Citation: Dr. Umar Aliyu BUNZA & Dano Balarabe BUNZA (2018). Jinsarwa A Alƙalamin Ibrahim Aminu Ɗandago: Tsokaci Daga Waƙar Gudumar Dukan Telu. Yobe Journal of Language, Literature and Culture (YOJOLLAC), Vol. 6. Department of African Languages and Linguistics, Yobe State University, Damaturu, Nigeria. ISSN 2449-0660
JINSARWA A ALƘALAMIN IBRAHIM AMINU ƊANDAGO: TSOKACI DAGA WAƘAR GUDUMAR DUKAN TELU
Dr. Umar Aliyu BUNZA
Da
Dano Balarabe BUNZA
Abstract
There are so many styles contained in Hausa
written poetry which poets make use of them to beutify their poems. The
personification style is one of them, which this paper intends to study. The
paper is titled ‘Personification Style from the Ink of Ibrahim Dandago: A
Glimpse of his Poem Gudumr Dukan Telu’ The paper is written in order to extract
the style of personification since it has not received much attention by
researchers. The paper adopts Yahya’s (2002) model of analysis in order to
study the personification style in the poem. The model identifies three types
of personification. Then finally find out that, personification I ‘Gudumar
Dukan Telu’ poem is one single style which aacomodates three different
components, which are explained with examples in the paper. To date, as per as
we know, this paper is the first attempt to explore Personification style in
Dandago’s poem, ‘‘Gudumar Dukan Telu’’
1.0 Gabatarwa
Jinsarwa
wani nau’in salon siffantawa ne da ake samun gittawarsa cikin adabin Hausa. Ana
amfani da shi domin ƙawata adabi da kuma siffanta wani abu cikin wata siga ta
daban. Dabara ce ta ɗaukar halayya ko
yanayi na wani ajin halitta a ɗora wa wani ajin na daban. Aminu Ɗandago na ɗaya daga cikin mawaƙan Hausa musamman na
siyasar zamani da ake samun gittawar wannan salo cikin waƙoƙinsu.
Manufarmu
a wannan maƙala ita ce, yin nazarin jinsarwa a cikin waƙarsa mai suna Gudumar
Dukan Telu. Nazarin ya ƙunshi kawo gunduwar waƙar da aka samu
jinsarwa a cikinta da kuma sharhinsa. A ƙarshe an yi amfani da
hanyar nazari ta Yahya (2002) wajen fito da wannan jinsarwa.
2.1 Ma’ana Da Nau’o’in Jinsarwa
Jinsarwa
kalma ce da aka samo daga kalmar jinsi, wadda kalmar Hausa ce mai nufin irin
abu musamman bambancin mace da namiji (Sa’id, 2006, p. 218).
Masana
adabi sun samar da kalmar jinsarwa ne daga wannan fasali, sun ba kalmar
ma’anoni gwargwadon tunaninsu. Ɗangambo, (2007, p. 45) ya kawo ma’anar
wannan salo kamar haka: ‘Dabara ce inda akan yi kwatance ta fuskar jinsi wato a
ɗauki halayyar wani
jinsi a ba wani jinsi dabam’. Yahya, (2002, p. 226) kuma cewa ya yi:
Jinsarwa salon siffantawa ne da ke nufin ɗaukar wata sifa ko
daraja ta wani jinsi a ɗora wa wani jinsi na
daban da ba a san shi da ita ba. Saboda haka, jinsarwa ta kasu zuwa mutuntarwa
da dabbantawa da abuntarwa.
A wani wuri Yahya ya faɗaɗa ma’anar da cewa:
Jinsarwa yana nufin ɗaukar wata halayya ko
daraja ko aiki na wani jinsi, (mutum ko dabba ko wani abu) a ɗora a kan wani jinsi
na daban akasin mai su da aka sani da su, a ce ko a nuna shi ne ya yi su ko ya
bayyana su haliyoyin ko darajojin ko ayyukan. A taƙaice, a ɗora wa wani jinsi
halayya ko daraja ko aikin wani jinsi daban da ba shi ba (Yahya, 2016:, p.
102).
Bunza
(2009, p. 173) kuwa, cewa ya yi:
Jinsarwa shi ne, a ɗauki jinsin mutum a
mayar da shi dabba, ko a ɗauki dabba a mayar da
ita mutum, ko a ɗauki abu maras rai a
mayar da shi mai rai a ci gaba da hulɗa da shi a waƙa.
