Shin Ya Hallata Miji Da Mata Su biya Wa Junansu Bukata Ta Hanyar Wasa Da Al’aura (Istimna’i)?

Tambaya (Question)

Assalamu Alaikum. Malam, don Allah ina da tambaya: An san cewa istimna’i (yin al’ada da hannu ko wata hanya domin fitar da maniyyi) haramun ne a Musulunci. Shin ya halatta miji da mata su taimaki junansu wajen biyan bukatar jiki ta hanyar wasa da hannu? Wato su yi istimna’i ga junansu a cikin aure?

Amsa (Answer)

Wa Alaikumus Salam Warahmatullahi Wabarakatuh.

Alhamdu lillahi was-salatu was-salamu ‘ala Rasulillah. Godiya ta tabbata ga Allah, kuma salati da aminci su tabbata ga Shugabanmu Muhammadu (Sallallahu Alaihi Wasallam), da iyalansa, da sahabbansa, da kuma duk wanda ya bi tafarkinsa har zuwa ranar sakamako.

Tambayar da kuka gabatar tana daga cikin muhimman batutuwan da suka shafi rayuwar aure da yadda ma’aurata za su bi da juna cikin tsarin shari’ar Musulunci. Wannan batu ya shafi abin da aka sani da “istimna’i,” wato neman biyan bukatar jiki ta hanyar wasa da hannu ko wani abu ba tare da saduwa ta al’ada ba. Malamai sun yi cikakken bayani game da wannan mas’ala, kuma sun bambanta tsakanin hukuncin da ya shafi mutum da ya yi wa kansa shi kaɗai, da kuma hukuncin da ya shafi ma’aurata a cikin mu’amalar aure. Za mu yi bayanin wannan bambance-bambance da hujjoji daga Alƙur’ani da Sunnah da kuma fahimtar manyan malamai.

Ma’anar Istimna’i a Shari’a

Istimna’i a cikin shar’i yana nufin neman fitar da maniyyi ko kuma biyan bukatar jiki ta hanyar wasa da hannu ko wani abu, ba tare da saduwa da mace a cikin aure ba ko kuma ta hanyar jima’i da aka halatta. Wannan aiki yana da matsayi daban-daban a cikin fiqhu, kuma hukuncinsa ya bambanta dangane da yanayin mutum da kuma dalilin da ya sa ya aikata shi.

Hukuncin Istimna’i Ga Mutum Shi Kaɗai

Mafi yawan malamai sun ɗauka cewa istimna’i ga mutum da ya yi wa kansa shi kaɗai, ba tare da dalili na shari’a ba, abu ne haramun (haram). Wannan ra’ayi ne na mazhabar Hanafiyya, Shafi’iyya, da Hanbaliyya a mafi yawan maganganunsu. Sun dogara da hujjoji da dama:

1. Dalilin Alƙur’ani:

Allah (Subhanahu Wa Ta’ala) ya ce a cikin Surat Al-Mu’minun:

الآيَةُ: ﴿وَالَّذِينَ هُمْ لِفُرُوجِهِمْ حَافِظُونَ * إِلَّا عَلَى أَزْوَاجِهِمْ أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُهُمْ فَإِنَّهُمْ غَيْرُ مَلُومِينَ * فَمَنِ ابْتَغَى وَرَاءَ ذَلِكَ فَأُولَئِكَ هُمُ الْعَادُونَ﴾

Fassarar Hausa: “Kuma waɗanda suke ga farjõjinsu mãsu tsarẽwa ne, fãce a kan mãtan aurensu ko abin da hannayensu ya mallaka (kuyanga), to lalle ne sũ, waɗanda ba a zargi ba. To, wanda ya nẽma bayan wancan, to, waɗannan sũ ne mãsu ƙẽtare haddi.” (Surat Al-Mu’minun, 23:5-7)

Malamai sun yi amfani da wannan aya wajen cewa istimna’i ga mutum shi kaɗai yana shiga cikin “wanda ya nema bayan wancan” wato bayan abin da Allah Ya halatta na mata da kuyanga, don haka shi ne mai ƙetare haddi.

2. Dalilin Hadisi:

An ruwaito daga Abdullahi bn Mas’ud (Radhiyallahu Anhu) ya ce:

الْحَدِيثُ: «كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَبَابًا لَا نَجِدُ شَيْئًا، فَقَالَ لَنَا: يَا مَعْشَرَ الشَّبَابِ، مَنِ اسْتَطَاعَ مِنْكُمُ الْبَاءَةَ فَلْيَتَزَوَّجْ، فَإِنَّهُ أَغَضُّ لِلْبَصَرِ وَأَحْصَنُ لِلْفَرْجِ، وَمَنْ لَمْ يَسْتَطِعْ فَعَلَيْهِ بِالصَّوْمِ، فَإِنَّهُ لَهُ وِجَاءٌ»

