Hadisin Da Ke Nuna Cewa Annabi (SAW) Ya Yi Fitsari A Tsaye

𝐓𝐀𝐌𝐁𝐀𝐘𝐀❓

Assalamu alaikum Malam, barka da yamma. Don Allah Malam, tambayata ita ce: Ina son in sami karin haske akan hadisin da wani sahabi ya ruwaito cewa akwai lokacin da suke tare da Annabi (SAW) sai matsananciyar buƙatar fitsari ta kama shi, sai Annabi (SAW) ya je ya yi fitsari. Sahabin ya ce Annabi (SAW) bai yi fitsarin a tsugune ba saboda wurin ba shi da tsafta. Shin idan ya tsuguna ne, to abin da bai dace ba zai taɓa jikinsa ko kuma wata najasa za ta shafe shi? Allah Ya ƙara wa Malam lafiya da nisan kwana da ilimi mai amfani. Wassalam.

𝐀𝐌𝐒𝐀❗️

Wa alaikumussalam warahmatullahi wabarakatuhu.

Barka da wannan tambaya mai muhimmanci. Wannan hadisi da kake magana a kai ingantaccen hadisi ne wanda yake cikin manyan littattafan hadisi guda biyu, wato Sahihul Bukhari da Sahih Muslim. Sahabin da ya ruwaito shi shi ne Huzaifah dan Yaman (Allah ya yarda da shi).

HUJJAR HADISIN:

Hadisin yana cikin littafin Sunan An-Nasa’i da kuma Sahihul Bukhari. An ruwaito daga Huzaifah (R.A) ya ce:

Arabic:
أَنَّ النَّبِيَّ ﷺ أَتَى سُبَاطَةَ قَوْمٍ فَبَالَ قَائِمًا

Hausa fassarar:
"Lalle ne Annabi (SAW) ya je zuwa ga juji (wurin ajiyar shara) na wasu mutane, sai ya yi fitsari a tsaye."
(Sunan An-Nasa’i, Hadith No. 26; Sahihul Bukhari) 

A cikin wani ruwayar da yake cikin Sunan An-Nasa’i kuma, Huzaifah (R.A) ya ce: "Manzon Allah (SAW) ya je zuwa ga juji na wasu mutane, sai ya yi fitsari a tsaye." A cikin ruwayar Sulaiman bin Ubaidullah, ya kara da cewa: "Kuma ya shafa a saman khuffansa (takalmin fatarsa) biyu." 

YADDA LAMARIN YA FARU A CIKAKKEN BAYANI:

Huzaifah (R.A) ya bayyana cewa: "Na kasance tare da Annabi (SAW) sai ya tafi zuwa ga juji na wasu mutane (wurin da ake tara shara ko tsummokara), sai ya yi fitsari a tsaye." Huzaifah ya ci gaba da cewa: Sai ya matsa nesa domin kada ya takura wa Annabi (SAW). Amma Annabi (SAW) ya yi masa ishara da hannu ya ce: "Kusanto." Sai Huzaifah ya kusanto har ya tsaya a kusa da bayansa (bayan diddigensa) domin ya zame masa kariya ko garkuwa daga idon mutane. Bayan ya gama ne sai ya yi alwala, ya kuma share saman khuffansa biyu (takalmin fata). 

DALILAN DA YA SA ANNABI (SAW) YA YI FITSARI A TSAYE:

Kamar yadda ka bayyana a tambayarka, malaman musulunci sun bayyana dalilai da dama da suka sa Manzon Allah (SAW) ya yi hakan, saboda dabi'arsa ta yau da kullum ita ce yin fitsari a zaune (ko tsugune). Dalilan sun hada da:

1. Yana yin fitsari a Wurin (Latura): Wurin da ya karkata ya yi fitsarin "juji" ne (wato ma'ajiyar shara ko datti). Da a ce ya tsuguna a wurin, da datti ko najasar da ke ƙasa ta bazu jikinsa ko tufafinsa. Yin tsaye shi ne mafi aminci daga fantsamar najasa a wannan lokacin. Wannan shi ne babban dalilin da ya sa Annabi (SAW) ya zaɓi yin fitsari a tsaye a wannan lokaci na musamman.

2. Nuna Halalci: Annabi (SAW) ya yi hakan ne sau ɗaya ko kaɗan don ya nuna wa al'ummarsa cewa yin fitsari a tsaye ya halasta idan bukata ta taso, kuma ba haramun ba ne. Malaman lafiya da na hadisi sun ambaci cewa wani lokacin mutum na iya samun matsala ta ciwon baya ko gwiwa ko gaba wanda zai hana shi tsugunawa. Don haka, Annabi (SAW) ya koyar da al'umma cewa akwai saukin da zama a cikin addini.

