Hukuncin Azumin Ranar Idi Na Layya

𝐓𝐀𝐌𝐁𝐀𝐘𝐀❓

Assalamu alaikum, malam. Ina yi muku fatan alheri da lafiya. Allah Ya karɓa mana ibadunmu. Tambayata ita ce: Shin azumin da ake yi a ranar Idi na Layya kowa zai yi? Ko kuwa wadanda suka yi yanka ne kaɗai za su yi? Allah Ya saka da alheri.

𝐀𝐌𝐒𝐀❗️

Bismillahirrahmanirrahim. Alhamdu lillahi rabbil ‘ālamīn, was-salātu was-salāmu ‘alā rasulihil karīm. Allah Ya karɓi ayyukanmu da ibadunmu.

A farko dai, dole ne a fayyace cewa babu wani azumi na wajibi ko na sunna da ake yi a ranar Idi . Ranar Idi ranar biki ce, kuma an hana yin azumi a ranakun Idi (Babbar Sallah da Karamar Sallah) saboda hadisin Annabi (SAW) da ya ce: “Babban biki (Idi) da ranar tashriq (kwanakin layya) kwanakin cin abinci ne da sha da ambaton Allah.” (Sahih Muslim). Don haka, wannan ba azumi ba ne a ma’anar hana cin abinci gaba ɗaya har zuwa faduwar rana. Mafi daidai shi ne a kira shi “jinkirta cin abinci har sai an dawo daga sallah” ko kuma “kame baki” (to refrain from eating), ba azumi ba.

KASHI NA 1: HUKUNCIN KAME BAKI (JINKIRTA CI) A RANAR IDI

1. Ma’anar “Kame Baki” Ba Azumi Ba Ne

A ranar Idi na Layya (10 ga watan Zul-Hijja), Sunnah ce a jinkirta cin abinci tun daga safe har sai an dawo daga sallar Idi, sa’annan a ci daga naman layya idan an yi yanka. Wannan ba shi da alaƙa da azumi na gaskiya (wanda ake nufin hana dukkan abin da ke warware azumi daga fitowar alfijir zuwa faɗuwar rana). A’a, wannan kawai jinkirtawa ne don a ci abinci na farko daga naman hadaya da girmama wannan rana.

Hujja: An ruwaito daga Abdullahi ibn Buraidah (RA) cewa mahaifinsa ya ce: “Annabi (SAW) ba zai fita (don sallar) ranar Karamar Sallah ba sai ya ci (abin da zai ci), amma a ranar Babbar Sallah ba ya cin komai har sai ya dawo (daga sallah).” (At-Tirmidhi, Hadith No. 542; kuma Sheikh al-Albani ya inganta shi). Wannan hadisi yana nuna cewa jinkirta cin abinci Sunnah ce a ranar Idi, ba azumi ba.

2. Dalilin Jinkirta Cin Abinci

Ibn Hajar (Allah ya jiƙe shi) ya ce: “Dalilin jinkirta cin abinci a ranar Idi na Layya shi ne don kada mutane su yi tunanin cewa za su ci gaba da azumi har sai sun gama sallah – kuma don su ci abincin farko daga naman hadayarsu domin samun falala.”  Wannan yana nuna cewa babu wata niyyar azumi a ciki, sai dai jinkirtawa kawai.

Imam an-Nawawi (Allah ya jiƙe shi) ya ce game da wannan hadisi: “Yana da kyau a jinkirta cin abinci a ranar Idi na Layya har sai an dawo daga sallah, sa’annan a ci daga naman hadaya idan akwai.” 

KASHI NA 2: WANE NE WANNAN SUNNA TA SHÃFI?

1. Wanda Ya Yi Layya (Mai Hadaya)

Wanda ya yi niyyar yanka layya shi ne wanda aka fi so ya jinkirta cin abinci har sai ya dawo daga sallah, sa’annan ya ci daga naman hadayarsa a matsayin abinci na farko a wannan rana. Wannan shi ne ainihin abin da Annabi (SAW) ya yi, domin shi da kansa yakan jinkirta ci har sai ya dawo, sa’annan ya ci daga naman layyarsa.

