Wasu Kasuwancin Kirifto Da Suka Jawo Wa Mutane Hasara

Daga

Abu-Ubaida Sani
Jibril Yusuf
Muhammad Sulaiman Abdullahi

Cold Wallet

Cold Wallet ma ya zo ne da sigar kuɗin intanet. An yi haƙon sa a kafar Telegram. Ya kasance a ƙarkashin bulokcen da ake kira da BNB Blochain. Sun zo da tsari mai wahala wanda sai masu juriya ne kawai za su iya bi. Duk bayan awanni biyu (2) ne ake shiga domin a taɓa. Bugu da ƙari, a duk awa biyun mutum ba ya wuce ya tara sulalla 0.023. Idan mutum bai shiga ba bayan awanni biyu, to haƙonsa zai tsaya. Hakan yana nufin sulallansa za su daina taruwa har sai lokacin da ya sake hawa ya taɓa.

A lokacin da suka yi kusan rufewa, sun buƙaci da a saka BNB wanda ya kai kimanin Dala biyu ($2) a matsayin gas fee. Duk wanda bai saka wannan gas fee ɗin ba, to za a ƙona duk sulallan da ya tara.[1] A wannan lokaci, masana kirifto daban-daban sun yi kiraye-kiraye a kafafen sada zumuta cewa, idan dai sulallan mutum ba su haura goma (10) ba, to kada ya saka wannan gas fee ɗin. Dalili kuwa shi ne, ko da mutum ya saka, da wuya darajan sulallansa bayan ƙaddamarwa su kai yadda zai iya fanshe abin da ya kashe.

Da aka kammala saka gas fee, sai Cold Wallet ya yi ɓatar dabo. Babu shi babu masu shi, babu labarinsu. Yayin da mutum ya hau kan lalitarsa domin duba abin da ya tara, to zai ci karo da bayanan da suke nuna masa manhajar ta daina aiki. A duba misali a hoton da yake ƙasa:

Hoto Na 5.5: Duba Balas Ɗin Cold Wallet a Cikin BNB Wallet (Lalitar BNB)

A ƙasan wannan kuwa, yana nuna ƙarin bayani kamar yadda aka nuna a hoto na 5.5a da yake ƙasa:

Hoto Na 5.5a: Duba Balas Ɗin Cold Wallet a Cikin BNB Wallet (Lalitar BNB) – Ƙarin Bayani

Ko da mutum ya saka gas fee ko bai saka ba, wannan shi ne abin da zai gani yayin da ya hau lalitar BNB domin duba balas ɗin sulallansa na Cold Wallet.

5.3.7 Tomato

Tomato (🍅) shi ma haƙo ne da aka yi a kan kafar Telegram. An fara shi sannan an ƙare shi a shekarar 2024. Ya yi tashe sosai a tsakanin Hausawa. Hausawa da yawa sun mayar da hankali sosai a kansa. An yi haƙo a kan manhaja a waya. A duba misali cikin hoton da yake ƙasa:

Hoto Na 5.6: Manhajar haƙon Tomato

Kamar yadda ake gani a cikin wannan hoton da yake sama, ita wannan tsiron tumatur a cikin awanni shida take girma ta yi ‘ya’ya har su nuna lugub. Daga sun nuna, sai batun roro. A cikin manhajar ma, da roro suka kira abin cikin harshen Ingilishi (harvesting period). Da zarar mutum ya hau kan manhajar, to zai danna wurin da aka rubuta Start Farming (wato “fara noma”). Bayan dannan wannan wuri, a cikin awanni 6 wannan bishiyar za ta zuba ‘ya’ya guda dubu biyu da ɗari ɗaya da sittin (2,160). A duba misali a hoton da yake ƙasa:

Hoto Na 5.7: Bishiyar tumatur ta fara jefa ‘ya’ya

A wannan hoto da yake sama, za a iya lura da cewa tsiron tumatur ɗin ya fara jefa ‘ya’ya. A ƙasa an nuna cewa ana kan noma (farming). Haka za a ci gaba da wannan noma har sai lokacin girbe amfanin gona ya yi (harvesting time). A duba hoton da yake ƙasa:

Hoto Na 5.8: Lokacin girbi (harvesting time)

Yayin da lokacin cire amfanin gona ya yi (kamar yadda ake gani a hoton da yake sama), mutum zai danna domin kwashe adadin amfanin da ya samu zuwa cikin lalitarsa.

Shi ma wannan kirifto ya zo da tsarin cin task da kuma gayyata (referral). Duka hanyoyi ne da mutum zai iya tara tumatur ko bayan noma (farming) wanda aka yi bayani a sama.

An yi haƙon wannan kirifto na tsawon kimanin watanni 4. Daga nan suka fitar da sanarwar cewa kowa ya haɗa akawun ɗinsa da Bitget Wallet.[2] Sun ce duk wanda yake da kadarar da ta kai darajar dala biyu ($2) a cikin Bitget Wallet ɗinsa, to zai samu wata kyauta (garaɓasa) yayin da ya mayar da Tomato ɗinsa zuwa can. Ba su bayyana wace irin kyauta ba ce.

Hausawa da dama sun sayi kuɗin intanet mai suna Ton sun saka a Bitget Wallet ɗinsu domin samun wannan garaɓasar. Hakan ya faru ne saboda Ton ya fi sauƙin samu. Da alama Tomato sun yi haka ne domin cim ma wata manufarsu ta bunƙasa Bitget Wallet.

