Hukuncin Cin Bashi Don Yin Layya

𝐓𝐀𝐌𝐁𝐀𝐘𝐀❓

Shin Malam Khamis ya halatta mutum ya ci bashi dan yin layya?

𝐀𝐌𝐒𝐀❗️

Wa alaikumussalam wa rahmatullahi wa barakatuh.

Barka da wannan tambaya mai muhimmanci. Tambayar cin bashi domin yin layya tana da alaƙa kai tsaye da matsayin layya a shari’a. Don haka, dole ne mu fara fahimtar matsayin layya, sannan mu duba hukuncin cin bashi a kanta.

1. Matsayin Layya a Tsakanin Malamai

Kafin mu tattauna batun cin bashi, ya kamata mu fahimci cewa malaman Musulunci sun bambanta kan matsayin layya:

• Wajibi (Farz/Wajib): Wannan shine ra’ayin mazhabar Hanafiyya, kuma shi ne ra’ayin da aka jingina wa Sheikhul Islam Ibn Taimiyyah da Sheikh Ibn Uthaymin (Allah ya jiƙe su). Suna ɗauka cewa layya wajibi ce ga mai wadata, kuma barinta zunubi ne .
• Sunnah Mu’akkadah (Sunnah mai Ƙarfi): Wannan shine ra’ayin mazhabar Malikiyya, Shafi’iyya, da kuma mafi yawan malaman Hanbaliyya. A nan, layya ba wajibi ba ce, amma ana ƙarfafa ta sosai .

Magana mafi ƙarfi: Shehu Ibn Baaz (Allah ya jiƙe shi) ya ce: “Babu wani abu a cikin hujjojin shari’a da ke nuna cewa layya wajibi ce. Ra’ayin cewa wajibi ce ra’ayi ne mai rauni” [citation:0].

2. Hukuncin Cin Bashi Domin Yin Layya

Bisa ga mafi yawan malaman Musulunci, ba a halatta cin bashi domin yin layya ba, musamman idan mai bashi ba shi da tabbas zai iya biya. Dalili shi ne: layya ba wajibi ba ce, don haka bai kamata mutum ya ɗora wa kansa nauyin bashi don wani aiki da ba a wajabta masa ba .

Annabi (ﷺ) ya yi kashedi game da bashi. A cikin Hadisi:

Arabic:
نَفْسُ الْمُؤْمِنِ مُعَلَّقَةٌ بِدَيْنِهِ حَتَّى يُقْضَى عَنْهُ

Hausa fassarar:
“Ran mumini tana ɗaure da bashinsa har sai an biya shi.”
(Sunan Tirmidhi, Hadith No. 1078; kuma an inganta shi a Sahih Sunan Tirmidhi)

Idan bashi yana da wannan matsayi, to ba za a shiga cikinsa ba don abin da ba wajibi ba .

3. Lokutan Da Cin Bashi Ya Halatta

Akwai wasu yanayi na musamman da cin bashi domin yin layya zai halatta:

Na Farko: Idan mutum yana da tabbacin zai iya biya bashin, kamar ma’aikaci da zai karɓi albashinsa a ƙarshen wata. A nan, cin bashi yana da kyau, domin bashi ne na ɗan lokaci kuma ba zai sa shi cikin wahala ba [citation:0].

Sheikhul Islam Ibn Taimiyyah (Allah ya jiƙe shi) an tambaye shi game da mutumin da ba shi da ikon yin layya, shin zai ci bashi? Ya ce:

Arabic:
إِنْ كَانَ يَقْدِرُ عَلَى الْوَفَاءِ وَاسْتَقْرَضَ لِيُضَحِّيَ فَذَلِكَ حَسَنٌ، وَلَكِنْ لَا يَجِبُ عَلَيْهِ ذَلِكَ

Hausa fassarar:
“Idan yana iya biya, kuma ya ci bashi domin ya yi layya, to wannan abu ne mai kyau, amma ba a wajabta masa hakan ba.”
(Majmu’ Fataawa, 26/305) 

Na Biyu: Idan bashin ba zai sa mutum ya yi sakaci ga iyalinsa ba, kuma yana da ikon biya. Amma idan yin layya zai sa ya yi watsi da biyan buƙatun iyalinsa (nafaka), to bai kamata ya ci bashi ba, domin ciyar da iyali wajibi ne, kuma wajibi yana gaban sunna .