Bunza
(2014, p. 75) ya ƙara da cewa: ‘A tsari sukan zo a ɗauki sifa ko aiki ko
kama ta wani abu a ba wani abu kai tsaye a ci gaba da aiki.
A taƙaice dai, jinsarwa
dabara ce ta ɗaga ko kayar da
darajar wani abu. Ana yin hakan ne ta ɗora wa wannan abu wani hali ko aiki ko sifa
da ba ta makamancinsa ba a tsarin halitta. Ɗangambo (2007, p. 45)
ya kasa jinsarwa kashi biyar: Mutuntarwa da dabbantarwa da abuntarwa sai kuma
abuntarwar abuntarwa da kuma alamtarwa. A wannan maƙala, bisa la’akari da
inda aka dogara, an tsaya ga kashi uku na jinsarwa: Mutuntarwa da dabbantarwa
da kuma abuntarwa.
4.1 Mutuntarwa
Masana adabi sun yi tofa albarkacin bakinsu
kan ma’anar mutuntarwa. Ɗangambo (2007, p. 45) ya kawo cewa:
Ita ma wannan kwatantawa ce. A nan mawaƙi yakan ɗauki wasu halaye,
siffofi, darajoji da sauransu da mutum ne kawai aka sani da su, a laƙaba wa wani abu marar
rai ko dabba, tsuntsu, ƙwaro da sauransu wato wasu abubuwan da ba mutum ba. To
amma wani lokaci abin yakan zama akasin haka. Mutuntarwa ita ce mai da abin da
ba mutum ba ya zama mutum.
Shi kuma Yahya (2016, p.102) ya ba da ma’anar
mutuntarwa da cewa, ‘Jinsarwa da ake ɗora wa abin da ba mutum ba wata halayya ko
darajar mutum.’ Abba da Zulyadaini (2000, p. 122) sun kawo cewa:
A wannan kashi mawaƙi kan yi amfani da
wannan dabara ce ta hanyar ɗaukar waɗansu halaye ko siffofi ko wasu abu masu kama da kama na
bil-Adama, sa’annan sai a lanƙaya su ga wani wanda ba mutum ba.
Shi kuwa Bunza (2009, p. 175) cewa ya yi:
Ana yin mutuntarwa ce ta hanyar samar da wani
abu da ba mutum ba, a mayar da shi mutum ta fuskar; yi masa sunan mutane; ba
shi darajar mutane ta magana ko hankali da sauransu; sa masa rigar mutunci ta
fuskar tafiya ko kuka ko dariya, ga su nan dai; sa shi aiki irin na mutane
kamar nema ko sarauta ko saye da sayarwa da makamantansu.
A wani wuri Bunza (2014, p. 77) ya ƙara da cewa, ‘A
tsarin mutuntarwa za a ɗauki wannan abu da ba
mutum ba, a ba shi duk wata sifa da dabara da basira da aiki irin na mutum, a
bar mai karatu da mamaki’. Ibrahim Aminu Ɗandago ya yi amfani
da irin wannan salo, kamar inda ya ce:
Ya za a yi kai kare
kana regon kura,
Ka san dai can a baya
ta yi maka kara,
Kai hattara ga ɗiyanta nan na ta harara,
In suka kama ka zai
wuya ba su canye ba.
A cikin wannan baiti akwai wasu keɓantattun abubuwa na
mutum da mawaƙin ya ɗora wa dabba (kura). Na farko, akwai kara Ɗkaàraáɗ. Kara kalmar Hausa ce mai tsawon wasali a kowace gaɓa, da kuma alamar
karin sautin ƙasa da sama. Kalma ce mai nufin kunya ko raguwa ko
mutunci da duk wani abu na mutuntawa da girmamawa. Mutum aka sani da wannan ɗabi’a domin shi ke da
hankali da lura da tunani na dacewa kafin aikatawa. A nan sai mawaƙi ya ce kura ta yi wa
kare kara. Kura ajin dabba ce da Allah bai yi wa basirar sanin aikata irin
wannan ɗabi’a ba.
Abu na biyu, na mutuntarwa da take cikin
wannan baitin shi ne harara. Kalma ce mai gaɓa uku, da take nufin wani irin kallo da mutum
yake yi wa wani da gefen ido domin nuna jin haushi ko ba da tsoro. Harara aiki
ne da ya keɓanta ga mutum,
kasancewarsa mai hankali mai kuma iya gane saƙon wannan kallon. A
nan sai mawaƙin ya ɗauki wannan aiki Ɗhararaɗ ya nuna ‘ya’yan kura
suka aikata, waɗanda kuma ba su da
basirar yin haka. Ke nan, a wannan baiti, Ɗandago ya mutuntar da
kura Ɗdabbaɗ ta hanyar aza mata aikata wasu ayyuka da jinsin mutum
aka san yana aikata su.
