An ciro daga littafin:
BIƊA DA TANADI A DUNIYAR INTANET
(Sana’o’i, Kasuwanci, Ƙwadago)
Na
Abu-Ubaida SANI
Abdulrahman ALIYU
4.1.1 Ƙwadago a Fannin Harshe Da Kimiyyar Harshe
(Language and Linguistic Services)
Ilimin
harshe[1] a
nan yana ɗaukar ma’ana mai faɗi da ta haɗa da al’ada da adabi da kuma nahawun
harshe. Sanin waɗannan fannonin ilimi shi ne yake ba wa mai ƙwadago a wannan fannin
damar gudanar da ayyuka ba tare da tasgaro ba. Bunza (2017 SL. 1) ya jaddada
muhimmancin naƙaltar al’adar harshe ga masu aikin fassara. Haka lamarin
yake ga nau’o’in ayyuka da dama waɗanda suka shafi harshe da kimiyyar harshe.
Kimiyyar
harshe ma wani fage ne wanda masanansa suke cin abinci ta hanyar amfani da
iliminsu wajen samun ayyuka a intanet. Dangane da ma’anar ilimin kimiyyar
harshe kuwa, "... wani muhimmin fage ne a wajen nazarin harsuna, wanda ke
nazarin harshe a kimiyyance tun daga matakin furuci da tsarin sauti da ƙirar kalma da ginin jumla
da kuma ma’ana" (Abbas & Umar, 2015 SL. 2).[2] A
taƙaice
ke nan, ilimin kimiyyar harshe ya shafi nazarin harshe baki ɗayansa, tun daga
kan yadda ake samar da ƙwayoyin sauti har zuwa yadda ake nazarin ma’anar jumloli,
har ma da alaƙar harshe da wasu harsuna na daban.
Akwai
nau’o’in ƙwadago
daban-daban da suka shafi kimiyyar harshe waɗanda Hausawa suke shiga a dama da
su. Yawanci akan yi musu kuɗin goro da sunan ayyukan fassara. Wannan ne
ma ya sa kamfanonin da suka gudanar da ire-iren ayyukan aka fi sanin su da suna
kamfanonin fassara. A haƙiƙanin gaskiya kuwa, ayyukansu ba su tsaya kan fassara
kaɗai ba. Sun shafi jerin ayyuka mabambanta da ake gudanarwa bisa mabambantan
manufofi.
Kasuwan
fassara tana matuƙar ci a duniya. A ciki har da ayyukan fassarar da suka
shafi harshen Hausa. Binciken da Mordor Intelligence suka gabatar a shekarar
2024 ta nuna yadda kasuwar take matuƙar haɓaka. A yanzu haka kasuwar tana da
darajar da ta kai ta dalar Amurka biliyan saba’in da shida da miliyan saba’in
da takwas ($76.78). Ya zuwa shekarar 2029, zai iya ƙaruwa da kashi shida da
ɗigo talatin da biyu (6.32%) inda zai kai dalar Amurka biliyan ɗari da huɗu da
miliyan talatin da ɗaya ($104.31) (Mordor Intelligence Research & Advisory,
2024 SL. 2-3). Waɗannan alƙaluma suna nuni da cewa, kasuwar fassara ta kasance mai
kawo kuɗi wadda ya kamata kada a bar Hausawa a baya wajen cin gajiyarta.