Fassarar Hausa: “Muna tare da Annabi (Sallallahu Alaihi Wasallam) muna samari ba mu sami abin da za mu iya biyan bukatar aure ba, sai ya ce mana: ‘Ya ku samari! Duk wanda ya iya biyan bukatar aure (kudin aure da abin da zai ciyar da iyali) to ya yi aure, domin lalle shi ya fi tsare ido kuma ya fi kare farji. Kuma wanda bai iya ba, to ya riƙa azumi, domin lalle shi ya zama kariya gare shi.’” (Sahih al-Bukhari, 5066; Sahih Muslim, 1400)

Malamai sun ce Annabi (Sallallahu Alaihi Wasallam) ya ba da hanya biyu: aure ko azumi, bai ambaci istimna’i ba. Wannan yana nuna cewa istimna’i ba hanya ba ce a cikin shari’a, kuma azumi shi ne abin da ake yi don kare kai daga sha’awa har sai an sami ikon aure.

3. Illolin Lafiya da Addini:

Bugu da ƙari, malamai sun nuna cewa istimna’i na iya haifar da illoli ga lafiyar jiki da tunanin mutum, kamar raunana ƙarfin jima’i a nan gaba, da kuma zama dalilin kamuwa da wasu cututtuka idan aka yi shi da yawa. Haka kuma, yana iya sa mutum ya zama mai shagala daga neman hanyoyin halal, kuma yana rage darajar mutum a gaban kansa.

Hukuncin Istimna’i Tsakanin Ma’aurata

Yayin da istimna’i ga mutum shi kaɗai yake da hukuncin haram a mafi yawan malamai, to amma game da miji da mata a cikin aure, hukuncin ya bambanta sosai. A cikin mu’amalar aure, yana halatta ga miji da mata su taimaki junansu wajen biyan bukatar jiki ta kowane hanyar da suka ga dama, sai dai hanyar dubura (fitsari) wadda ta haramta a fili.

Wannan ra’ayi ya dogara ne a kan cewa aure wata alkawari ce mai tsarki da Allah Ya yi, kuma yana buɗe hanyoyi masu yawa na biyan bukatar jiki tsakanin ma’aurata. Allah (Subhanahu Wa Ta’ala) ya siffanta dangantakar aure a matsayin tushen natsuwa da soyayya da jinƙai:

الآيَةُ: ﴿وَمِنْ آيَاتِهِ أَنْ خَلَقَ لَكُم مِّنْ أَنفُسِكُمْ أَزْوَاجًا لِّتَسْكُنُوا إِلَيْهَا وَجَعَلَ بَيْنَكُم مَّوَدَّةً وَرَحْمَةً ۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَاتٍ لِّقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ﴾

Fassarar Hausa: “Kuma daga ãyõyinsa, Yã halitta muku mãtan aure daga kanku, dõmin ku natsu zuwa gare su, kuma Ya sanya soyayya da jinƙai a tsakãninku. Lalle a cikin wancan akwai ãyõyi ga mutãne waɗanda suke yin tunãni.” (Surat Ar-Rum, 30:21)

Malamai sun ce “soyayya da jinƙai” a cikin wannan aya sun haɗa da dukkan abubuwan da ke ƙarfafa zumunci da biyan bukatun juna tsakanin ma’aurata, muddin ba su ƙetare haddin da Allah Ya yi ba.

Manzon Allah (Sallallahu Alaihi Wasallam) ya kuma ba da umarni ga ma’aurata su bi da juna cikin kyautatawa da kuma cika bukatun juna. An ruwaito daga Abu Dharr (Radhiyallahu Anhu) cewa Annabi (Sallallahu Alaihi Wasallam) ya ce:

الْحَدِيثُ: «وَفِي بُضْعِ أَحَدِكُمْ صَدَقَةٌ» قَالُوا: يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَيَأْتِي أَحَدُنَا شَهْوَتَهُ وَيَكُونُ لَهُ فِيهَا أَجْرٌ؟ قَالَ: «أَرَأَيْتُمْ لَوْ وَضَعَهَا فِي حَرَامٍ، أَكَانَ عَلَيْهِ فِيهَا وِزْرٌ؟ فَكَذَلِكَ إِذَا وَضَعَهَا فِي الْحَلَالِ، كَانَ لَهُ أَجْرٌ»

Fassarar Hausa: “Kuma a cikin saduwar jima’i da mutum yake yi da matarsa akwai sadaka.” Suka ce: “Ya Manzon Allah! Shin mutum yana biyan bukatarsa (ta jima’i) kuma yana samun lada a cikinta?” Ya ce: “Kun gani idan ya yi ta a haram, shin ba zai sami zunubi ba? Haka nan idan ya yi ta a halal, zai sami lada.” (Sahih Muslim, 1006)

Wannan hadisi mai girma ya nuna cewa duk wani abu da ma’aurata suke yi na biyan bukatar jima’i ta hanyar halal, yana zama ibada ce mai lada. Idan haka ne, to taimakon da miji da mata suke wa juna ta hanyar hannu don fitar da maniyyi ko kuma biyan bukata, yana shiga cikin wannan halal ɗin, domin ba a haramta wata hanya ta musamman tsakanin ma’aurata sai dubura.

