Ticker

6/recent/ticker-posts

Ma'anar Sunan Hafsah

𝐓𝐀𝐌𝐁𝐀𝐘𝐀

Assalamu alaikum warahmatullahi wabarakatuhu, malam Khamis. Ina fatan kuna lafiya kuma kuna ci gaba da ƙoƙari. Allah Ya saka da alkhairi. Don Allah, mene ne ma’anar sunan Hafsah? Shin wannan suna yana da wani matsayi na musamman a Musulunci? Kuma shi na mata ne? Allah Ya ƙara wa malam basira.

𝐀𝐌𝐒𝐀❗️

Bismillahirrahmanirrahim. Alhamdu lillahi rabbil ‘ālamīn, was-salātu was-salāmu ‘alā ashrafil anbiyā’i wal-mursalīn, Muhammadin wa ‘alā ālihi wa sahbihi ajma’īn.

Amsa a takaice: Sunan Hafsah (حفصة) suna ne na Larabci na mace mai kyau. Yana da ma’anonin ƙaramar zaki (little lioness) ko “’yar zaki” – watau zakanyar da ta fara girma amma ba ta kai ga zaki babba ba . Wannan ma’ana tana nuna jaruntaka, ƙarfin hali, kariya, da kuma iko. A wata fassarar kuma, ana danganta sunan da ma’anar “tattarawa” (gathering) .

Amma abin da ya fi ba wa wannan suna daraja shi ne tarihin Uwar Muminai Hafsah bint ‘Umar (RA) – mace mai ilimi, mai yawan azumi da sallah, kuma ita ce mai tsaron Alƙurani na farko (First Custodian of the Mushaf). Ta kasance ɗaya daga cikin matan Annabi (SAW) da suka fi taimakawa wajen kiyaye nassosin Musulunci. Bari mu zurfafa.

KASHI NA 1: MA’ANAR SUNAN HAFSAH A LARABCI

1. Tushen Kalmar (H-F-S) da Ma’anoninsa

Sunan Hafsah ya samo asali ne daga tushen haruffa uku na Larabci: ح - ف - ص (Ha-Fa-Sad). Wannan tushe yana da ma’anonin da suka shafi tsari, kiyayewa, da kuma ƙarfi. A cikin ƙamus na Larabci, ana amfani da kalmar don nuna tattarawar abubuwa da kiyaye su . Daga wannan tushe aka samo ma’anar “’yar zaki” ko ƙaramar zaki.

Ma’anonin da aka fi sani ga sunan Hafsah sun haɗa da:

·         Ƙaramar zaki ko yar zaki (Little Lioness): Wannan ita ce ma’ana mafi shahara. Zaki yana da ƙarfi da jaruntaka, kuma yarsa tana da waɗannan halaye tun tana ƙarama . Wannan maana ta dace da halayen Hafsah (RA) wadda ta kasance mai ƙarfin hali da jajircewa kamar mahaifinta Umar .

·         Tattarawa (Gathering): A wata ma’ana, ana danganta sunan da tattara abubuwa wuri ɗaya da kiyaye su . Wannan ma’ana ta dace da rawar da Hafsah ta taka a tarihi – ita ce mai tsaron Alƙurani lokacin da aka tattara nassosin a wuri ɗaya.

·         Kiyayewa (Preservation): Tushen kalmar yana nuna aikin kiyaye abu da tsare shi . Wannan kuma yana nuni ga yadda Hafsah ta kiyaye nassosin Alƙurani har suka kai ga zamanin Halifa Uthman (RA).

2. Sunan Hafsah a Al’adun Hausa da Sauran Harsuna

A ƙasar Hausa, ana kiran sunan da Hafsah ko Hafsat. Wannan ya nuna yadda sunan ya yadu a cikin al’ummar Musulmi ta Afirka ta Yamma. A harsunan Somaliya ana kiransa Xafsa, a Turkiyya da Urdu kuma ana kiransa Hafsa .

KASHI NA 2: UMMUL MU’MINAI HAFSAH BINT ‘UMAR (RA)

1. Asalinta da Haihuwarta

Cikakken sunanta shi ne Hafsah bint ‘Umar ibn al-Khattab ibn Nufayl al-‘Adawiyyah al-Qurashiyyah . Ita ce ’yar Halifa Umar ibn al-Khattab (RA) – shugaban Musulmai na biyu kuma babban sahabi, kuma mahaifiyarta ita ce Zainab bint Maz’un .

An haife ta a Makka a shekara ta 605 miladiyya – kimanin shekaru biyar kafin a aiko Annabi (SAW) . A lokacin da ake sake gina Ka’aba, Quraishawa suna ɗaga tubalin, kuma sai aka ce ta fara haskakawa a cikin mahaifiyarta. Wannan ya nuna cewa Allah Ya yi mata tanadin matsayi na musamman tun kafin haihuwarta.

