Zamani Sarki Ne, Dole a Bi Shi! (Sauyi a Hanyoyin Karatu Da Nazari)

ZAMANI SARKI NE, DOLE A BI SHI!
(Sauyi a Hanyoyin Karatu Da Nazari)

 Daga

Abu-Ubaida SANI, Ph.D.
Department of Languages and Cultures,
Federal University Gusau, Zamfara, Nigeria
Email: abuubaidasani5@gmail.com | abu-ubaidallah@fugusau.edu.ng
ORCID: https://orcid.org/0000-0001-6447-4334 | WhatsApp: +2348133529736 

25 May 2026

Ga waɗanda za su karanta ɗan wannan rubutu har zuwa ƙarshe, za su iya yarda da ni cewa mafi yawan matasa za su so a ce a cikin bidiyo yake. Hakan zai sa su saurara kawai ba tare da sun wahalar da idanuwansu wajen karantawa layi-layi ba.

Wannan 'yar shawara ce ga 'yan'uwana ɗalibai. Mu tuna cewa, tun lokacin da aka halicci duniya abubuwa suke sauyawa. Waɗannan sauye-sauye sun shafi kusan dukkanin ɓangarorin rayuwa, tun daga kan tsari da surar halitta kanta, har zuwa sutura da abinci da al'adu da sauran kayan amfanin rayuwa. Allah bai halicci duniya domin ta zauna yadda take ba tare da sauyi ba.

Wani babban abin lura shi ne, a kullum ɗan'adam yana nemo hanyoyin da za su sauƙaƙe masa gudanar da rayuwa ne. Tun yana yanka dabbobi da duwatsu masu kaifi, har ya fara amfani da wuƙaƙe, har ya koma kan na'urori masu sarrafa nama da kansu - tun yana amfani da tsarin ba ni gishiri in ba ka manda, har ya koma amfani da wuri (shells), zuwa tsakiya (beads) zuwa sulallan albakatun ƙasa, zuwa kuɗin fatun dabbobi (leather money), zuwa sulalla (coins), aka wuce ga takarda (notes), har kuma aka kai yanzu kuɗaɗen suna cikin asusun bankuna.

Za a iya tuna nason sauƙaƙawa da take cikin sauye-sauye da zamani yake kawowa a cikin waƙar "Keke:"

Muna shukura ga Rabbal Alamina,

Da alherin da yai mana ba kaɗan ba.

Muna murna da mulkin Ingilishi,

Zuwan da sukai ƙasarmu ba tai tsiya ba.

Zama zamaninsu ne aka zo da faifa,

Kuɗi ba masu nauyaya aljihu ba.

Daɗa zarafinsu ne aka zo da jirgi,

Ka je Maka ba da tashin hankali ba.

Da yake wannan rubutu taƙaitaccen ne, ba zan mayar da hankali kan faɗaɗa bayanai game da waɗannan ba. A maimakon haka, bari mu tafi kai tsaye kan zuciyar batun.

Wannan ɗan rubutu ya shafi muhawara da ake kan yi game da cewa a yanzu Hausawa manazarta sun auri kasala. Ba sa son zuwa ɗakunan karatu domin bincike. Ba sa son takardu sai dai ɗanyen kwafe a cikin na'urori... Lallai zamani ne ya kawo hakan - lokacin abin ya zo, kuma ba za a iya sauya shi ba.

Ba Hausawa ba ne kaɗai suke a haka. Hasali ma, al'ummomi da dama tuni sun yi nisa a wannan fannin (duk da ƙalubale da ake fuskanta). Za a fahimci haka tun daga kan jami'o'i da sauran makarantu da ake da su a kan intanet. A manyan kasuwannin littattafai kuwa, yanzu an ma wuce maganar takarda da ɗanyen kwafe. An shiga babin "sauti" (audio) inda ake mayar da littattafai zuwa sautukan magana. 'Yan zamanin yau ba su da lokacin da za su karanta ɗanyen kwafen ma, sai dai su saurari sautin kawai.

Tafiya ta ƙara nisa inda mutane ba su da lokacin sauraron sautin ma. An samu manhajojin ƙirƙirarriyar basira (AI) waɗanda suke taƙaita littattafai domin karanta wa mai buƙata iyaka wuraren da yake buƙatar ji kawai.

A duba sabon tsari (feature) da aka fitar a Chrome, wato "Playback feature". Wannan tsari ne da yake ba da dama ga wanda yake burawuzin da ya saurari taƙaitaccen bayani (summary) na shafin da ya buɗe. Wato dai, idan mutum ya buɗe shafin intanet da yake ɗauke da rubutu, akan ya sha wahalar karanta rubutun, zai danna wannan tsari. Tsarin zai takaita (summarize) duk bayanan da suke kan shafin sannan ya karanta masa cikin lokacin da bai haura minti ɗaya (1) ba. Da taimakon haka, bayanan da mutum zai ɓata mintuna ashirin (20) yana nema, zai iya fahimtar su cikin ƙasa da minti ɗaya. Idan yana buƙatar ci gaba da karanta shafin, sai ya yi, idan ba buƙata, sai ya wuce zuwa gaba.

Yayin da duniya har ta kai wannan mataki na sauƙaƙa harkokin karatu (ban da ma ɗimbin waɗanda ba mu ambata ba), bai kyautu ba a da'irar nazarin Hausawa mu ci gaba da muhawarar lallai dole sai an ci gaba da bin tsohuwar hanyar koyo da koyarwa da nazari, wato ta takarda (print copies).

An yi rubutu a kan fatun dabbobi

An yi rubutu ta amfani da allo da tawada

An yi rubutu ta amfani da tafireta (typewriter)

An yi yayin rubutu a kwamfuta

...

A yanzu, rubutun ma mutane sun sama wa kansu sauƙin yadda zai kasance. A maimakon a rubuta da kwamfuta, sai dai a ba wa kwamfutar umarni, ita kuma ta rubuta da kanta. Kada a wannan zamani manazarta Hausa su yi yunƙurin mayar da hannun agogo baya cewa dole a dauwama a kan tsarin da ake.

Matsalar ita ce, idan aka kashe wa 'yan yau guiwa kan amfani da hanyoyin nazari na zamani, to fa sai dai a yi biyu babu. Dalili shi ne, ba su zo da ruwan halitta na wancan zamani ba - ko dai su ci gajiyar zamaninsu, ko kuma a yi hasara baki ɗaya. Abin da ya dace shi ne a ƙarfafa musu guiwa, a tallafa musu ta yadda za su yi ƙoƙari a wannan bagire, sannan su amfana da shi.

Rayuwar yau kanta irin ta 'yan yau ce. Mu tuna yadda aka ce a ƙarshen zamani shekara za ta koma kamar wata, wata kamar mako, mako kamar kwana, kwana kamar awa, awa kamar daƙiƙa... Yadda rayuwa take gudu, dole ne ɗan'adam ya yi gudu daidai da ita. Idan ba haka ba kuwa, za ta yi masa nisa.

Duk waɗannan ba sa nufin bin hanyoyin da zai tagayyara ingancin karatu ko ya saɓa wa addini ko datacciyar al'ada. Abin nufi kawai shi ne, dole a bi datattun hanyoyin sauƙaƙa wa rayuwa da zamani ya zo da su. Dalili kuwa shi ne, shi zamani sarki ne, dole a bi shi.