Jinkirin Biyan Zakka

𝐓𝐀𝐌𝐁𝐀𝐘𝐀❓

Assalamualaikum warahmatullahi wabarakatuhu. Ni ɗan kasuwa ne, ina siyar da kayayyaki a shagona. Na yi lissafin dukiyar kasuwancina a wata da ta gabata, sai na gano cewa ta kai iyakar nisabi (adadin da ya wajabta zakka), kuma shekara guda ta cika a kanta. Sai dai ban fitar da zakkar nan take ba, kuma yanzu watanni uku sun shude tun lokacin da ta wajaba a kanta. Shin wannan jinkiri laifi ne a gaban Allah? Menene matsayina a shari’a, kuma menene ya kamata in yi yanzu don gyara lamarin? Ina jin tsoron rashin albarka a cikin sana’ata, kuma ina son sanin hukuncin Musulunci game da wannan.

𝐀𝐌𝐒𝐀❗️

Bismillahir Rahmanir Rahim. Alhamdu lillahi Rabbil Alameen, wassalatu wassalamu ala Ashrafil Mursaleen, Sayyidina Muhammadin wa ala alihi wa sahbihi ajma’in. Amma ba’ad.

Ya kai dan’uwa mai tambaya, Allah Ya saka da alheri da wannan tunanin kirki da damuwa game da lamuran addininka. Wannan yana nuna cewa ranka yana raye da imani, kuma kana son tsarkake dukiyarka domin ta zama mai albarka a duniya da Lahira. Tambayarka tana daga cikin muhimman batutuwan fikhu na mu’amala (ma’amalar duniya), musamman ma game da zakkar kasuwanci, wadda ita ce ginshiki na tsarin taimakon jama’a a Musulunci.

Don haka, bari mu fara amsa tambayarka ta hanyar rarrabawa zuwa muhimman batutuwa guda uku: Matsayin Zakka a Musulunci, Hukuncin Jinkirta Zakka, da kuma Maganin da ya kamata ka yi a yanzu.

1. MATSAYIN ZAKKA A MUSULUNCI DA WAJABIN FITAR DA ITA NAN TAKE:

Zakka ba sadaka ta zaɓaɓɓu ba ce; a’a, ita rukuni ne na huɗu daga cikin rukunan Musulunci guda biyar, kuma Allah Ya sanya ta a matsayin haƙƙin da talaka ke da shi a cikin dukiyar mai arziki. Ba a bar ta ga son zuciyar mutum ba, domin ita wajibi ne kamar salla da azumi. Allah (SWT) Ya faɗa a cikin Alƙur’ani Mai Girma inda Yake umurtar ManzonSa (SAW) da ya karba daga masu dukiya:

Arabic Text:
خُذْ مِنْ أَمْوَالِهِمْ صَدَقَةً تُطَهِّرُهُمْ وَتُزَكِّيهِم بِهَا وَصَلِّ عَلَيْهِمْ ۖ إِنَّ صَلَاتَكَ سَكَنٌ لَّهُمْ ۗ وَاللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ
(At-Tawbah: 103)

Hausa Translation:
"Ka karɓi daga cikin dukiyoyinsu sadaka (zakka) da take tsarkake su da kuma kyautata su da ita, kuma ka yi salla a gare su (addu’a gare su), lalle sallarka tanã natsuwa ce a gare su. Kuma Allah Mai ji ne, Masani."

Wannan ayar tana nuna cewa zakka ita ce hanyar tsarkake dukiya daga ƙazantaccen haƙƙin talaka, kuma tana kare mai dukiya daga zunubin cin zarafin talauci.

Game da lokacin fitar da zakka, malamai sun ijma’a (yanzu ɗaya) cewa da zarar shekara guda ta zagayo a kan dukiyar da ta kai nisabi, wajibi ne a fitar da ita nan take ba tare da jinkiri ba. Jinkirta ta ba tare da uzuri na shari’a ba haramun ne. Manzon Allah (SAW) ya tsaurara a kan wannan batun domin kare hakkin talakawa. A cikin Hadisin da Al-Bukhari da Muslim suka ruwaito daga Abu Hurairah (RA), Manzon Allah (SAW) ya ce:

Arabic Text:
مَا مِنْ صَاحِبِ كَنْزٍ لَا يُؤَدِّي زَكَاتَهُ إِلَّا جُعِلَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ صَفَائِحَ يُحْمَى عَلَيْهَا فِي نَارِ جَهَنَّمَ فَيُكْوَى بِهَا جَنْبُهُ وَجَبِينُهُ وَظَهْرُهُ...
(Sahih al-Bukhari, Kitab az-Zakat)

Hausa Translation:
"Babu wani mai dukiya da baya fitar da zakkarta, face a ranar Lahira za a mai da dukiyarsa takardun ƙarfe da aka zafafa a wutar Jahannama, a toshe masa gefen jikinsa da goshinsa da bayansa da su..."