A wani baiti Ɗandago ya sake
mutunta kusa ne. Kusu Ɗɓeraɗ ƙwari ne na ƙasa waɗanda ke cikin ajin dabbobi
a salon jinsarwa. Ɗandago ya ɗora wa kusa wasu ayyukan mutane inda yake
cewa:
Malam Nuhu taimake mu kusa ka kisan mu,
Sun kwashe ma’adinai jiha sun halaka mu,
Ba mai iya ci da kansa duk sun karya mu,
Sun wasashe bankunanmu ba su rage komai ba.
A wannan baitin, kalmomin kisa da kwashe
ma’adini da karya da halakawa da wasashe, duk ayyuka ne da suka keɓanta ga mutum. Kisa
kalma ce mai nufin haddasa salwantar rai (Sa’id, 2006, p. 246). A wannan baiti
ta fi kusa da kisa da gangan. Kwashe da wasashe dukaninsu a nan suna nufin ɗauke wani abu duka ba
tare da barin ko kufai ba. Ita kuma kalmar halaka(wa) kisa ce ta mummunar sigar
da ko rai bai fita ba, dole a yi jinya ta musamman. Kalmar karya a nan tana
nufin tsiyatawa. Idan aka dubi kowace ɗaya daga cikin kalmomin, aikin cikinta ya
jingina ne ga mutum saboda shi yake da tunanin aiwatar da su. Yafa ɗayansu ga wani jinsi
da ba na mutum ba, salon mutuntarwa ne ga wannan abu kamar yadda aka yi wa
kusa. Wani misalin salon mutuntarwa a cikin wannan waƙar shi ne inda yake
cewa:
Bakin ganga abin da kai ba ka gyara ba,
Liman ya ce sahu a yau ba ka gyara ba,
Yau komi gardama ba za ka yi riba ba,
Da dama ka taho ka durƙusa kai masu tuba.
Ganga wani babban abin da ake kaɗawa ne mai ba da
babban sauti. Akan yi ta da rarakakken itace ko garwa a rufa fatu a bakunansu
ana kaɗawa da gula (Sa’id,
2006, p. 155). Ganga abin kiɗan gargajiyar Hausawa ne da ake kaɗawa lokacin bukukuwa
ko wani aikin gayya da sauransu. Don haka abu ne daskararre maras jini a
jikinsa. A nan Ɗandago ya ɗauki bakin gangar ya mutuntar da shi ta
hanyar ɗora masa aikin mutam
na samar da sahu.
Sahu tsayuwa ce da Musulmi ke yi a lokacin da
za su yi Sallah. A nan ne ake samun liman Ɗjagoraɗ wanda zai umurci
mabiyansa Ɗmamuɗ su daidaita sahunsu. Ɗora wa bakin ganga
wani abu da ya danganci tsayar da sahu da gyaran sa ko ɓata shi da mawaƙin ya yi, shi ne ya
samar da salon mutuntarwa cikin wannan baiti.
4.1 Dabbantarwa
Dabbantarwa salon jinsarwa ne da aka samo
daga kalmar dabba. Dabba na nufin dukkan halitta mai ƙafa huɗu (Sa’id, 2006, p.
82). A fagen nazarin salo, dabba ta haɗa duk wata halitta bayyananniya wadda ba
mutum, kuma ba daskararren abu ba. Wato halitta ce mai motsi, kuma mai iya mora
wa kanta. Wannan rukunin halittu manazarta adabi sun yi amfani da halayensu da
ayyukansu da siffofinsu wajen gina salon dabbantarwa. Ɗangambo (2007, p. 46)
ya nuna cewa ‘A mai da mutum ko wani abu dabba. Shi kuma Yahya (2016, p. 105)
ya nuna wannan salo shi ne: ‘Mawaƙi kan ɗauki hali ko yanayi
ko daraja ko ɗabi’a ko aikin da
dabba ce aka sani da shi sai ya ɗora wannan abu a kan mutum’. Abba da
Zulyadaini (2000, p. 124) sun ba da ma’anar dabbantarwa da cewa:
Wannan wata hanya ce da mawaƙa ke mayar da mutum
ko kuma wani ya zuwa dabba. A irin wannan dabara akan kamanta bil-Adama da wasu
halaye ko siffofi na dabbobi. Mawaƙa kan yi amfani da
wannan hikima ce wajen zuga ko habaici ko zambo da dai sauransu.