A
kullum ana ƙara
samun sababbin kamfanonin fassara a cikin gida Nijeriya da nahiyar Afirka da
kuma uwa-uba a faɗin duniya baki ɗaya. Daga cikinsu akwai waɗanda suka sanya
Hausa a cikin jerin harsunan da suke gudanar da ayyuka a kansu.[3]
Misalan kamfanonin fassara waɗanda suke gudanar da ayyuka a kan harshen Hausa
sun haɗa da:
a. Andovar (https://www.andovar.com/)
b. Bayan-Tech (https://bayan-tech.com/)
c. Cal Interpreting & Translations (CIT) (https://calinterpreting.com/)
d. Crowdin (https://crowdin.com/)
e. Datamundi (https://www.datamundi.be/cms/)
f. db Group (http://www.dbgroupintl.com/)
g. EA Language Solutions (http://www.ealanguagesolutions.com/)
h. Mars Translation (https://www.marstranslation.com)
i. Nile Bridge (http://nilebridge.com/docs/index.php)
j. One Hour Translation (www.onehourtranslation.com)
k. Packy Caruso – Language & Communication Services (https://packycaruso.weebly.com/)
l. Sawa Tech (https://sawa-tech.com/)
m. Translated (https://www.translated.net)
A ƙasa an kawo jerin nau’o’in ƙwadagon kan intanet waɗanda
Hausawa suke cin gajiyarsu, waɗanda kuma suke ƙarƙashin rukunin ayyukan
fassara.[4]
4.1.1.1 Bin Ƙwaƙƙwafin Ma’ana (Linguistic Evaluation)
Wannan
nau’in aiki ne wanda ya danganci kimiyyar harshe. Ya shafi ƙoƙarin gano matsayin kalmomi
a cikin harsuna daban-daban. Akan turo aikin bin ƙwaƙƙafin ma’ana cikin harshen
Hausa domin gano matsayin wasu kalmomi a cikin harshen. Matsayin kalmomi a nan
yana nufin zubin harufansu da yanayin furucinsu a harshen da ake aiki a cikinsa
da kuma makamanciyar ma’ana ko ma’anoni da za a iya samu tsakanin sautin furucin
kalmomin da wasu kalmomi a cikin harshen da ake bincike a cikinsa (misali yadda
za a furta wata kalma a harshen Ingilishi ya yi kamata da furucin wata kalma a
Hausa). Yana da kyau a fahimci cewa, wannan yana da bambanci da kalmomi masu
kinin sauti da bambancin abajadi (homophones).[5]
Yayin
da wata ma’aikata ko wani kamfani ko gwamnati suke shirin fito da sababbin
shirye-shirye ko muhimman sunayen abubuwan da suka shafe su, akwai buƙatar gudanar da irin wannan
aikin. Yadda ake yi kuwa shi ne, za a tura kalmomin zuwa ga masana harsuna
daban-daban. Kowane masanin harshe, zai nazarci kalmomin ta fuskoki da dama.
Hausa tana daga cikin harsunan da ake irin wannan bincike a cikinsu. A ƙasa an kawo misalin ƙwaƙƙwafin ɗaya daga cikin
kalmomin sunan kamfani:
Jadawali Na 6: Misalin Bin Ƙwaƙƙwafin Ma'anar Kalmar Uber
|
Kalma: Uber[6] |
||
|
|
Tambaya |
Amsa |
|
1 |
Shin a cikin
kalmar akwai harafin da zai yi wa Hausawa wahalar furtawa? |
A’a |
|
2 |
Shin kalmar
tana da sauƙin furtawa ga
Hausawa? |
E, saboda ta
yi kama da furucin kalmar ‘uba.’ Duk da haka, Bahaushen da bai sani ba zai
iya furta ta a matsayin /ˈʊ.bər/. |
|
3 |
Idan aka
furta kalmar, shin akwai wata kalma da za ta bijiro a tunanin Hausawa? |
E |
|
4 |
Idan amsar
tambaya ta 3 ta kasance ‘E’, shin ma’anar kalmar da za ta bijiro a Hausa tana
da wata ma’ana mai sosa rai ko wadda ta saɓa wa al’ada? |
A’a. Uba yana
nufin “father.” Kalmar ba ta sosa rai ko saɓa wa al’ada sai idan an yi amfani
da ita da manufar cin mutunci. |
Bin
ƙwaƙƙwafin ma’anonin kalmomi
wani mataki ne mai muhimmanci ga manyan kamfanoni da ma’aikatu a faɗin duniya.
