idan kuwa ya kasance yana da wata cuta ta hankali, to Allah Mafi sani ne, kuma Yana jinƙain da suka fi kowa jinƙai.

Na biyu: Ku yi sadaka a madadinsa. Manzon Allah (SAW) ya ce: "Idan mutum ya mutu, ayyukansa sun yanke, sai dai daga uku: sadaka ta jariya, ko ilimin da ake amfani da shi, ko yaron kirki da ke yi masa addu'a." (Sahih Muslim). Ku iya ba da sadakar kuɗi, ko ciyar da matalauta, ko shuka itaciya, ko kuma ba da gudunmawar aikin alheri kamar gina masallaci ko rijiya, tare da nufin ladan ya kasance ga mamacin. Wannan zai iya zama dalilin gafarar Allah a gare shi.

Na uku: Ku biya basussukan da ake binsa. Idan mamaci yana da bashi ko ya ci amanar wani, ku nemi a gafarta masa ko ku biya a madadinsa. Manzon Allah (SAW) ya jinkirta yin sallar jana'iza a kan wanda yake da bashi har sai an biya. Saboda haka, wannan yana ɗaya daga cikin manyan hanyoyin taimaka wa mamaci.

Na huɗu: Ku kyautata zaton Allah gare shi. Kada ku yanke masa hukuncin shiga Wuta, domin wannan al'amari na Allah ne. A cikin Hadisi, Manzon Allah (SAW) ya ce: "Allah Ya ce: 'Ina tare da zaton bawana game da Ni.'" (Bukhari). Don haka, ku kyautata zaton Allah, kuma ku roƙe Shi da rahama, domin rahamar Allah ta mamaye fushinSa.

NASIHA TA ƘARSHE:

Ya 'yan'uwa, ku sani cewa kisan kai babban laifi ne, kuma babban abin takaici ne a cikin al'umma. Amma babu wani laifi da ya wuce rahamar Allah, idan Allah Ya so Ya gafarta wa wanda Yake so. Ba mu da ikon tabbatar da makomar wani a Lahira, sai dai muna aiki da zaton alheri game da shari'ar Musulunci wadda ta ce: "Kada ku yi shahada (shaida) ga wani da Aljanna ko Jahannama, sai dai wanda Allah da ManzonSa suka shaida masa." Don haka, mu bar al'amarin ga Allah, mu yi aikin da ya rataya a wuyanmu: addu'a, sadaka, da kuma kyakkyawan zato.

Kuma ku koyi darasi daga wannan lamari: ku kula da lafiyar hankalin ku da na 'yan'uwanku. Idan kuna ganin wani yana cikin damuwa mai tsanani, ku taimake shi, ku kai shi wurin likita, ku karanta masa Alƙur'ani, ku yi masa addu'a a rayuwarsa. Kariya ta fi magani. Kuma ku tuna cewa Allah ba Ya sa wa rai nauyi fiye da ƙarfinsa. Kowane wahala tana da sauki. Ku ce: "Hasbunallahu wa ni'mal wakeel" (Allah Ya ishe mu, kuma Shi ne Mafi kyawun wakili).

Mu roƙi Allah Ya gafarta wa dukan matattun Musulmai, Ya shigar da su Aljannah, kuma Ya tsare mu daga dukkan laifuka. WALLAHU A'ALAM BISSAWAB. Ameen.

    ﺳُﺒﺤَﺎﻧَﻚَ ﺍﻟﻠَّﻬُﻢَّ ﻭَﺑِﺤَﻤْﺪِﻙَ ﺃﺷْﻬَﺪُ ﺃﻥ ﻟَﺎ ﺇِﻟَﻪَ ﺇِﻻَّ ﺃﻧْﺖَ ﺃﺳْﺘَﻐْﻔِﺮُﻙَ ﻭﺃَﺗُﻮﺏُ ﺇِﻟَﻴْﻚ

WALLAHU A'ALAM.

https://t.me/TambayaDaAnsa

𝐖𝐇𝐀𝐓𝐒𝐀𝐏𝐏👇

https://whatsapp.com/channel/0029VaA8YpB42DcZdoRuCj3G

𝐅𝐀𝐂𝐄𝐁𝐎𝐎𝐊👇

Https://www.facebook.com/groups/336629807654177

**************************

Wannan ɗaya ne daga cikin fatahowin Musulunci da aka gina su kan Ƙur’ani da Hadisan Manzon Allah (SAW) waɗanda ake samu a shafukan Tambayoyi da Amsoshi na Sheik Malam Khamis Yusuf a Facebook, Telegram, da WhatsApp. Za ku iya bibiyar shafukansa domin karanta ƙarin fatawowi.