Annabi (ﷺ) ya ce:

Arabic:
كَفَى بِالْمَرْءِ إِثْمًا أَنْ يُضَيِّعَ مَنْ يَعُولُ

Hausa fassarar:
“Ya isa mutum ya zama mai zunubi idan ya ɓatar da wanda yake kula da shi.”
(Sunan Abi Dawud, Hadith No. 1692; Sahih Muslim, Hadith No. 996)

4. Lokutan Da Cin Bashi Ba Ya Halatta

Na Farko: Idan mutum ba shi da tabbacin biya, ko kuma ya riga yana cikin nauyin bashi. A nan, bai kamata ya ƙara wa kansa bashi ba don abin da ba wajibi ba .

Idan mutum yana da bashi wanda yake biya, sai ya biya bashin nasa na farko, domin bashin wajibi ne. Layya ba za ta zama wajibi ba har sai an share bashi .

Na Biyu: Idan bashin da zai ci yana da riba (riba), to haramun ne a Musulunci. Ba a halatta mutum ya shiga bashin riba domin yin layya, ko da yana da ikon biya .

Allah ya ce:

Arabic:
وَأَحَلَّ اللَّهُ الْبَيْعَ وَحَرَّمَ الرِّبَا

Hausa fassarar:
“Kuma Allah Ya halatta ciniki, kuma Ya haramta riba.”
(Al-Baqarah 2:275)

Na Uku: Idan cin bashin zai sa mutum cikin wahala mai tsanani, ko zai hana shi cika buƙatun yau da kullum na iyalinsa. A nan, bai kamata ya ci bashi ba. Allah baya so ya dora wa bayinsa wahala da ba za su iya ba .

5. Taƙaitaccen Hukunci

A taƙaice, ga matakan hukunci game da cin bashi domin yin layya:

1. Asali: Ba a halatta cin bashi domin yin layya, saboda layya ba wajibi ba ce ga mafi yawan malamai, kuma bashi yana da nauyi.
2. Ya halatta idan mutum yana da tabbacin biya (kamar ma’aikaci da zai karɓi albashi), kuma bashin ba zai sa ya yi sakaci ga iyalinsa ba.
3. Ba ya halatta idan mutum ba shi da tabbacin biya, ko yana cikin nauyin bashi, ko kuma bashin yana da riba (interest).
4. Mafi kyau shi ne mutum ya yi layya da kuɗin da yake da shi a hannu, ba da bashi ba. Kuma idan bai samu ba, to barin layya ba laifi.

Allah ne mafi sani.

  ﺳُﺒﺤَﺎﻧَﻚَ ﺍﻟﻠَّﻬُﻢَّ ﻭَﺑِﺤَﻤْﺪِﻙَ ﺃﺷْﻬَﺪُ ﺃﻥ ﻟَﺎ ﺇِﻟَﻪَ ﺇِﻻَّ ﺃﻧْﺖَ ﺃﺳْﺘَﻐْﻔِﺮُﻙَ ﻭﺃَﺗُﻮﺏُ ﺇِﻟَﻴْﻚ

WALLAHU A'ALAM.

https://t.me/TambayaDaAnsa

𝐖𝐇𝐀𝐓𝐒𝐀𝐏𝐏👇

https://whatsapp.com/channel/0029VaA8YpB42DcZdoRuCj3G

𝐅𝐀𝐂𝐄𝐁𝐎𝐎𝐊👇

Https://www.facebook.com/groups/336629807654177

**************************

Wannan ɗaya ne daga cikin fatahowin Musulunci da aka gina su kan Ƙur’ani da Hadisan Manzon Allah (SAW) waɗanda ake samu a shafukan Tambayoyi da Amsoshi na Sheik Malam Khamis Yusuf a Facebook, Telegram, da WhatsApp. Za ku iya bibiyar shafukansa domin karanta ƙarin fatawowi.