A cikin hadisi, an ce: “Annabi (SAW) ba ya cin komai a ranar Idi na Layya har sai ya dawo daga sallar Idi.” (Musnad Ahmad, At-Tirmidhi). Wannan ya nuna cewa wanda ya yi layya yana da kyau ya yi koyi da Annabi (SAW) ta wannan hanya.

Wani malamin Hanbali (Ahmad ibn Hanbal) ya keɓance wannan shawara ga mai layya ne kaɗai – wato, wanda ba ya yin layya, to babu laifi ya ci abinci kafin sallah ko bayan sallah ba tare da an jinkirta ba.

2. Wanda Ba Ya Yi Layya

Wanda ba zai yi layya ba (saboda rashin wadata ko wasu dalilai), to shi ma za a iya jinkirta ci, amma ba a wajabta masa ba kuma ba a ce shi ma ya yi koyi ba. Mafi yawan malamai sun ce wannan sunna ta keɓance ga mai hadaya domin ya ci daga naman hadayarsa a matsayin abinci na farko.

Wata majiya ta bayyana a sarari: “Wannan ya shafi mai layya ne domin ya ci daga naman hadayarsa. Wannan bai shafi sauran iyali ko wanda bai yi layya ba.” 

Wata majiya kuma ta ce: “Ahmad ibn Hanbal ya keɓance shawarar jinkirta ci a ranar Idi na Layya ga mai hadaya.” 

Duk da haka, wasu malamai sun ce duk Musulmi yana da kyau ya jinkirta ci (ko da bai yi layya ba) don ya nuna girmamawa ga wannan rana kuma ya bi sunnar Annabi (SAW) a matsayin al’umma ɗaya, amma ba a tilasta masa ba.

3. Wanda Zai Yi Yanka Bayan Ranar Farko (Ranar 11, 12, 13)

Idan mutum zai yi layyarsa a rana ta 11 ko 12 ko 13 ga Zul-Hijja (saboda rashin samun dabba ko wani dalili), to malamai sun ce ba a buƙatarsa ya jinkirta cin abinci a ranar farko ta Idi (ranar 10) . Domin dalilin jinkirtawa shi ne don ya ci daga naman hadayarsa kai tsaye. Idan ba zai yanka ba a wannan rana, to ba ma’ana ya jinkirta ba .

Wani malamin Hanafi ya ce: “Yana da kyau a jinkirta cin abinci a ranar Idi na Layya har sai an gama sallar Idi, idan za a yi yanka a wannan rana. Amma idan jinkirin yanka ya faru (zuwa rana ta 11 ko 12), to babu laifi a ci komai.” 

KASHI NA 3: FALALAR CIN NAMAN HADAYA A RANAR IDI

1. Cin Hanta Ko Nama a Matsayin Abinci Na Farko

Yana daga cikin Sunnah cewa abu na farko da mai layya zai ci a ranar Idi shi ne naman hadayarsa, musamman ma hanta. An ruwaito cewa Annabi (SAW) ya ci hanta a matsayin abinci na farko.

Wata majiya ta ce: “Abu na farko da ya kamata mutum ya ci a ranar Idi na Layya shi ne hantar dabbar da ya yanka (hadaya).” (Ahmad da al-Bayhaqi; kuma an inganta shi a Hashiyat al-Kurdi). Wannan ya nuna cewa cin naman hadaya a wannan rana yana da falala ta musamman.

2. Idan Ba a Yi Yanka Ba

Idan mutum bai yi layya ba (saboda rashin wadata), to zai iya ci daga abin da ya samu bayan sallar Idi ba tare da wani keɓantacce ba. Babu wani hadisi da ya ce dole ne ya jinkirta cin abinci ko ya ci takamaiman abinci.

Wani malamin Hanafi ya ce: “Sannan ko da bayan sallar Idi, idan ba a yi yanka ba ko akwai jinkiri, to babu laifi a ci ko a sha abin da ake so.” 

KASHI NA 4: BAMBANCI TSAKANIN RANAR IDI NA KARAMAR SALLAH DA BABBAR SALLAH

Yana da kyau a kula da wannan bambanci mai muhimmanci:

Ranar Karamar Sallah (Id al-Fitr): Sunnah ce a ci abinci kafin fita zuwa sallah – yawanci dabino guda ɗaya ko uku (kamar yadda Anas ibn Malik (RA) ya ruwaito). Dalili kuwa: don nuna cewa ba a yin azumi a ranar Idi, saboda ranar Idi ranar biki ce, kuma a haka ake rarrabe tsakanin azumi na watan Ramadan da ranar Idi .