Wannan Hadisi mai tsoro yana nuna mana cewa zakka ba wasa ba ce, kuma Allah ba zai bar wanda ya hana haƙƙin talaka ba.

2. HUKUNCIN JINKIRTA ZAKKA HAR WATANNI UKU:

Yanzu dai, game da jinkirinku na watanni uku. A mazhabar Ahlus-Sunnah, malamai sun raba jinkirin zakka zuwa kashi biyu:

Na farko: Jinkiri na halal (uzuri). Wannan shi ne idan mutum ya jinkirta saboda wani dalili na shari’a kamar rashin samun wanda ya cancanta da karbar zakka a lokacin, ko kuma tsoron a sata, ko kuma jiran wani bashi mai wuya ya dawo, da sauran uzuzuran da malamai suka yarda da su. A wannan yanayin, babu laifi, amma wajibi ne a fitar da ita da zarar uzurin ya ɓace.

Na biyu: Jinkiri na haram (ba tare da uzuri ba). Wannan shi ne yanayin ku, inda kuka san cewa zakka ta wajaba a kanku, amma ba ku da wani dalili na shari’a da ya hana ku fitar da ita sai dai ragi ko shagala ko jinkiri na son rai. Wannan jinkiri haramun ne kuma laifi ne a gaban Allah. Sai dai fa, malamai sun bambanta tsakanin wanda ya jinkirta amma har yanzu yana da dukiyar a hannunsa (kamar ku), da wanda ya yi ƙoƙarin ɓoye dukiya ko musanta zakka. Game da ku, ba ku musanta ba, amma kun jinkirta, don haka kuna cikin rukuni na masu yin kuskure amma ba masu ridda ba.

Duk da haka, wannan jinkiri yana ɗauke da nauyin zunubi, domin Manzon Allah (SAW) ya umarce mu da mu gaggauta biyan haƙƙin Allah. A cikin Hadisin da Abu Dawud ya ruwaito, Manzon Allah (SAW) ya ce:

Arabic Text:
تَعَجَّلُوا إِلَى الزَّكَاةِ فَإِنَّ الْبَلَاءَ لَا يَعْدُو الزَّكَاةَ
(Sunan Abi Dawud, Kitab az-Zakat)

Hausa Translation:
"Ku gaggauta zuwa ga zakka, domin masifa ba ta ƙetare zakka (wato zakka tana kare dukiya daga masifa)."

Wannan Hadisi yana nuna mana cewa jinkirta zakka na iya jawo wa dukiyar rashin albarka, ko kamuwa da asara, ko kuma shigar da masifa a cikinta, kamar yadda kuka ji tsoron hakan a cikin tambayarku.

3. ME YA KAMATA KA YI YANZU? (MAGANIN SHARI’A):

Ya kai dan’uwa, babu abin da ya ɓace. Kofa ta tuba a buɗe take, kuma Allah Mai gafara ne, Mai jinƙai. Amma akwai matakai uku da ya kamata ka bi:

Na farko: Gaggauta fitar da zakkar da ta ɓace.
Wajibi ne ka zauna ka lissafo ainihin adadin kuɗin da ya wajaba a kanka a watannin da suka gabata. Ka fitar da wannan adadin nan take, ba tare da ƙarin jinkiri ba. Kada ka yi tunanin cewa watannin da suka shude sun ɓata hakkin; a’a, har yanzu hakkin talaka yana cikin dukiyarka, kuma dole ne ka cire shi. Malamai sun ce idan mutum ya jinkirta zakka, sai ya fitar da ita, amma ba a buƙatar ya ninka adadin domin jinkirin, sai dai ya yi istigfari da tuba.