Bayani Kan Hanyoyin da Suka Haramta a Tsakanin Ma’aurata

Duk da cewa an buɗe hanyoyi masu yawa ga ma’aurata, akwai wasu iyakokin da shari’a ta kafa. Babban abin da ya haramta a fili shi ne saduwa ta dubura (fitsari). Manzon Allah (Sallallahu Alaihi Wasallam) ya yi gargaɗi mai tsanani game da wannan. An ruwaito daga Abu Hurairah (Radhiyallahu Anhu) cewa Annabi (Sallallahu Alaihi Wasallam) ya ce:

الْحَدِيثُ: «مَنْ أَتَى حَائِضًا، أَوِ امْرَأَةً فِي دُبُرِهَا، أَوْ كَاهِنًا، فَقَدْ كَفَرَ بِمَا أُنْزِلَ عَلَى مُحَمَّدٍ»

Fassarar Hausa: “Duk wanda ya je wa mace al’ada, ko ya je mata a duburanta, ko ya je wa wani boka, to ya kãfirta da abin da aka saukar a kan Muhammadu.” (Sunan Abi Dawud, 3904; Sunan At-Tirmidhi, 135; Al-Albani ya inganta shi)

Hakanan, akwai wasu hanyoyin da malamai suka ce ba a so a yi su ba bisa ga ɗabi’ar Musulunci, kamar saduwa a lokacin jinin al’ada (hailla) kafin mace ta yi wanka, ko kuma saduwa a lokacin da mace ba ta da niyya ko kuma tana cikin wahala. Amma game da taimakon hannu, babu wani nassi da ya haramta shi tsakanin ma’aurata.

Taka tsantsan: Kada Istimna’i Tsakanin Ma’aurata Ya Zama Madadin Al’ada

Duk da cewa ya halatta miji da mata su taimaki junansu da hannu ko wata hanya, malamai sun ba da shawarar cewa kada wannan ya zama abin da ake dogaro da shi a madadin saduwa ta al’ada (jima’i na farji). Saboda manufar aure ita ce cika bukatun juna ta hanyar da Allah Ya kafa, wadda ita ce saduwa ta al’ada. Idan ma’aurata suka dinga yin istimna’i ga junansu kawai, wannan na iya haifar da cikas a rayuwarsu ta aure, kuma yana iya zama dalilin rashin samun ‘ya’ya idan Allah Ya yarda.

Wani muhimmin abin kula shi ne, idan miji ya yi istimna’i ga matarsa har ta kai ga fitar da maniyyi ko ta ji biyan bukata, ko kuma matar ta yi wa mijinta haka, to babu wani abin da ya wajaba a kansa kamar wanka ko kaffara. Amma idan maniyyi ya fito, to ya zama wajibi a yi wanka (ghusl) kamar yadda yake a jima’i na al’ada, domin fitowar maniyyi da niyya da jin dadi yana wajabta wanka ko da kuwa ba a saduwa ba. Manzon Allah (Sallallahu Alaihi Wasallam) ya ce:

الْحَدِيثُ: «إِذَا جَلَسَ بَيْنَ شُعَبِهَا الْأَرْبَعِ، ثُمَّ جَهَدَهَا، فَقَدْ وَجَبَ الْغُسْلُ»

Fassarar Hausa: “Idan ya zauna a tsakanin sassanta huɗu, sa’annan ya matsa mata, to wanka ya wajaba.” (Sahih al-Bukhari, 291; Sahih Muslim, 348)

A wani riwaya kuma: “Idan maniyyi ya fito, to wanka ya wajaba.”

Saboda haka, idan miji da mata suka yi istimna’i ga juna kuma maniyyi ya fito, to dole ne su yi wanka kafin su yi sallah ko su karanta Alƙur’ani.

Kammalawa

A takaice dai, hukuncin istimna’i ya bambanta:

1. Ga mutum shi kaɗai: Mafi yawan malamai sun ce haramun ne, musamman idan ba shi da bukatar shari’a mai ƙarfi kamar tsoron faɗuwa cikin zina. Madadin da Annabi (Sallallahu Alaihi Wasallam) ya ba shi shi ne azumi ko aure.

2. Ga miji da mata a cikin aure: Yana halatta musu su taimaki junansu ta kowace hanya, gami da wasa da hannu ko wani abu, domin neman biyan bukatar jiki. Wannan yana cikin mu’amalar aure da aka halatta, muddin ba su shiga hanyar dubura ba. Amma ya kamata su kula kada su dogara da wannan a matsayin madadin saduwa ta al’ada, kuma su tuna cewa fitowar maniyyi na wajabta wanka.

Allah (Subhanahu Wa Ta’ala) Ya sanya aure ya zama tushen natsuwa da soyayya, kuma Ya halatta mana abubuwa masu yawa a cikinsa. Muna roƙon Allah Ya albarkaci aurenmu, Ya sanya mu cikin waɗanda suke tsare farjõjinsu da kuma kiyaye iyakokin da Ya gindaya.

Wallahu A’alam (Allah ne Mafi sani).