2. Halayenta da Sifofinta

An san Hafsah (RA) da ƙarfin hali da jajircewa fiye da yawancin matan zamaninta. Ta kasance mai ilimi, mai karatu da rubutu a lokacin da mata ba su da waɗannan damar . Wannan ya sa ta zama na musamman a tsakanin matan Annabi.

Annabi (SAW) ya yaba mata da yawan ibada. A cikin wani hadisi, an ce tana yawan azumi da tsayar da sallah dare (Sawwamah Qawwamah) . Hatta Jibril (AS) ya ce wa Annabi: “Ka karɓi Hafsah, domin tana yawan azumi da sallah, kuma za ta zama matarka a Aljanna.

Ta kasance mai fadin gaskiya kuma ba ta tsoron faɗin abin da take ganin gaskiya. A cikin Sahih al-Bukhari, an ruwaito cewa Annabi (SAW) ya rabu da matansa na ɗan lokaci saboda wani alamari, kuma Hafsah ta kasance a cikin waɗanda suka fito fili da gaskiyarsu.

3. Aurenta da Annabi (SAW)

Kafin ta auri Annabi (SAW), Hafsah ta auri Khunais ibn Hudhafah al-Sahmi (RA) , wani sahabi wanda ya yi hijira zuwa Habasha da Madina . Khunais ya yi shahada a yaƙin Badar (shekara ta 2 bayan hijira) ko kuma a Uhud bisa ga wasu ruwayoyi . A lokacin rasuwarsa, Hafsah tana da shekaru 18 kacal.

Mahaifinta Umar (RA) ya damu matuka ganin ‘yarsa ta zama gwauruwa tun tana ƙarama. Ya je wurin Abu Bakar as-Siddiq (RA) ya yi masa tayin auren Hafsah, amma Abu Bakar bai ba shi amsa ba. Sai ya je wurin Uthman ibn ‘Affan (RA) , shi ma bai amsa ba. A lokacin ne Umar ya je wurin Annabi (SAW) ya koka masa.

Sai Annabi (SAW) ya ce masa: “Hafsah za ta auri wanda ya fi Uthman (daraja), kuma Uthman zai auri wanda ya fi Hafsah (daraja).” Daga baya, Annabi (SAW) ya auri Hafsah a cikin watan Sha’aban na shekara ta 3 bayan hijira (kimanin Fabrairu 625 miladiyya) . Wannan aure ya ƙara ƙulla zumunci tsakanin Annabi da Umar, kamar yadda ya riga ya yi da Abu Bakar ta hanyar auren yarsa Aisha (RA).

4. Rawarta wajen Kiyaye Alƙurani Mai Girma

Wannan shi ne babban abin da ya sa sunan Hafsah ya kasance a cikin tarihi har abada. A zamanin Halifa Abu Bakar (RA) , bayan yaƙin Yamama inda ɗaruruwan hafiz (masu haddar Alƙurani) suka shahada, Umar (RA) ya shawarci Abu Bakar da ya tattara Alƙurani a rubuce. Abu Bakar ya ba da umarnin haka, kuma aka tattara nassosin a cikin takardu.

An ajiye waɗannan takardu (mushaf) a wurin Abu Bakar har zuwa rasuwarsa, saannan suka koma wurin Umar . Bayan rasuwar Umar, yarsa Hafsah (RA) ce ta karɓi wannan mushaf mai daraja . Ta ajiye shi a gidanta kuma ta kiyaye shi da kyau.

A zamanin Halifa Uthman ibn ‘Affan (RA) , an sami sabani game da yadda ake karanta Alƙurani a yankuna daban-daban. Don haka, Uthman ya aro mushaf ɗin daga wurin Hafsah, ya ba da umarnin kwafa shi a cikin kofe da yawa, saannan ya aika da su zuwa ga manyan garuruwan Musulunci . Bayan haka, an mayar da mushaf ɗin ga Hafsah, kuma ta ci gaba da kiyaye shi har mutuwarta a shekara ta 45 bayan hijira (c. 665 miladiyya) .

Saboda wannan rawar da ta taka, ana kiranta da “Mai tsaron Mushafi na Farko” . Abu Bakr (RA) ne ya faɗa: Babu wani abu a cikin gidaje ya fi wannan mushaf daraja.

5. Hadisai da Ta Ruwaya

Hafsah (RA) ta ruwaito hadisai 60 daga Annabi (SAW) . Daga cikin waɗannan hadisai, akwai hadisin da ke nuna yadda Annabi (SAW) yake yin sallar kafin asuba. Ta ruwaito cewa: Idan muazzin ya yi adhan, kuma hasken safiya ya fara bayyana, Annabi (SAW) zai yi rakaoi biyu masu sauƙi kafin sallar asuba.

Har ila yau, Muwatta Malik ya ruwaito cewa Hafsah ta aika da ’yar’uwarta Fatimah ta shayar da wani yaro sau goma domin ya zama maharraminta (wanda ya halatta ya shiga gidanta) . Wannan ya nuna cewa tana da cikakkiyar masaniya a kan dokokin shayarwa (rada’ah) a Musulunci.