3. Gargadi daga 'Aisha (RA): A wani ruwayar da yake cikin Sunan An-Nasa’i daga Aisha (RA), ta ce: "Duk wanda ya gaya muku cewa Manzon Allah (SAW) ya yi fitsari a tsaye, kada ku yarda da shi, domin shi bai kasance yana yin fitsari ba sai a tsugune." (Sunan An-Nasa’i, Hadith No. 29; Hasan). Wannan yana nuna cewa dabi'ar Annabi (SAW) ta yau da kullum ita ce yin fitsari a tsugune, kuma abin da ya faru sau ɗaya a tsaye saboda wani dalili na musamman ne.

HUKUNCIN MASANA FIKHU GAME DA WANNAN HADISI:

Malaman fikhun musulunci sun fitar da hukunci daga wannan hadisi kamar haka:

1. Asali da Fifiko: Yin fitsari a zaune (ko tsugune) shi ne mafi ɗaukaka, mafi cikar sutura, da kuma dabi'ar Annabi (SAW) mafi yawa. Wannan shi ne abin da aka fi so (mustahabbi) kuma shi ne mafi kyau a aikatawa.

2. Halalci a yanayi na musamman: Halal ne mutum ya yi fitsari a tsaye muddin ya cika sharudda guda biyu: Ya tabbatar cewa fitsarin ba zai fantsama ya taɓa jikinsa ko tufafinsa ba. Kuma ya tabbatar cewa wurin ya kasance a ɓoye ta yadda kowa ba zai gani ko ya kalli al'aurarsa ba. A wani ruwayar da yake cikin Sunan An-Nasa’i daga Abdur Rahman bin Hasanah, Annabi (SAW) ya yi fitsari zuwa ga wata ƙaramar garkuwa da ya aza a ƙasa domin ya ɓoye kansa daga mutane.

3. Matsayin Makruh (abun kyama) a mazhabar Hanafiyya: A mazhabar Hanafiyya, an ce yin fitsari a tsaye makruh tanzihi ne (wato abin da ya fi kyau a bari, amma ba zunubi ba ne idan aka yi). Ana ɗaukarsa a matsayin wani abu da bai dace ba idan babu wani dalili na musamman.

4. Rukhsah (sauƙaƙawa) a cikin masallatan zamani: Malaman sun faɗi cewa idan mutum yana cikin wani wuri mai ƙazanta (kamar ban daki na zamani da ake tsaye), ko kuma yana cikin wani yanayi da ya sa yin fitsari a tsugune zai jawo wa jikinsa najasa, to babu laifi ko kaɗan ya yi fitsari a tsaye.

SASHIN TATTAUNAWA TA MALAMAI: Sashin tattaunawa ta malamai a ƙasashen Hausawa na ɗaukar fitsari a tsaye a matsayin rashin kamala ko ladabi saboda al'ada, amma ta fannin shari'a idan akwai latura (misali a ban dakin zamani na tsaye ko rashin tsabtar ƙasa), babu laifi ko kaɗan. Muhimmin abin da ake buƙata shi ne: Tsabtata jiki daga fitsari, tsabtata tufafi, da kuma ɓoye al'aura. Duk wanda ya cika waɗannan sharudda, to sallarsa tana nan.

KAMMALAWA:

Wannan hadisi ya nuna wa al'ummar Musulunci cewa addinin Musulunci addini ne na sauki. Idan akwai buƙata ko wani dalili na musamman (kamar rashin tsaftar wurin, ciwo, ko wani hali), to yin fitsari a tsaye ya halatta. Amma asali da fifiko shi ne yin fitsari a tsugune, domin wannan shi ne mafi kyau ga sutura, mafi nisa daga fantsamar najasa, kuma shi ne dabi'ar Annabi (SAW) mafi yawa. Kuma a koyaushe, mutum ya kula da tsaftarsa, ya kuma guji duk wani abin da zai iya ɓata sallarsa.

Allah ne Mafi sani.

Amsa ta ƙare. Alhamdu lillah.

   ﺳُﺒﺤَﺎﻧَﻚَ ﺍﻟﻠَّﻬُﻢَّ ﻭَﺑِﺤَﻤْﺪِﻙَ ﺃﺷْﻬَﺪُ ﺃﻥ ﻟَﺎ ﺇِﻟَﻪَ ﺇِﻻَّ ﺃﻧْﺖَ ﺃﺳْﺘَﻐْﻔِﺮُﻙَ ﻭﺃَﺗُﻮﺏُ ﺇِﻟَﻴْﻚ

WALLAHU A'ALAM.

https://t.me/TambayaDaAnsa

𝐖𝐇𝐀𝐓𝐒𝐀𝐏𝐏👇

https://whatsapp.com/channel/0029VaA8YpB42DcZdoRuCj3G

𝐅𝐀𝐂𝐄𝐁𝐎𝐎𝐊👇

Https://www.facebook.com/groups/336629807654177

**************************

Wannan ɗaya ne daga cikin fatahowin Musulunci da aka gina su kan Ƙur’ani da Hadisan Manzon Allah (SAW) waɗanda ake samu a shafukan Tambayoyi da Amsoshi na Sheik Malam Khamis Yusuf a Facebook, Telegram, da WhatsApp. Za ku iya bibiyar shafukansa domin karanta ƙarin fatawowi.