Bunza (2009, p. 177) ya ce dabbantarwa ita
ce:
Za a kula da sifa ko ƙimar da ke ga dabbobi
ga al’ada a ɗauke su a ba mutum.
Idan aka ɗauki sunan dabba ko
wani aiki da dabba ke yi aka ba mutum an dabbantar da shi’
A taƙaice, salon
dabbantarwa salo ne na ɗaukar hali ko aiki ko
sifa na ɗaya daga cikin ajin
dabba a ɗora wa wani abu na
wani ajin na daban; ko ya zan an ɗora ga mutum ko wani daskararren abu. Ibrahim
Aminu Ɗandago ya yi amfani da wannan salo cikin wasu baitukan waƙar kamar haka:
Ba don waƙar da masu jan
linzami,
Da feɗe biri da zan ba zan bar wutsiya ba,
Da kwata-kwata sam ba zan rage komai ba,
Tilas mu rage sahu ga Jarman Bargu babba.
A wannan baiti Ɗandago ya dabbantar
da waƙa inda ya ɗora mata linzami. Linzami shi ne wani tanƙwararren ƙarfe da ake sawa a
bakin doki a ɗaura masa kamazuru a
riƙe
don a samu damar sarrafa shi (Sa’id, 2006, p. 306). A rayuwar Hausawa, linzami
abu ne sananne ga doki (dabba) kawai. Ana amfani da linzami domin a taƙaita saurin doki ko
kuma a sake shi ya yi sauri ko gudu. Idan aka ɗora wa wani abu da ba dabba ba
linzami, to an sami salon dabbantarwa. Ke nan, irin haka ne Ɗandago ya yi wa waƙa Ɗwani abuɗ linzami da ya keɓanta ga dabba (doki).
A wani baiti ya sake amfani da salon dabbantarwa kamar haka:
Da ma mun saba ba su
ba don mu faɗi ba,
Ba ma riya gwargwado
ba za mui gori ba,
Duk wanda ya taimaka
ba zai ce ya biya ba,
Ba zai hana ya yi ƙwansa
inda ya saba ba.
Ƙwai a nan shi ne wata
mulmulalliyar halitta da tsuntsaye suke fitowa da ita daga mahaifarsu, wadda
kuma bayan wani ɗan lokaci sukan ƙyanƙyashe ta don ɗan tsakon ya fito
daga ciki (Sa’id, 2006: 289). Samar da ƙwai abu ne keɓantacce ga wasu
dabbobin da Ubangiji ya halitta kamar tsuntsaye Ɗban da jemageɗ. Shi mutum Allah bai
shirya shi kan wannan tsari ba. A nan ɗora wa wani mutum yin ƙwai, wani salon
dabbantarwa ne kawai mawaƙi ya shigo da shi cikin waƙarsa. A wani wurin ya
sake ratso salon dabbantarwa kamar haka:
Lokal
gammen guda-guda sai ka ji ya zo,
Kowace
cikinsu sai a aika masa manzo,
Ya
cinye kuɗinku ga wuya nasa yai
tozo
Mun
bar ka da wanda yai sama’u ba ta faɗo ba.
Tozo wata sifa ce ta dabba. Tozo shi ne wani
tudu da ake samu a bayan raƙumi ko naman da ke taruwa a daidai
kafaɗun turkakken sa
(Sa’id, 2006, p. 440). A cikin dabbobin Hausawa ana samun tozo ne ga waɗannan dabbobin kawai Ɗsa da raƙumiɗ. Yana bayyana ne ga
waɗannan dabbobi saboda
halittarsu da ƙoshinsu da kuma lokaci. Tozo na girma gwargwadon girma da
ƙoshin
waɗannan dabbobi. Ana
ganin sa ga shanu a saman bayansu a tsakanin kafaɗunsu kafin doron wuyansu. Shi kuma raƙumi tozonsa yana nan
bayan kafaɗunsa kafin isa ga
kwankwasonsa.
A wannan baiti Ɗandago ya yafa wa
mutum wannan sifa domin ya kawo salonsa na dabbantarwa. Mutum komai ƙoshi da girmansa ba
ya yin tozo, sai dai ya yi kauri da girman jiki. Mutum mai ƙoshi da lafiya yana
yin kaurin wuya, amma a nan sai mawaƙin ya ce ya yi tozo.