6. Rasuwarta

Hafsah (RA) ta rasu a cikin watan Sha’aban na shekara ta 45 bayan hijira (Oktoba/Nuwamba 665 miladiyya) tana da shekaru 60 . An binne ta a makabartar Jannatul Baqi a Madina, tare da sauran matan Annabi (SAW) da manyan Sahabbai .

KASHI NA 3: HALAYEN DA AKE SA RAN MAI SUNA HAFSAH

Bisa ga ma’anonin sunan (“’yar zaki” – jaruntaka, ƙarfi, kariya) da kuma tarihin Uwar Muminai Hafsah (RA), ana sa ran duk wata mace da aka yi mata suna Hafsah ta kasance:

·         Mai jaruntaka da ƙarfin hali – ta kasance mai jajircewa wajen faɗin gaskiya da tsayawa a kan hakki.

·         Mai ilimi da basira – tana son karatu da rubutu, kuma tana neman ilimi a cikin addini.

·         Mai yawan ibada – tana yawan azumi da sallar dare, da kuma kusanci ga Allah.

·         Mai tsaro da kiyayewa – tana kiyaye amanohi da sirrin da aka ba ta, kamar yadda Hafsah ta kiyaye Alƙurani.

·         Mai himma wajen taimakon al’umma – tana yin ayyukan da suka amfanar da Musulmai.

SHIN SANYA SUNAN HAFSAH YANA DA KYAU A MUSULUNCI?

E, yana da kyau matuƙa. Wannan suna yana ɗaya daga cikin sunayen mata mafi daraja a Musulunci saboda:

1.      Yana ɗauke da maana mai kyau (jaruntaka, ƙarfi, kariya) duk halaye ne da ake so a cikin mace ta musulma.

2.      Yana da alaƙa kai tsaye da Uwar Muminai – ‘yar babban sahabi kuma matar Annabi (SAW).

3.      Ita ce mai tsaron Alƙurani na farko – wannan shi ne babban darajar da ba ta da misali.

4.      Annabi (SAW) ya yaba mata da yawan ibada, kuma ya ce za ta kasance matarsa a Aljanna.

Annabi (SAW) ya ce: “Ku kyautata sunayenku, domin za a kira ku da su ranar kiyãma.” (Sunan Abi Dawud). Sunan Hafsah na ɗaya daga cikin kyawawan sunaye.

KAMMALAWA

Sunan Hafsah (حفصة) suna ne na Larabci na mace wanda ke nufin “’yar zaki” ko ƙaramar zaki – yana nuna jaruntaka, ƙarfin hali, da kariya. Ya kuma ɗauki maanar “tattarawa” da “kiyayewa” a wasu fassarori. Wannan suna ya shahara sosai a Musulunci domin shi ne sunan Uwar Muminai Hafsah bint ‘Umar (RA) – ‘yar Halifa Umar, matar Annabi (SAW), kuma mai tsaron Alƙurani na farko wadda ta kiyaye mushaf har aka kwafa shi a zamanin Uthman.

Idan kuna tunanin sanya wa ‘yarku sunan Hafsah (ko Hafsat ko Hafsa), to kuna iya yin hakan ba tare da tsoro ba. Yana da kyau kuma yana ɗauke da addua cewa Allah Ya sanya ta zama daga cikin mãsu jaruntaka, ilimi, da kusanci ga addini.

Allah ne Mafi sani.

Amsa ta ƙare. Alhamdu lillah.

  ﺳُﺒﺤَﺎﻧَﻚَ ﺍﻟﻠَّﻬُﻢَّ ﻭَﺑِﺤَﻤْﺪِﻙَ ﺃﺷْﻬَﺪُ ﺃﻥ ﻟَﺎ ﺇِﻟَﻪَ ﺇِﻻَّ ﺃﻧْﺖَ ﺃﺳْﺘَﻐْﻔِﺮُﻙَ ﻭﺃَﺗُﻮﺏُ ﺇِﻟَﻴْﻚ

WALLAHU A'ALAM.

https://t.me/TambayaDaAnsa

𝐖𝐇𝐀𝐓𝐒𝐀𝐏𝐏👇

https://whatsapp.com/channel/0029VaA8YpB42DcZdoRuCj3G

𝐅𝐀𝐂𝐄𝐁𝐎𝐎𝐊👇

Https://www.facebook.com/groups/336629807654177

**************************

Wannan ɗaya ne daga cikin fatahowin Musulunci da aka gina su kan Ƙur’ani da Hadisan Manzon Allah (SAW) waɗanda ake samu a shafukan Tambayoyi da Amsoshi na Sheik Malam Khamis Yusuf a Facebook, Telegram, da WhatsApp. Za ku iya bibiyar shafukansa domin karanta ƙarin fatawowi.

Question and Answers in Islam

Post a Comment

0 Comments