Ta haka ne za su tabbatar da cewa kalmomin da suka yi amfani da su wajen sanya
sunayen kayayyakinsu ba su kasance masu wahalar faɗa ko bayar da fassara mai
aibu a waɗansu harsuna na daban ba. Hausawan da suka yi rajista da waɗansu daga
cikin kamfanonin fassara suna da damar samun ire-iren waɗannan ayyuka.
Yanayin
samun kuɗi a irin wannan aikin ya danganta da kamfani da kuma ƙwarewar ɗan ƙwadago a fannin. Biyan da
ake yi yana kamawa tun daga kan dala goma ($10) har zuwa dala ashirin ($20) ko
sama da haka a kowane awa ɗaya (1). Ma’ana a kowane aikin awa ɗaya da Bahaushe
ɗan ƙwadagon
kan intanet ya yi a wannan fannin, zai samu kwatankwacin wannan kuɗi. Wannan
daidai yake da kimanin nera dubu goma sha shida zuwa dubu talatin da biyu
(N16,000 - N32,000) a kuɗin Nijeriya.[7]
[1] Harshe yana nufin baiwa da
hikimar da ɗan’adam yake da ita ta magana. Ta haɗa da amfani da gaɓoɓin furuci
wajen fitar da sautuka na musamman da suka bayar da ma’anoni na musamman ga
masu sauraro da fahimtar su. Shi ne kuma yake bayar da damar yin tunani da
mafarki da kwatancen zuci. Muhammad (2024 sh. 293) ya fassara ma’anar harshe da
Anyanwu ya bayar da cewa: “Harshe yana daga cikin halaye na ɗan’adam wanda yake
da tsari na musamman. Haka kuma, wata muhimmiyar hanyar ce wadda ɗan’adam yake
amfani da ita wajen hulɗayya cikin al’umma.”
[2] Sa'idu (2019) ya ba da
ma'ana makamanciyar wannan inda yake cewa: "Kimiyyar harshe nazari ne na
harshe ta fannin sautinsa, kalmominsa, jumlolinsa da kuma gina kalmomi da
sautan abubuwan da suka shafi maana har ma da walwalar harshe" (Sa’idu &
Umar, 2019 SL. 2).
[3] Yana da kyau a lura da
cewa, kowane kamfanin fassara yana da jerin harsuna da yake aiki a kansu. Ba
kowane kamfani ba ne yake karɓa da bayar da ayyukan Hausa.
[4] Abu ne mai wahala a gane mafi
muhimmanci a cikinsu, domin kuwa muhimmancinsu ya danganta da lokaci da buƙatun al’umma da kuma
manufofin kamfanoni. A sakamakon haka, an jero su bisa tsarin abajadin
sunayensu.
[5] Merriam Webster sun kawo
ma’anar homophones a matsayin: “one of two or more words pronounced
alike but different in meaning or derivation or spelling (such as the words to,
too, and two).” (Merriam Webster, 2024a). Ma’ana: “… ɗaya daga cikin kalmomi
biyu ko sama da haka waɗanda suke da makamancin furuci amma ma’anarsu ko
tushensu ko abajadinsu daban.
[6] Ɗaya daga cikin kalmomin sunan kamfanin Uber
Technologies Inc.
[7] An yi wannan lissafin a watan Yulin shekarar 2024. A lokacin kowace dala ɗaya tana matsayin nera dubu ɗaya da ɗari shida ($1 = N1,600).
0 Comments
ENGLISH: You are warmly invited to share your comments or ask questions regarding this post or related topics of interest. Your feedback serves as evidence of your appreciation for our hard work and ongoing efforts to sustain this extensive and informative blog. We value your input and engagement.
HAUSA: Kuna iya rubuto mana tsokaci ko tambayoyi a ƙasa. Tsokacinku game da abubuwan da muke ɗorawa shi zai tabbatar mana cewa mutane suna amfana da wannan ƙoƙari da muke yi na tattaro muku ɗimbin ilimummuka a wannan kafar intanet.