Ke nan ya dabbantar da wannan mutum. A wani baitin mawaƙin ya sake kawo salon
dabbantarwa inda yake cewa:
Samari ba su san da ku ba balle ku yi cara,
Har kun gama shekaru takwas a cikin ƙura,
Ba wanda cikinku ya yi abin kansa ku lura,
Can Zamfara babu wanda bai hau mota ba.
Cara Ɗcaáraáɗ kalma ce mai nufin
kukan zakara. Shi kuwa zakara namijin kaza ne ba mutum ba. Shi tsuntsun gida ne
da ke cikin ajin dabbobi. Samari kuwa kalma ce mai nufin yara matasa kuma maza
na cikin jinsin mutane. Bisa ga abin da aka saba, samari ba su yin cara domin
ba aikin mutum ba ne. Ke nan, a nan Ɗandago ya dabbantar
da samari ta hanyar ɗora musu kukan
zakara.
5.1 Abuntarwa
Abuntarwa wani ajin salon jinsarwa ne da
malaman adabin Hausa suka samar daga kalmar abu. Kalmar abu (àbù) na nufin
sunan da ake ambaton ko mene ne wanda ba mutum ba (Sa’id, 2006, p. 2). A
nazarin salo, abu na nufin nau’in halitta wanda ba mutum ba, ba dabba ba. Ɗangambo (2007, p. 46)
ya bayyana wannan salon shi ne, ‘A mai da mutum, ko dabba, ko tsuntsu, ko wani
abu mai rai ya zama abu marar rai’. Abba da Zulyadaini (2000, p. 125) sun kawo
ma’anar abuntarwa kamar haka: ‘Wata hikima ce da ake mayar da mutum ko dabba ko
tsuntsu, ya zuwa wani abu marar rai’ Yahya (2016, p. 107) salon abuntarwa shi
ne:
Liƙa wa mutum hali ko ɗabi’a ko daraja ko
kuma saka mutum cikin yanayi na wani abu wanda ba dabba ba (misali dutse ko
ruwa ko mota).
Shi kuma Bunza (2014, p. 77) ya bayyana cewa:
Abuntarwa ya saɓa wa dabbantarwa, domin shi akan ɗauki mutum ko dabba
ko wani abu mai rai a ba shi matsayin wani abu maras rai, ko a ɗauki wani abu maras
rai a ba shi matsayin wani abu maras rai ba shi ba, duk abantarwa ce.
A nan ana samun mai aikin adabi ya ɗora wa mutum ko dabba
wani hali ko yanayi da ya danganci wannan rukunin halittu. Ɗandago ya samar da
irin wannan salo a cikin wasu baitukan wannan waƙar. Ga misali inda
yake cewa:
In kai magana in buɗe sabon shafinka,
In ma jimar bagaruwa maza ka yi kanka,
Marmaza mugu ka tuba kafin ka yi hauka,
Ba za mu raga wa wanda bai san Allah ba.
Tun a layi na farko Ɗandago ya shigo da
salon abuntarwa inda ya kawo buɗe sabon shafi[1].
Idan aka yi la’akari da kalmomin cikin baitin za a fahimci, mawaƙin yana nufin fuskar
takarda ta littafi, musamman saboda kalmomin buɗe da sabo. Wannan abu ne sananne ga
littafi domin shi ne falle-falle, kuma gare shi ne ake samun warƙoƙin takardu da ake
rubutu da karatu kansu. Shi kuwa mutum ba falle-falle yake ba da ake rufe
wannan, a buɗe sabo. A nan sai Ɗandago ya ɗora sha’anin shafi ga
wani mutum da yake jan kunnensa wanda haka ne ya kawo samuwar salon abuntarwa.
Wani misalin salon abuntarwa da ke cikin
wannan baiti shi ne wanda ya fito cikin layi na biyu. A wannan layi, mawaƙin ya yi amfani da
jimar bagaruwa ne kan wancan mutum da ya ja wa kunne cikin layin farko.
A wannan baiti abin da Ɗandago ya kawo na yi
wa mutum jimar bagaruwa salo ne na abuntarwa domin ya ɗora wa mutum wani
lamari da ya danganci wani daskararren abu (fata). A wani baiti ya sake kawo
salon abuntarwa inda ya ce:
Babban tarago Shatima Allah ya ɗaga ka,
Ɗau kaya, ɗau mutum ka tashi ka
burkaka,
Na daɗa yin addu’a Ilahu ya kare ka,
Mui ta jidar arzuka kamar ba mu ɗiba ba.