Ranar Babbar Sallah (Id al-Adha): Sunnah ce a jinkirta cin abinci har sai an dawo daga sallah, sa’annan a ci daga naman hadaya. Dalili: don cika sunnar Annabi (SAW) da kuma samun falalar cin daga hadayar mutum a matsayin abinci na farko a wannan rana.

KASHI NA 5: HUKUNCIN WANNAN SUNNA GAM DA MAI LAYYA DA RASHIN LAYYA

Don taƙaitawa, ga matakan hukunci:

Wanda ya yi layya:

·         Yana da kyau (mustahabbi / Sunnah) ya jinkirta cin abinci tun daga safe har sai ya dawo daga sallar Idi.

·         Bayan sallah, ya kamata ya ci daga naman layyarsa (musamman hanta) a matsayin abinci na farko.

·         Wannan ba wajibi ba ne (ba haramun ba idan ya ci kafin sallah).

·         Idan ya ci kafin sallah, babu wani zunubi a kansa, amma ya rasa falalar sunna.

Wanda bai yi layya ba:

·         Ba a wajabta masa jinkirta cin abinci ba. Zai iya ci kafin sallah ko bayan sallah kamar yadda ya ga dama.

·         Amma idan ya so ya jinkirta don ya bi al’adar Musulmai a matsayin al’umma ɗaya, to babu laifi.

·         Idan ya ci bayan sallah, zai iya ci daga abin da ya samu na yau da kullum, ba dole ba ne naman layya.

Iyali da ke zaune tare da mai layya:

·         Malamai sun bambanta. Wasu sun ce su ma za su iya jinkirta ci tare da shugaban iyali don su ci tare da shi daga naman hadaya.

·         Wasu sun ce jinkirtawa ta keɓance ga mai hadaya ne kaɗai, sauran iyali za su iya ci kafin sallah.

·         Mafi aminci shi ne duk iyalin su jinkirta tare domin su ci tare da gaba ɗaya kuma su sami falalar cin daga hadaya tare.

KAMMALAWA

A taƙaice, babu wani azumi a ranar Idi na Layya. Maimakon haka, Sunnah ce ta jinkirta cin abinci har sai an dawo daga sallar Idi, musamman ga wanda ya yi layya domin ya ci daga naman hadayarsa a matsayin abinci na farko. Wannan jinkirtawa ba ta shãfi wanda bai yi layya ba daidai da yadda take shãfi mai layya, amma duk da haka ana iya yinta don nuna girmamawa ga ranar biki.

Allah Ya karɓi ayyukanmu, Ya ba mu ikon yin layya da sauran ibadoji, kuma Ya sanya mu daga cikin mãsu bin Sunnar Annabi Muhammadu (SAW) daidai. Ameen.

Allah ne Mafi sani.

Amsa ta ƙare. Alhamdu lillah.

 ﺳُﺒﺤَﺎﻧَﻚَ ﺍﻟﻠَّﻬُﻢَّ ﻭَﺑِﺤَﻤْﺪِﻙَ ﺃﺷْﻬَﺪُ ﺃﻥ ﻟَﺎ ﺇِﻟَﻪَ ﺇِﻻَّ ﺃﻧْﺖَ ﺃﺳْﺘَﻐْﻔِﺮُﻙَ ﻭﺃَﺗُﻮﺏُ ﺇِﻟَﻴْﻚ

WALLAHU A'ALAM.

https://t.me/TambayaDaAnsa

𝐖𝐇𝐀𝐓𝐒𝐀𝐏𝐏👇

https://whatsapp.com/channel/0029VaA8YpB42DcZdoRuCj3G

𝐅𝐀𝐂𝐄𝐁𝐎𝐎𝐊👇

Https://www.facebook.com/groups/336629807654177

**************************

Wannan ɗaya ne daga cikin fatahowin Musulunci da aka gina su kan Ƙur’ani da Hadisan Manzon Allah (SAW) waɗanda ake samu a shafukan Tambayoyi da Amsoshi na Sheik Malam Khamis Yusuf a Facebook, Telegram, da WhatsApp. Za ku iya bibiyar shafukansa domin karanta ƙarin fatawowi.