Na biyu: Tuba da istigfari ga Allah.
Dole ne ka yi nadama a cikin zuciyarka kan wannan jinkiri, ka koma ga Allah da tuba ta gaskiya, ka ƙuduri aniyar ba za ka sake jinkirta zakka ba a gaba. Allah (SWT) Ya ce a cikin Alƙur’ani:

Arabic Text:
وَتُوبُوا إِلَى اللَّهِ جَمِيعًا أَيُّهَ الْمُؤْمِنُونَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ
(An-Nur: 31)

Hausa Translation:
"Ku kuwa ku tuba zuwa ga Allah duka, ey ku muminai, tsammãninku, kuna samun babban rabo (nasara)."

Tuba tana share zunubban da suka gabata, kamar yadda Manzon Allah (SAW) ya ce: "Mai tuba daga zunubi, kamar wanda bai yi zunubi ba" (Ibn Majah).

Na uku: Kare dukiyar ka daga gaba ta hanyar fitar da zakka a kan lokaci.
Ka sanya wa kanka tunatarwa ta yau da kullum don idan shekara ta cika, ka fitar da zakkar nan take. Ka tuna cewa zakka ba ta rage dukiya, a’a, tana ƙaruwa da albarka. Manzon Allah (SAW) ya tabbatar da haka a cikin Hadisin da Muslim ya ruwaito:

Arabic Text:
مَا نَقَصَتْ صَدَقَةٌ مِنْ مَالٍ
(Sahih Muslim, Kitab al-Birr was-Silah)

Hausa Translation:
"Sadaka (zakka) ba ta rage dukiya."

Wato, dukiyar da ake fitar da zakkarta, Allah Yana sa albarka ta sauka a cikinta, kuma takan ƙaru ta hanyar da ba a sani ba. Amma dukiyar da ake hana zakka, albarkarta tana ƙarewa, ko da ta yi yawa a zahiri.

KAMAMCE DA NASIHA:

A ƙarshe, ya kai ɗan kasuwa, ka sani cewa jinkirinka na watanni uku laifi ne a shari’a, amma ba ya fitar da kai daga Musulunci. Abin da ya fi muhimmanci shi ne gaggawar da kake yi yanzu don gyara lamarin. Ka fitar da zakkar da ta ɓace, ka yi tuba, ka kuma ƙudiri aniyar cika wannan farillah a kan lokaci a gaba. Kada ka bari Shaidan ya sa ka ji baƙin ciki mai yawa har ya hana ka aiki; a’a, ka yi aiki yanzu, domin Allah Yana son bayinSa masu tuba.

Ka tuna cewa zakkar kasuwanci tana daga cikin mafi girman hanyoyin tsarkake sana’a, kuma tana kawo wa al’umma daidaito da taimakon juna. Idan ka fitar da ita da niyya ta gaskiya, za ka ga albarka a cikin siyarwa da sayayya, kuma Allah zai kawo muku wadataccen arziki daga inda ba ka zata ba.

WALLAHU A’ALAM BISSAWAB (Allah ne Mafi sani ga daidaito). Muna roƙon Allah Ya gafarta mana da ku, Ya tsarkake dukiyoyinmu, kuma Ya sa su zama hujja a gare mu ba hujja a kanmu ba. Ameen.

Zauren Fatawoyi Bisa Alkur'ani Da Sunnah.

     ﺳُﺒﺤَﺎﻧَﻚَ ﺍﻟﻠَّﻬُﻢَّ ﻭَﺑِﺤَﻤْﺪِﻙَ ﺃﺷْﻬَﺪُ ﺃﻥ ﻟَﺎ ﺇِﻟَﻪَ ﺇِﻻَّ ﺃﻧْﺖَ ﺃﺳْﺘَﻐْﻔِﺮُﻙَ ﻭﺃَﺗُﻮﺏُ ﺇِﻟَﻴْﻚ

WALLAHU A'ALAM.

https://t.me/TambayaDaAnsa

𝐖𝐇𝐀𝐓𝐒𝐀𝐏𝐏👇

https://whatsapp.com/channel/0029VaA8YpB42DcZdoRuCj3G

𝐅𝐀𝐂𝐄𝐁𝐎𝐎𝐊👇

Https://www.facebook.com/groups/336629807654177

**************************

Wannan ɗaya ne daga cikin fatahowin Musulunci da aka gina su kan Ƙur’ani da Hadisan Manzon Allah (SAW) waɗanda ake samu a shafukan Tambayoyi da Amsoshi na Sheik Malam Khamis Yusuf a Facebook, Telegram, da WhatsApp. Za ku iya bibiyar shafukansa domin karanta ƙarin fatawowi.