Idan aka yi nazarin wannan baiti sai a ga
cewa, cikin layi na biyu ne aka sami salon abuntarwa. Abin da ya zo cikin layin
shi ne kalmar ‘Burkaka’ Burkaka kalma ce mai nufin cin ƙarfin aiki ko yin
aiki tuƙuru (Sa’id, 2006, p. 55). A wannan baiti kalmar na nufin
rugawa da gudu ne domin kalmomin ɗauka da tashi da suka riga ta. A nan, jingina
wa mutum ƊShatimaɗ aikin ƙarfe Ɗkamar jirgiɗ na tashi da rugawa
da gudu, ya tabbatar da samuwar salon abuntarwa a wannan baiti.
6.1 Kammalawa
Jinsarwa muhimmin salo ne daga cikin salailan
siffantawa da suke ratsawa cikin adabin Hausa. Salo ne wanda bayan siffantawa,
ana amfani da shi wajen ƙawata harshen adabi, musamman waƙa. Haka ya sa Ibrahim
Aminu Ɗandago ya yi amfani da shi cikin wannan waƙa da aka fito da
misalansa.
Wani abu kuma shi ne, maƙalar ta fahimci cewa,
a wajen nazarin salon jinsarwa, ana lura da dangantakar kalmomin da mai aikin
adabi ya zuba ne. A nan mai nazarin salon jinsarwa bai damuwa da ma’anar ɓoye ta kalmomin da ke
cikin matani. Shi abin da ya bayyana na kalma da kalma ya dame shi. Da haka ne
kuma aka yi nazarin wannan waƙar.
A ƙarshe, ana fatar a faɗaɗa nazarin wannan salo
a cikin sauran waƙoƙin Aminu Ɗandago da ma sauran rassa adabin Hausa
domin muhimmancinsa a cikin nazarin adabin.
Manazarta
Abba, M. da Zulyadaini, B. (2000). Nazarin waƙar baka ta Hausa. Zaria: Gaskiya
Corporation Ltd
Bunza, A. M. (2009). Narambaɗa. Lagos: Ibrash Islamic Publication Centre
Bunza, A. M. (2014), In ba ka san gari ba saurari daka (muryar nazari cikin tafashen Gambo)
Cairo: Elkods Printing House.
Bunza, U. A. (2017). Cigaban mai ginar rijiya:
Nazarin wasu salailan warwara cikin littattafan
zuben Hausa. Takardar da aka gabatar a taron ƙara wa juna sani,
Sashen Koyar da Harsunan Nijeriya,
Jami’ar Umaru Musa‘Yar’aduwa Katsina ranar Alhamis 9-11-2017 a babban ɗakin taro na
Tsangayar Fasaha na Jami’ar.
Ɗangambo, A. (2007). Ɗauraya gadon
feɗe waƙa
(Sabon tsari).
Kano: Amana Publishers
Garba, C. Y. (1991). Sana’o’in gargajiya a ƙasar Hausa. Ibadan: Spectrum Books Limited
Sa’id, B. (2006). Ƙamusun Hausa. Zariya: Ahmadu
Bello University Press.
Yahya, A. B. (2002). Siffantawa bazar mawaƙa: Wani saƙo cikin nazarin waƙa cikin Studies in Hausa Language, Literature and
Culture Fifth International Conference. Kano: Bayero University
Yahya, A. B. (2016). Salo asirin waƙa sabon Bugu. Sokoto: Guaranty Printers
[1]
Kalma ce mai ma’ana huxu.
Tana nufin qyalle da
ake sa wa tufa daga ciki don qara
duhu ko qarfi. Ma’ana
ta biyu ita ce fuskar takarda ta littafi. Ta uku na nufin shashasha. Tana kuma
nufin maganin da ake shafawa a jiki musamman na tauri (Sa’id, 2006: 406).

0 Comments
ENGLISH: You are warmly invited to share your comments or ask questions regarding this post or related topics of interest. Your feedback serves as evidence of your appreciation for our hard work and ongoing efforts to sustain this extensive and informative blog. We value your input and engagement.
HAUSA: Kuna iya rubuto mana tsokaci ko tambayoyi a ƙasa. Tsokacinku game da abubuwan da muke ɗorawa shi zai tabbatar mana cewa mutane suna amfana da wannan ƙoƙari da muke yi na tattaro muku ɗimbin ilimummuka a wannan kafar intanet.