An yi tsammanin cewa, da zarar an kammala komawa zuwa Bitget Wallet, to za a ƙaddamar da Tomato domin sayar da shi a kasuwa. A maimakon haka, kawai sai aka sanya wa kowane mai haƙa matsayi (level) daidai da abin da ya tara, sannan aka nuna cewa za a ci gaba da yin haƙa. Haka aka ci gaba da haƙa har na tsawon watanni 2. Daga nan suka saka ranar ƙaddamarwa wadda ta kasance 20/12/2024 da misalin ƙarfe 1:00 na rana a agogon Nijeriya. An baje kolinsa a cikin kasuwannin hadahadar kuɗaɗen intanet (exchangers) guda biyu, wato:

i.   Bitget

ii.   Gate.io

Daga nan sun juya (converting) ɗin maki (points) da kowa yake da shi zuwa $TOMA. Wannan $TOMA ɗin shi ne mutum zai iya sayarwa a matsayin kuɗin intanet. $TOMA ya fito da mummunan farashi mai maƙasƙanciyar daraja. Ya fito a kan farashi kwatankwacin $0.0000020549 zuwa $0.0000274204 ga kowane $TOMA. Wannan yana nufin cewa, duk wanda yake da $TOMA dubu goma (10,000), to abin da zai sayar da su shi ne $0.021 zuwa $0.27. Dole tasa ‘yan baiwa suka tura musu aniyarsu. Faɗan da ya fi ƙarfinka, sai ka mayar da shi wasa.

Goats

Goats ma ɗaya ne daga cikin haƙo da aka yi a kafar Telegram. An kammala shi a cikin kimanin watanni 3. An yi haƙon ne a ƙarƙashin bulokcen da ake kira Ton Blockchain. Ana iya fassara Goats cikin harshen Hausa da Awaki. A zahirin gaskiya abin da ake nufi ke nan da wannan nau’in kuɗin intanet. Dalili kuwa shi ne, ko hoton tambarinsu, zanen akuya ne a cikinsa wanda aka tsara cikin salo. A duba hoton da yake ƙasa:

Hoto Na 5.9: Tambarin Goats

Haƙon Goats ya kasance mai wahala. Yana da sigar cin task da kuma kyautar kullum-kullum (daily reward) da ake bayarwa, sai kuma garaɓasar gayyata (referral bonus). Wani ƙarin wahala shi ne, kafin samun damar cin task yadda ya kamata, dole ne mutum ya saka kuɗin Ton. A bisa haka, mutane da yawa sun dogara ne kawai da kyautar da ake bayarwa kowace rana, da kuma garaɓasar da ake bayarwa yayin da mutum ya yi gayyata.

Bayan kammala haƙo, ba a ɓata lokaci ba sai aka zarce zuwa ƙaddamarwa. An ƙaddamar da shi ranar Alhamis, 5 ga watan Disamba na shekarar 2024 da misalin ƙarfe 10:00 na safe a agogon Nijeriya. Ya fito da farashi mai matuƙar muni da rashin daraja. Ya fito a kan kimanin $0.00153. Mafi yawan waɗanda suka yi wannan haƙo ba su da abin da ya kai sulalla 1,000. Wanda yake da sulalla 1,000 ma, abin da zai samu bai kai dala biyu ba, domin abin da zai samu kawai shi ne $1.53.

Naɗewa

Haƙiƙa kuɗin intanet lamari ne wanda zamani ya kawo, wanda kuma yake da matuƙar muhimmanci. Yana ɗaya daga cikin manyan fuskokin da tattalin arzikin duniya ya sa gaba a yau. Ma’ana dai, yana ɗaya daga cikin muhimman linzamai ko akala da suke juya lamuran tattalin arzikin duniya a yau. Hausawa suna daga cikin al’ummomin da suke cin gajiyar kirifto. Akwai Hausawa masu yawa da suka kama kirifto a matsayin kasuwanci a yau. Duk da haka, ya zo da ƙalubale masu yawa. Ɗaya daga cikin manyan ƙalubalen da yake dabaibaiye da harkar kirifto a yau shi ne damfarar kan intanet. ‘Yan damfarar kan intanet suna amfani da dabaru daban-daban domin damfarar mutane. Hausawa suna daga cikin waɗanda suke faɗawa komar ‘yan damfara. Lallai ya zama wajibi Hausawa su tashi tsaye, su yi karatun-ta-natsu tare da bin hanyoyin neman ilimi domin samun cikakkiyar fahimtar kirifto domin kauce wa tarkon ‘yan damfara tare da gudanar da tsaftataccen kasuwanci.

---

[1] Shi ƙona sulalla sababben abu ne a harkar kuɗaɗen intanet. Akan ƙona sulalla bisa dalilai da dama, ciki har da rage yawan sulallan da ake da su domin su ƙara daraja. Idan sulalla suka yi yawa sama da ƙima, hakan yana haifar da faɗuwar darajar wannan nau’in kuɗin intanet ɗin. Wannan ya yi daidai da abin da yake faruwa a duniyar zahiri, inda idan aka buga takardun kuɗi masu yawa sama da ƙima, darajar wannan kuɗin zai faɗi.

[2] Wannan ɗaya ne daga cikin nau’o’in lalitar kuɗaɗen intanet.

Manazarta: 

Sani, A-U.,  Yusuf, J. & Abdullahi, M.S. (2025). Damfara a duniyar intanet. SAS Publishers. ISBN: 978-978-695-575-9. DOI: https://doi.org/10.5281/zenodo.19513307